Ελένη Ράντου: Θα ήθελα να ήμουν πιο ανεύθυνη

Με αφορμή την παράσταση-θρίαμβο του ελληνικού θεάτρου «Το πάρτυ της ζωής μου» που θα παρουσιαστεί ξανά στην Κύπρο την επόμενη βδομάδα, η αγαπημένη (όλων μας) πρωταγωνίστρια, δίνει για τα «Ελεύθερα» μία από τις πιο εξομολογητικές συνεντεύξεις της ζωής της.

-Τι κρατάς από το παιδί που υπήρξες κάποτε; Κρατάω την εμμονική σχέση με την αλήθεια. Έχω ένα «μην τυχόν και μου πουν ψέματα» στο μυαλό μου.

-Με τη δική σου αλήθεια; Και με τη δική μου και με την αλήθεια των άλλων. Αλλά και μια πεισματάρικη διάθεση που λέει: «Εγώ θα το κάνω!».

-Έχασες ποτέ αυτό το πείσμα σου; Όχι, ποτέ. Ακόμα και σε σκοτεινές περιόδους, τότε που χάνεις την πίστη ότι μπορείς να κάνεις πράγματα, την ώρα που εγώ τα ακύρωνα όλα, κάτι μέσα μου γεννιόταν. Θυμάμαι την περίοδο του Covid, τότε που κλειστήκαμε όλοι μέσα, πέρασα στην απόλυτη απόρριψη των πάντων: «Δεν έχει τίποτα νόημα!», έλεγα. Κι εκείνη ακριβώς την ώρα που το πίστευα αυτό, έγραφα και «Το πάρτυ της ζωής μου». Οπότε, ναι. Μάλλον ποτέ δεν παραδόθηκα.

-Δεν είναι και βάρος αυτή η δυναμικότητα που φέρεις, όταν μάλιστα συμβαδίζει με τη μεγάλη ευαισθησία σου; Βάρος γίνεται όταν δεν μπορεί να εκτονωθεί. Όταν εκτονώνεται, γίνεται θείο δώρο. Γιατί έχεις τέτοια δύναμη, που νιώθεις ότι δεν περπατάς – πετάς. Ίπτασαι… Όταν, όμως, δεν μπορείς να εκτονωθείς, τότε γίνεται βάρος, γίνεται κατάθλιψη. Ξέρεις, όταν καθηλώσεις τους ανθρώπους που έχουν πολλή δυναμική και πολύ έντονη ανάγκη για δραστηριότητα και κίνηση, αυτοί μπορεί να βιώσουν μία πολύ μεγάλη ακύρωση, μία μεγάλη κατάθλιψη.

-Οι δικές σου σκοτεινές περίοδοι που μου ανέφερες, περιλάμβαναν και κατάθλιψη; Ναι.

-Πώς την αντιμετώπιζες; Στην αρχή, δεν καταλαβαίνεις τι είναι. Μετά αρχίζει να σε κερδίζει το κρεβάτι. Βουλιάζεις. Δεν έχει νόημα να κάνεις τίποτα. Αισθάνεσαι ότι δεν έχεις δύναμη να πραγματοποιήσεις το παραμικρό, ακόμα και να σηκωθείς να κάνεις ένα μπάνιο. Κι αυτό σου φαίνεται τεράστιο βάρος. Εγώ, πήγα με τη μέθοδο της… ομοιοπαθητικής, θα έλεγα. Έβαζα, δηλαδή, στον εαυτό μου πολύ δύσκολους στόχους και αυτό με κινητοποιούσε: Από το να σηκωθώ και να πάω μια βόλτα στο πάρκο απέναντι, μού ήταν πιο εύκολο να κάνω ένα ταξίδι στην Αφρική π.χ. Πήγαινα στην άλλη άκρη. Σαν μανία. Αλλά αυτό θεράπευε την κατάθλιψη.

-Πότε την ονόμασες; Πότε είπες «αυτό που βιώνω είναι κατάθλιψη»; Όταν πήγα σε γιατρό και μου το ονόμασε εκείνος.

-Πήγες μόνη σου ή κάποιος σε παρακίνησε να πας; Κάποιος μου είπε ότι πρέπει να πάω. Στην αρχή, λες «τι δουλειά έχω εγώ εκεί;». Γιατί, τις περισσότερες φορές, δεν καταλαβαίνεις τι είναι αυτό που σου συμβαίνει. Θεωρείς απλώς ότι έτσι είσαι και ότι είναι απόλυτα φυσιολογικό, γιατί έχεις βρει όλες τις δικαιολογίες… Λένε ότι η κατάθλιψή σου είναι τόσο έξυπνη, όσο είσαι κι εσύ. Έβρισκα, λοιπόν, απολύτως έξυπνες και υπαρκτές δικαιολογίες για αυτό που μου συνέβαινε. Μέχρι που πια δεν μπορούσα να είμαι λειτουργική.

-Δηλαδή; Δεν μπορούσα να βγω από το σπίτι, δεν ήθελα να έρθω στο θέατρο… Με το που πήγαινα να κατέβω το πρώτο σκαλί, τα πόδια μου δεν με κρατούσαν… Δεν μπορούσα να έρθω στο θέατρο – ούτε για πρόβα ούτε για παράσταση. Έλεγα στον εαυτό μου «φύγε, βγες», αλλά δεν μπορούσα. Είχα κλειστοφοβία, φόβο για τη σκηνή, φόβο για τα πάντα…

-Πολύς κόσμος εξακολουθεί να έχει ταμπού απέναντι στην κατάθλιψη… Καταρχάς, δεν πρέπει να την μπερδεύουμε. Έχω δει πάρα πολύ κόσμο που απλώς δεν είναι χαρούμενος ή έχει μελαγχολία. Είναι άλλο πράγμα αυτό. Η κατάθλιψη είναι μία δυναμική κατάσταση· δεν είναι μόνο παραίτηση. Έχει δυναμική, έχει πόνο, έχει θυμό. Έχει πολλά. Αλλά νομίζω ότι όταν το ομολογήσεις και συνειδητοποιήσεις ότι είσαι ακόμα ένας άνθρωπος σε μία ουρά εκατομμυρίων ανθρώπων που υποφέρουν από κατάθλιψη, δεν υπάρχει λόγος για ταμπού. Είναι σα να έχεις ταμπού επειδή έχεις δέκα δάχτυλα. Αν σου φυτρώσει ενδέκατο, μπορεί να είναι ένα θέμα και να θέλεις να το κρύψεις. Αλλά δέκα δάχτυλα έχουμε όλοι. Κατάθλιψη έχουμε όλοι.

-Πού «ακουμπάς» όταν δεν είσαι καλά; Ξέρεις κάτι; Αυτό που έχω καταλάβει, είναι ότι κάποιον που δεν θέλει να σωθεί δεν μπορείς να τον σώσεις. Άρα ο πρώτος στον οποίο πρέπει να καταφύγεις όταν περνάς μια σκοτεινή περίοδο, είναι ο ίδιος σου ο εαυτός. Γιατί, αν δεν κινητοποιηθείς και δεν ενεργοποιηθείς ο ίδιος, ό,τι κι αν κάνουν οι άλλοι δεν θ’ αλλάξει τίποτα. Είναι το ίδιο που συμβαίνει και με τις εξαρτήσεις: Κανέναν δεν μπορείς να σώσεις, αν ο ίδιος δεν έχει αποφασίσει να σωθεί. Δεν θα κόψω το τσιγάρο επειδή κάποιος με βοηθάει· θα το κόψω γιατί μέσα μου έχω κάνει όλη την προετοιμασία για να απεξαρτηθώ.

-Τι ονομάζεις σήμερα χαρά; Έχοντας περάσει τόσες διαφορετικές περιόδους στη ζωή σου… Χαρά είναι μία μέρα που, για κάποιους λόγους, θα έχω έστω πέντε δευτερόλεπτα ανεμελιάς. Χωρίς έγνοιες, χωρίς άγχος. Πέντε δευτερόλεπτα που δεν θα περνάει από το μυαλό μου τι μπορεί να συμβεί στον έναν, τι μπορεί να συμβεί στον άλλον, τι δεν έχω προλάβει, ποιον δεν έχω φροντίσει… Αν συμβούν αυτά τα πέντε δευτερόλεπτα την ημέρα, είμαι πανευτυχής! Χαρούμενες θεωρώ εκείνες τις στιγμές που ξεχνάς τις υποχρεώσεις και ξαναγίνεσαι ένα παιδί που δεν έχει πάει καν σχολείο ακόμη. Που δεν έχει πρόγραμμα, γραμματική, ορθογραφία. Τίποτα. Που δεν υπάρχει προγραμματισμός και μπορεί απλώς να απολαύσει τη στιγμή που ζει.

-Αυτό που μου περιγράφεις δείχνει έναν άνθρωπο στον οποίο όλοι στρέφονται για παρηγοριά. Είσαι αυτός ο άνθρωπος; Βέβαια. Είμαι από τους ανθρώπους που, μεγαλώνοντας, παρέμεινα πολύ λειτουργική. Και επειδή είναι πολύ λίγοι οι πραγματικά λειτουργικοί άνθρωποι, όταν υπάρχει κάτι δύσκολο, ένα project που απαιτεί αφοσίωση 100% και διαύγεια, οι άλλοι απευθύνονται σε μένα – σαν ο «προγραμματισμός» που έγινε μέσα μου από τότε που γεννήθηκα, να ήταν ακριβώς γι’ αυτό τον ρόλο. Λέγεται και μέσα στο έργο κάπου, ότι τα παιδιά γονιών με κατάθλιψη νιώθουν ότι δεν τα προστατεύει κανείς, οπότε πρέπει να προστατεύσουν μόνα τους τον εαυτό τους. Όταν αποκτήσεις το σύνδρομο «αν πάθω εγώ κάτι, δεν υπάρχει περίπτωση να με προστατεύσει κανείς, γιατί όλοι οι άλλοι θέλουν προστασία», αυτό σε ακολουθεί. Εγώ, λοιπόν, μεγάλωσα προστατεύοντας τους δικούς μου. Οπότε, αν με σκεφτείς σαν computer, μπήκε στον προγραμματισμό μου να φωνάζω διαρκώς «urgent, urgent!» και να παίζω αυτόν τον ρόλο. Και, δόξα τω Θεώ, συνεχίζω να τον παίζω με μοναδική επιτυχία (γελάει).

-Ποια ήταν η σχέση που είχες με τον μπαμπά σου; Γιατί για τη μαμά σου έχουμε καταλάβει πια πολλά, μέσα από «Το πάρτυ της ζωής μου»… Ο μπαμπάς μου ήταν πολύ φευγάτος. Ήταν μία πιο ποιητική μορφή. Εμένα τουλάχιστον με ενέπνεε περισσότερο. Αλλά ούτε εκείνος μου δημιουργούσε την αίσθηση ότι «εγώ προστατεύομαι». Γιατί, δεν είναι απαραίτητο, για να νιώσει κάποιος απροστάτευτος, να τον εγκαταλείψει ο άλλος. Μπορεί ο άλλος να είναι παρών, αλλά εσύ να νιώθεις ότι δεν μπορεί να αναλάβει την ευθύνη να σε προστατέψει. Ο πατέρας μου, για παράδειγμα, μπορούσε να μου τάξει κάτι και μετά να το ξεχάσει· δεν ήταν πολύ υπεύθυνος στον τρόπο που λειτουργούσε. Οπότε κι από εκείνη την πλευρά, ένιωθα ότι εγώ θα πρέπει προστατεύσω αυτούς τους ανθρώπους. Ότι εγώ έπρεπε να τους κουβαλάω.

-Ήσουν «το αγαπημένο κοριτσάκι του μπαμπά» ή αυτό τον ρόλο τον είχε περισσότερο η αδελφή σου; Ήμουν το παιδί που στα δύσκολα το πλησιάζουμε για να μας λύσει τα θέματα. Να σου πω το πιο χαζό παράδειγμα: «Ελένη, πες μας πού είναι το βαμβάκι». Εγώ, έπρεπε να απαντήσω. Γιατί εγώ ήξερα πού είναι το βαμβάκι, εγώ ήξερα πού βρίσκεται το καθετί. Μπορεί, γενικά, να είμαι τελείως χαοτική, αλλά είχα πάντα μεγαλύτερη λειτουργικότητα στο να βρίσκω λύσεις. Και νομίζω ότι, όταν είσαι τέτοιος άνθρωπος, έχεις προγραμματιστεί έτσι, γιατί η αυτοσυντήρησή σου σού λέει ότι τις λύσεις δεν πρόκειται να σου τις δώσουν οι άλλοι, άρα πρέπει να τις βρεις εσύ.

-Και αυτό συνεχίστηκε σε όλη την πορεία της ζωής σου… Βέβαια. Αυτό είναι το καθοριστικό: «Βρες μας λύσεις, βρες μας λύσεις…».

-Μεγάλο βάρος αυτό… Κουραστικό είναι. Γιατί είναι μονότονο. Ξέρεις, πάντα ήθελα να έχω ανθρώπους που θα μου δίνουν εκείνοι τις λύσεις και να μη χρειάζεται να τις βρίσκω εγώ. Αλλά…

-Δεν τους έβρισκες; Ποτέ. Πώς να στο πω… Σα να ελκύω ανθρώπους που ψάχνουν κάποιον να τους δώσει τη λύση. Δεν είναι κανένα ιδιαίτερο ταλέντο αυτό· είναι μία συνθήκη στην οποία έχεις προγραμματιστεί και την ακολουθείς πιστά. Άρα, για να γυρίσουμε σε αυτό που λέγαμε πριν, οι δικές μου στιγμές ευτυχίας είναι εκείνες στις οποίες δεν μου ζητείται να βρω κάποια λύση.

-Μου όρισες τη χαρά. Την ευτυχία πώς την ορίζεις; Κάποιες στιγμές που χάνομαι, τις θεωρώ ευτυχισμένες. Που ξεχνάω ποια είμαι, πού είμαι «εκεί» και απλώς απολαμβάνω τη στιγμή.

-Μεγαλώνοντας, αισθάνεσαι ότι «ελαφραίνεις»; Όχι. Γιατί έρχονται και τα βάρη του χρόνου. Τα βάρη των ανθρώπων γύρω σου που μεγαλώνουν κι αυτοί, της οικογένειας, των υποχρεώσεων. Έχει φύγει, βέβαια, το βάρος του να μεγαλώσει η κόρη μου -γιατί μεγάλωσε κι έχει πάρει πια τη ζωή της στα χέρια της-, αλλά έχει έρθει το βάρος των γονιών, του περιβάλλοντος, των ανθρώπων που στηρίζονται πολύ στη δική μου λειτουργικότητα.

-Έχεις το άγχος μήπως φτάσεις κι εσύ σε κάποια ηλικία και εμφανίσεις άνοια, όπως σήμερα η μητέρα σου; Είναι η μεγάλη μου αγωνία αυτό. Πολύ μεγάλη. Από τότε που διαγνώστηκε η μαμά, κάθε μέρα, για να τσεκάρω ότι το μυαλό μου είναι στη θέση του, παίζω ένα παιχνίδι, το Word Blitz. Είναι κάτι σαν Scrabble. Κάθε μέρα θα παίξω οπωσδήποτε μισή ώρα για να τσεκάρω τον εαυτό μου. Άλλοι κάνουν Sudoku, άλλοι λύνουν σταυρόλεξα. Εγώ έχω αυτό. Τσεκάρω και, βάσει του σκορ μου, ελέγχω αν και σήμερα το μυαλό μου είναι στη θέση του. Βέβαια ο μεγάλος μου τρόμος υπήρχε και πριν από τη μαμά. Γιατί, όπως σου είπα, εγώ προγραμματίστηκα να είμαι το παιδί που θα δίνει τις λύσεις – μην τυχόν και φτάσω σε σημείο να μην είμαι σε θέση να δώσω τη λύση. Έχοντας, λοιπόν, χτίσει την αντίστροφη σχέση -να με ελκύουν άνθρωποι που νιώθω ότι με έχουν ανάγκη και χρειάζονται φροντίδα- φοβάμαι μήπως δεν υπάρχει κανένας για να φροντίσει εμένα. Και δεν ξέρω τι θα γίνει τότε.

-Αν «ξαναφτιαχνόταν» το καλούπι σου, ποιο χαρακτηριστικό σου θα ήθελες να αλλάξεις; Θα ήθελα να ήμουν πιο ανεύθυνη. Θα ήθελα να δηλώνω λίγο περισσότερο στους άλλους: «Φροντίστε με, χαϊδέψτε με, το έχω πολύ ανάγκη. Δεν τα καταφέρνω μόνη μου», ώστε να συμπεριφερθούν κι εκείνοι αναλόγως. Όχι για κάποιον άλλο λόγο. Απλώς για να δω πώς είναι! Γιατί δεν το έχω ζήσει αυτό.

• IΝFO: Η θεατρική παράσταση «Το Πάρτυ της Ζωής Μου», με την Ελένη Ράντου, παρουσιάζεται στην Κύπρο από τις 30 Σεπτεμβρίου έως τις 7 Οκτωβρίου. Προπώληση στο Ticketmaster Cyprus και από τα καταστήματα ACS Courier.

Ελεύθερα, 27.09.2026