Επιτέλους προκηρύχθηκε το «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ» για το 2027: Τα ποσά που διατίθενται και οι αλλαγές

Συνολικά €2,56 εκατ. προβλέπονται για τα επτά τομεακά σχέδια και τη στήριξη μεμονωμένων δημιουργών. Διεύρυνση δικαιούχων, νέοι περιορισμοί στις αιτήσεις και αλλαγές στις επιλέξιμες δαπάνες. Η προθεσμία υποβολής αρχίζει στις 23 Νοεμβρίου και λήγει στις 14 Δεκεμβρίου.

Με καθυστέρηση που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη, το Υφυπουργείο Πολιτισμού προκήρυξε τελικά τα σχέδια του Προγράμματος «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ» για το 2027, τα οποία αφορούν τη χρηματοδότηση πολιτιστικών φορέων, ομάδων φυσικών προσώπων και μεμονωμένων δημιουργών.

Η ανακοίνωση έγινε στις 9 Νοεμβρίου, με τους ενδιαφερομένους να έχουν στη διάθεσή τους από τις 23 Νοεμβρίου μέχρι τις 14 Δεκεμβρίου για την υποβολή αιτήσεων μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας grants4arts.cy.

Η προκήρυξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η επάρκεια της κρατικής χρηματοδότησης για τον πολιτισμό βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης, με πολιτιστικούς φορείς και επαγγελματικές οργανώσεις να ζητούν ενίσχυση των διαθέσιμων πόρων και πιο σταθερές συνθήκες για την καλλιτεχνική δημιουργία.

Η δημοσιοποίησή της αποτελεί, ασφαλώς, μια αναγκαία εξέλιξη. Το ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα προβλέπονται, αλλά και με ποιους όρους θα διατεθούν, σε ποιους θα φτάσουν και κατά πόσο οι αλλαγές ανταποκρίνονται στις ανάγκες του πολιτιστικού πεδίου.

Η κατανομή των €2,56 εκατ.

Η προβλεπόμενη χρηματοδότηση για το 2027 ανέρχεται συνολικά σε €2.561.000, κατανεμημένη ανάμεσα στα επτά τομεακά σχέδια και στο διατομεακό σχέδιο στήριξης πολιτιστικών δημιουργών. Τα ποσά, πάντως, τελούν υπό την αίρεση της έγκρισης του προϋπολογισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού από τη Βουλή.

Συγκεκριμένα, για τα τομεακά σχέδια προβλέπονται €250.000 για τη Λογοτεχνία, €630.000 για τα Εικαστικά, €600.000 για τη Μουσική, €300.000 για τον Χορό, €120.000 για το Θέατρο, €250.000 για τον Παραδοσιακό Πολιτισμό και €250.000 για τον Κινηματογράφο. Το σύνολο των τομεακών χρηματοδοτήσεων φτάνει τα €2,4 εκατ.

Επιπλέον, €161.000 κατανέμονται στο διατομεακό Σχέδιο Στήριξης Πολιτιστικών Δημιουργών: €20.000 για τη Λογοτεχνία, €50.000 για τα Εικαστικά, €50.000 για τη Μουσική, €15.000 για τον Χορό, €15.000 για το Θέατρο, €4.000 για τον Παραδοσιακό Πολιτισμό και €7.000 για τον Κινηματογράφο.

Η κατανομή αναδεικνύει τις σημαντικές διαφορές ανάμεσα στους τομείς. Για το Θέατρο προβλέπονται μεν €120.000 μέσω του συγκεκριμένου σχεδίου, αλλά το ποσό δεν αποτυπώνει το σύνολο της κρατικής χρηματοδότησης προς τον θεατρικό τομέα, καθώς λειτουργεί συμπληρωματικά προς το σχέδιο Θυμέλη.

Ποιες είναι οι βασικές αλλαγές

Το Υφυπουργείο παρουσιάζει τις τροποποιήσεις των σχεδίων ως μέρος της προσπάθειας για διεύρυνση της πρόσβασης, σαφέστερες διαδικασίες και απλοποίηση του οικονομικού ελέγχου. Οι αλλαγές αφορούν τόσο τους δικαιούχους όσο και την υποβολή, την αξιολόγηση, τις επιλέξιμες δαπάνες και την υλοποίηση των δραστηριοτήτων.

Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές είναι η διεύρυνση της έννοιας των δικαιούχων στα τομεακά σχέδια και στον Παραδοσιακό Πολιτισμό. Παράλληλα, στο διατομεακό σχέδιο στήριξης δημιουργών εντάσσονται πλέον και Κύπριοι δημιουργοί που διαμένουν στο εξωτερικό, για δραστηριότητες που πραγματοποιούνται εκτός της χώρας διαμονής τους. Η πρόνοια αυτή διευρύνει τη δυνατότητα συμμετοχής της κυπριακής δημιουργικής κοινότητας της διασποράς και αναγνωρίζει ότι η πολιτιστική δραστηριότητα δεν περιορίζεται γεωγραφικά εντός της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σημαντική είναι, επίσης, η εισαγωγή οριζόντιου περιορισμού δύο αιτήσεων ανά φορέα. Πρόκειται για μια ρύθμιση που αναμένεται να επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι οργανισμοί σχεδιάζουν και ιεραρχούν τις προτάσεις τους, καθώς θα πρέπει να επιλέγουν ποιες δραστηριότητες θα διεκδικήσουν χρηματοδότηση.

Το Υφυπουργείο διευκρινίζει ακόμη ότι τα δικαιολογητικά και οι πληροφορίες που δεν θα υποβάλλονται εμπρόθεσμα δεν θα αναζητούνται εκ των υστέρων. Η σαφήνεια των απαιτήσεων είναι ασφαλώς χρήσιμη, ωστόσο η αυστηρή εφαρμογή της προϋποθέτει και μια διαδικασία υποβολής όσο το δυνατόν πιο κατανοητή και λειτουργική για τους αιτητές.

Στο πεδίο των επιλέξιμων δαπανών, αναδιαμορφώνονται οι κατηγορίες και εισάγεται διακριτή πρόνοια για υπηρεσίες και μέσα προσβασιμότητας, ώστε οι χρηματοδοτούμενες δράσεις να μπορούν να απευθύνονται σε ευρύτερο κοινό. Πρόκειται για μια θετική κατεύθυνση, καθώς η προσβασιμότητα δεν θα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως συμπληρωματική παροχή, αλλά ως ουσιαστικό μέρος του σχεδιασμού μιας πολιτιστικής δραστηριότητας.

Από την άλλη, αφαιρείται η αγορά τεχνικού εξοπλισμού από τις επιλέξιμες δαπάνες. Η αλλαγή αυτή ενδέχεται να δυσκολέψει φορείς και ομάδες που χρειάζονται εξοπλισμό για την ανάπτυξη ή την υλοποίηση των δραστηριοτήτων τους, ιδίως εκείνους που δεν διαθέτουν σταθερές υποδομές. Αντίθετα, διευρύνονται συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών στη Λογοτεχνία και τη Μουσική.

Αλλαγές προβλέπονται και για την υλοποίηση των εγκεκριμένων δραστηριοτήτων. Θεσμοθετείται η δυνατότητα υποβολής αιτημάτων για αλλαγές στους συντελεστές, στον χρόνο ή στον χώρο πραγματοποίησης, ενώ σε περιπτώσεις ανωτέρας βίας μπορεί να εγκρίνεται η μετάθεση μιας δραστηριότητας στο πρώτο τρίμηνο του επόμενου έτους. Παρέχεται, επίσης, η δυνατότητα ακύρωσης αίτησης, ώστε να αποδεσμεύεται η δυνατότητα υποβολής σε άλλο σχέδιο, όπου ισχύει σχετικός περιορισμός.

Αλλαγές στον οικονομικό έλεγχο

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι τροποποιήσεις στη διαδικασία οικονομικού ελέγχου. Ο έλεγχος των παραστατικών θα διενεργείται πλέον από εξωτερικό ελεγκτή ή ελέγκτρια, με τον οποίο θα συμβάλλεται το Υφυπουργείο. Παράλληλα, καταργείται η υποχρέωση υποβολής εξελεγμένου οικονομικού απολογισμού για χρηματοδοτήσεις άνω των €7.000, ενώ διευκρινίζονται οι διαδικασίες υποβολής των πρωτότυπων παραστατικών και αναγνωρίζονται μόνο χρηματικές εκροές.

Η μεταφορά του ελέγχου σε εξωτερικούς ελεγκτές και η κατάργηση της συγκεκριμένης υποχρέωσης μπορούν να συμβάλουν στην απλοποίηση της διαδικασίας για τους δικαιούχους. Θα φανεί, ωστόσο, στην πράξη κατά πόσο οι νέες ρυθμίσεις θα περιορίσουν τη γραφειοκρατική επιβάρυνση και θα επιτρέψουν στους φορείς να αφιερώνουν περισσότερο χρόνο στην καλλιτεχνική τους δραστηριότητα.

Οι αιτήσεις των φορέων και των ομάδων φυσικών προσώπων θα αξιολογούνται από τριμελείς επιτροπές, στις οποίες θα συμμετέχουν ένας λειτουργός του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού και δύο εξωτερικοί εμπειρογνώμονες. Τα ονόματα των αξιολογητών θα δημοσιοποιηθούν μετά τον διορισμό τους. Μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης θα αναρτηθεί πίνακας αποτελεσμάτων στην ιστοσελίδα του Υφυπουργείου.

Η στήριξη των μεμονωμένων δημιουργών

Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζει το διατομεακό σχέδιο «Στήριξη Δραστηριοτήτων Πολιτιστικών Δημιουργών», με συνολικό διαθέσιμο ποσό €161.000. Απευθύνεται σε μεμονωμένα φυσικά πρόσωπα που δραστηριοποιούνται δημιουργικά στους τομείς του σύγχρονου πολιτισμού και είναι Κύπριοι υπήκοοι ή άτομα που διαμένουν μόνιμα στην Κυπριακή Δημοκρατία τα τελευταία πέντε χρόνια.

Τρεις εβδομάδες για την υποβολή αιτήσεων

Η ψηφιακή πλατφόρμα grants4arts.cy θα είναι διαθέσιμη από τη Δευτέρα 23 Νοεμβρίου 2026, στις 14:00. Η καταληκτική ημερομηνία για τις αιτήσεις φορέων και ομάδων φυσικών προσώπων είναι η Δευτέρα 14 Δεκεμβρίου, επίσης στις 14:00. Οι ενδιαφερόμενοι δημιουργοί θα πρέπει να ανατρέξουν στο ειδικό διατομεακό σχέδιο για τις δικές τους προθεσμίες.

Οι αιτήσεις που θα υποβληθούν από φορείς και από ομάδες φυσικών προσώπων θα εξεταστούν και αξιολογηθούν από τριμελείς Επιτροπές Αξιολόγησης, στις οποίες θα συμμετέχουν ένας Λειτουργός του Τμήματος και δύο εμπειρογνώμονες (εξωτερικοί αξιολογητές). Τα ονόματα των μελών των Επιτροπών Αξιολόγησης θα δημοσιευτούν ευθύς μετά τον διορισμό τους.

Το Υφυπουργείο αναφέρει ότι θα ανακοινωθεί ενημερωτική παρουσίαση, ώστε να επεξηγηθούν οι στόχοι, οι όροι και τα κριτήρια του Σχεδίου, καθώς και η διαδικασία υποβολής αίτησης μέσω της ψηφιακής πλατφόρμας grants4arts.cy.

Παράλληλα, θα δοθεί η δυνατότητα στους ενδιαφερομένους να υποβάλουν ερωτήσεις και να λάβουν διευκρινίσεις αναφορικά με την ετοιμασία και την υποβολή των προτάσεών τους.

Η παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί με φυσική παρουσία, ενώ παράλληλα οι ενδιαφερόμενοι θα μπορούν να την παρακολουθήσουν διαδικτυακά μέσω της πλατφόρμας Zoom .