Από την «Barbenheimer» στον «Odysseyman»

Το διπλό εμπορικό χιτ του καλοκαιριού στρώθηκε με αινίγματα, διθυραμβικές κριτικές και εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια διαφήμισης.

Η ανάσα της Μπάρμπι και του Οπενχάιμερ

Πίσω στο καλοκαίρι του 2023 οι κινηματογράφοι πάσκιζαν να αναρρώσουν από τις μακροχρόνιες συνέπειες του covid. Ο «αόρατος εχθρός» είχε οριστικά υποχωρήσει, όμως το μουδιασμένο κοινό δυσκολευόταν να ξετρυπώσει από το σπίτι του. Ο άλλοτε οικείος δρόμος προς την κινηματογραφική αίθουσα φάνταζε ακόμη μακρινός.

Τότε, έκανε την εμφάνισή της η κούκλα των παιδικών μας χρόνων: με τα ροζ φορεματάκια, τα γαλάζια μάτια, τα ξανθά της μαλλιά, την ελαφρόμυαλη τσαχπινιά της. Ήρθε αποφασισμένη να αλλάξει την κατάσταση, ακριβώς όπως ο ψιλόλιγνος, χαρισματικός επιστήμων, με το κοστούμι και το καπέλο. Και το θαύμα έγινε: αίφνης, τα πλήθη ξανάρχισαν να εισρέουν στους κινηματογράφους. Χάρη στη δεσποινίδα Μπάρμπι της Γκέργουιγκ και τον κύριο Οπενχάιμερ του Νόλαν, η έβδομη τέχνη πήρε την βαθιά ανάσα που χρειαζόταν.

Οι συνολικές εισπράξεις των δύο ταινιών άγγιξαν τα 2,5 δισεκατομμύρια και το αχτύπητο δίδυμο έμεινε γνωστό με το συνδυαστικό όνομα: Barbenheimer. Από τότε, το Χόλιγουντ ονειρεύεται το ίδιο μαγικό καλοκαίρι, την ίδια θάλασσα από δολάρια. Τρία χρόνια μετά, ο Νόλαν και πάλι, παρέα με έναν υπερήρωα κι ένα βασιλιά από την Ιθάκη, κάνουν το όνειρο πραγματικότητα.

Ο υπερήρωας που φλερτάρει με την τελειότητα

Είναι δύσκολο να βρεις λέξεις για να περιγράψεις το διπλό κινηματογραφικό φαινόμενο του φετινού καλοκαιριού. Μπορείς να το ονομάσεις «Spiderossay», «Odysseyman», ή όπως αλλιώς θέλεις. Η ουσία είναι μία: αν ενώσεις το «The Odyssey» του Κρίστοφερ Νόλαν και το «Spider-Man: Brand New Day» του Ντέστιν Ντάνιελ Κρέτον θα βγάλεις 2,7 δισεκατομμύρια σε εισπράξεις.  Δηλαδή, βρισκόμαστε ήδη πάνω από τον πήχη του «Barbenheimer» – και οι ταινίες παίζονται ακόμα, μέσα σε γεμάτες αίθουσες! Μόλις πριν ένα μήνα μεμψιμοιρούσα για την «παρακμή των υπερηρώων», με αφορμή το φιάσκο του «Supergirl». Και να που εμφανίζεται ένας Πίτερ Πάρκερ από τα παλιά για να με διαψεύσει.

Επιχειρώντας την μίνι (αυτο)κριτική μου, οφείλω να παραδεχτώ πως η Marvel έμαθε από τα λάθη της: σχεδίασε τον άνθρωπο-αράχνη με άρωμα από παλιά κόμικ, με λιγότερο C.G.I. και περισσότερο συναίσθημα. Ένα πιο γήινο υπερήρωα, που μελαγχολεί, σκοτεινιάζει, συγκινείται κι εξοργίζεται. Φτωχότερο υλικά, μα ψυχολογικά πλουσιότερο, απαλλαγμένο από τα δεκανίκια των «Avengers». Εντάξει, δεν λείπουν οι πτήσεις, οι εκρήξεις και η φασαρία, μα τώρα βγάζουν περισσότερο νόημα.

Ανάλογα θετικές κριτικές φιγουράρουν σε όλες τις πλατφόρμες, με τη γενική βαθμολογία να αγγίζει το 9/10. Είναι από τις περιπτώσεις που το κοινό και οι κριτικοί συμφωνούν – και επικροτούν, προς τέρψην του παραγωγού.

Πατατάκια και μετρό στην υπηρεσία του Spider–Man

Οι διθυραμβικές κριτικές μπορούν όντως να βοηθήσουν το ταξίδι μιας ταινίας προς το κοινό. Μα οι κριτικές δεν είναι συνήθως αρκετές. Ο δρόμος προς την επιτυχία επιβάλλεται να στρωθεί με εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια, καλά ξοδεμένα σε καμπάνιες προώθησης. Το «επικοινωνιακό μπάτζετ» τείνει να είναι μεγαλύτερο σε ταινίες φτιαγμένες για το εφηβικό κοινό. Για παράδειγμα, το νεανικό «Spider-Man: Brand New Day» ξόδεψε τα διπλάσια λεφτά σε σχέση με την ώριμη «Οδύσσεια», που έχει ως μεγαλύτερο brand name τον σκηνοθέτη της.

Η Sony έβαλε το χέρι πολύ βαθιά στη τσέπη, επιστρατεύοντας 250 εκατομμύρια δολάρια για σκοπούς προώθησης. Στη συνέχεια, ανέβασε τον δείκτη  σε ακόμα πιο δυσθεώρητα ύψη, με αρκετή βοήθεια από εμπορικούς συνεργάτες (BMW, Samsung, McDonald’s και πάει λέγοντας).

Η -αντισυμβατική- διαφήμιση πάτησε γκάζι ένα μήνα πριν από την επίσημη πρεμιέρα του φιλμ. Το αποτέλεσμα ήταν αρκούντως εντυπωσιακό: Στη φημισμένη Times Square της Νέας Υόρκης, εκατομμύρια έκπληκτων επιβατών μπαινόβγαιναν μέσα σε βαγόνια του μετρό, τυλιγμένα σε τεχνητούς ιστούς της αράχνης. Σε χαρακτηριστικά σημεία της πόλης κρέμονταν «αραχνοΰφαντα» σακουλάκια με νάτσος, ανεβασμένα σε δέντρα, τοίχους και στύλους ηλεκτρικής. Αρκετοί οδηγοί της BMW είδαν τον Πίτερ Πάρκερ να τους λέει «καλημέρα» μέσα από το φωτεινό ταμπλό του αυτοκινήτου.

Όταν μιλάει ο Όμηρος, σωπαίνει ο διαφημιστής

Ακόμα και το Παγκόσμιο Κύπελο Ποδοσφαίρου επιστρατεύτηκε προς άγραν θεατών, με τον Spider-Man να πετάει στον ουρανό της Νέας Υόρκης, παρέα με τον θρύλο του ποδοσφαίρου Λιονέλ Μέσι. Προφανώς, ο Τομ Χόλαντ δεν κατέφυγε σε ανάλογα κόλπα προκειμένου να υποστηρίξει τον ρόλο του Τηλέμαχου στην «Οδύσσεια». Εδώ, τα μεγέθη είναι διαφορετικά.

Η ταινία δεν πηγάζει από κόμικ, αλλά από το γνωστότερο έπος στην ιστορία της ανθρωπότητας. Δεν χρειάζεσαι διαφημιστή όταν έχεις τον Όμηρο. Σε αυτή την περίπτωση, η σιωπή μιλάει με χίλιες λέξεις. Μπορείς να αφήσεις τους άλλους να σχολιάζουν για την «μαύρη Ελένη», για τον τρανς ηθοποιό που υποδύεται τον «Σίνωνα»,  για τις «μεσαιωνικές πανοπλίες» των αρχαίων Ελλήνων.

Τα δικά τους δηλητηριώδη βέλη θα είναι η δική σου διαφήμιση, μεγαλύτερη και από τις πιο υμνητικές κριτικές. Όταν θα δουν επιτέλους την ταινία, το μυστήριο και η φυσική περιέργεια θα γιγαντωθούν μέσα στην IMAX οθόνη. Τότε, το ερώτημα του εκατομμυρίου θα είναι το εξής: «τι θέλει να πει ο ποιητής;» Στρατιές κλασικιστών, ομηριστών, ιστορικών, κριτικών, αλλά και απλών θεατών θα επιχειρήσουν να το απαντήσουν, μέσα σε κάθε μέσο επικοινωνίας και σε κάθε παρέα.

Τα λόγια θα μεταδοθούν όπως οι φλόγες επάνω από την Τροία. Το star-quality του Ματ Ντέιμον και του ίδιου τυχερού ζεύγους από το «Spider-Man» (Χόλαντ και Ζεντάγια) θα κάνουν τα υπόλοιπα. Έτσι γεννιούνται οι μεγάλες επιτυχίες, οι «Barbenheimer» και οι «Odysseyman».

Ελεύθερα, 15.08.2026