Υφυπουργείο Πολιτισμού: Από την απογοήτευση στην απόγνωση– Στο μικροσκόπιο της Βουλής τα φλέγοντα θέματα

Η εθιμοτυπική συνάντηση της Κλέας Παπαέλληνα με την Επιτροπή Παιδείας εξελίχθηκε σε ουσιαστική συζήτηση για τις δυσλειτουργίες, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο, την Κυπριακή Βιβλιοθήκη και άλλα φλέγοντα θέματα.

Η πρώτη συνάντηση της νέας Υφυπουργού Πολιτισμού Κλέας Παπαέλληνα με την Κοινοβουλευτική Επιτροπή Παιδείας και Πολιτισμού είχε τυπικά εθιμοτυπικό χαρακτήρα. Στην πράξη, πήρε την τροπή μιας μάλλον άτυπης, αλλά ουσιαστικής συζήτησης σε σχέση με την κατάσταση που επικρατεί στο Υφυπουργείο Πολιτισμού.

Στη συνεδρία, που πραγματοποιήθηκε το πρωί παρουσία της Υφυπουργού, του Γενικού Διευθυντή Γιώργου Παπαγεωργίου, της Διευθύντριας του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού Ιωάννας Χατζηκωστή, του Εφόρου του Κρατικού Αρχείου Χρίστου Κυριακίδη, της Προϊσταμένης της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας Μαρίας Αναξαγόρα και των εκπροσώπων του Τμήματος Αρχαιοτήτων Ευτυχίας Ζαχαρίου και Χρυσάνθης Κούννου, τέθηκαν επί τάπητος τόσο οι γενικές προτεραιότητες της νέας πολιτικής ηγεσίας όσο και συγκεκριμένα, χρονίζοντα προβλήματα.

Το κλίμα που διαμορφώθηκε ήταν τέτοιο ώστε, σύμφωνα με τη συζήτηση που έγινε, να αποφασιστεί η εγγραφή ξεχωριστού θέματος για τις δυσλειτουργίες που έχουν καταγραφεί στο Υφυπουργείο, με την αρμόδια Επιτροπή να προτίθεται να καλέσει εκ νέου τους εμπλεκόμενους στη Βουλή.

Να σημειωθεί ότι η ΠΑΣΥΔΥ καταγράφει μια ακολουθία περιστατικών από τον Δεκέμβριο του 2025 και μετά, τα οποία, σύμφωνα με τη συνδικαλιστική πλευρά, είχαν γνωστοποιηθεί στο Υπουργείο Οικονομικών, στο Γενικό Λογιστήριο και στην πολιτική ηγεσία του Υφυπουργείου.

«One man show» στο Υφυπουργείο

Αν υπήρχε ένα θέμα που δεν μπορούσε να παραμείνει εκτός της συζήτησης, ήταν οι καταγγελίες για τη λειτουργία του Υφυπουργείου και ειδικότερα για τον ρόλο και τη συμπεριφορά του Γενικού Διευθυντή.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης έκανε λόγο για σοβαρές δυσλειτουργίες και για σειρά περιστατικών που, κατά τον ίδιο, συνιστούν υπέρβαση καθηκόντων, παρεμβάσεις στην εργασία άλλων λειτουργών και πρακτικές εκφοβισμού. Είπε χαρακτηριστικά ότι η κατάσταση έχει οδηγήσει τους εργαζομένους σε στάση εργασίας, τους καλλιτέχνες σε κινητοποιήσεις και σε συλλογή υπογραφών.

Σύμφωνα με τις αναφορές που έκανε ο Χ. Χριστοφίδης, μεταξύ των περιστατικών που τέθηκαν στην Επιτροπή περιλαμβάνονται η αποστολή επιστολών επίπληξης σε βιβλιοθηκονόμους της Κυπριακής Βιβλιοθήκης μετά τη δημοσιοποίηση ανοικτής επιστολής για τα κτηριακά προβλήματα, αλλά και παρέμβαση σε σχέση με πολιτιστικές εκδηλώσεις της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ. Στο ίδιο πλαίσιο έθεσε και το ζήτημα της παρουσίας και εμπλοκής του Γενικού Διευθυντή σε εκτός των καθηκόντων του δραστηριότητες, που ταιριάζουν περισσότερο με την ιδιότητα του καλλιτεχνικού διευθυντή.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ τόσο στη συνεδρία όσο και στις κατοπινές του δηλώσεις συνέδεσε το ζήτημα και με το ερώτημα των αρμοδιοτήτων, υποστηρίζοντας ότι ο Γενικός Διευθυντής πρέπει να περιορίζεται στον διοικητικό του ρόλο, ενώ οι καλλιτεχνικές αρμοδιότητες να ασκούνται από τους καθ’ ύλην αρμόδιους λειτουργούς. Έκανε λόγο για κίνδυνο μετατροπής του Υφυπουργείου σε «one man show».

Ο ίδιος ο Γενικός Διευθυντής απέρριψε τις αιτιάσεις περί λειτουργίας ως «καλλιτεχνικού διευθυντή» και υποστήριξε ότι οι επαφές και τα ταξίδια του στο εξωτερικό εντάσσονταν σε διοικητικές αναθέσεις και έρευνα αγοράς, ενώ οι αλλαγές στις διαδικασίες χρηματοδότησης συνδέονταν με υποδείξεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας για διαφάνεια, αντικειμενικά κριτήρια και αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων. «Είμαι χορτάτος από καθήκοντα καλλιτεχνικού διευθυντή» είπε χαρακτηριστικά ο Γιώργος Γ. Παπαγεωργίου.

Νέο Αρχαιολογικό Μουσείο: σοβαρές καθυστερήσεις

Από τη συζήτηση δεν έλειψε ασφαλώς το μεγάλο έργο πολιτιστικής υποδομής της Δημοκρατίας, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου.

Τα στοιχεία που τέθηκαν ενώπιον της Επιτροπής δείχνουν ότι η νέα συμβατική ημερομηνία ολοκλήρωσης των κατασκευαστικών εργασιών έχει οριστεί για τις 3 Φεβρουαρίου 2027, ωστόσο η πραγματική παράδοση του κτηρίου δεν αναμένεται πριν από το τέλος Οκτωβρίου του 2028.

Και αυτό δεν σημαίνει ακόμη ότι το Μουσείο θα ανοίξει τις πόρτες του. Μετά την ολοκλήρωση του κτηρίου υπολογίζονται περίπου 18 μήνες για τη μεταφορά, διαμόρφωση και τοποθέτηση των αρχαιολογικών εκθεμάτων, με την πλήρη λειτουργία να μετατίθεται πλέον στο 2029–2030.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού Χρύσανθος Σαββίδης έδωσε τη δική του εκτίμηση ότι, ακόμη και αν το κτήριο ολοκληρωθεί νωρίτερα, το 2030 είναι ο ορίζοντας στον οποίο θα μπορεί ουσιαστικά να υποδεχθεί επισκέπτες.

Στη συνεδρία εκφράστηκαν επίσης ανησυχίες για το ενδεχόμενο να πραγματοποιηθούν εγκαίνια, για επικοινωνιακούς λόγους ενόψει των Προεδρικών Εκλογών, ήδη από το τέλος του 2027, όταν το έργο δεν θα είναι ουσιαστικά ολοκληρωμένο στο σύνολό του.

Παράλληλα, παραμένει ανοικτό το ζήτημα του αμφιθεάτρου. Η κατασκευή του είχε μεταφερθεί στη Β’ φάση του έργου λόγω έλλειψης πιστώσεων, ενώ επισημάνθηκε ότι πρόκειται για οργανικό μέρος της λειτουργίας του Μουσείου. Η Υφυπουργός ανέφερε ότι το θέμα επανεξετάζεται σε συνεννόηση με το Υπουργείο Οικονομικών.

Κυπριακή Βιβλιοθήκη: «Μπαλωματικές» λύσεις

Ιδιαίτερα προβληματική και ανησυχητική παραμένει και η κατάσταση της Κυπριακής Βιβλιοθήκης.

Η υφιστάμενη κτηριακή υποδομή χαρακτηρίστηκε από τον Πρόεδρο της Επιτροπής ως «μαύρα χάλια», ενώ παράλληλα η προοπτική ανέγερσης νέου κτηρίου έχει προσκρούσει -και πάλι- στο κόστος, αποδεικνύοντας ότι η πολιτεία δεν έχει τη βούληση να δώσει πραγματική λύση σ’ αυτή την ντροπιαστική κατάσταση.

Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε νέο κτήριο σε οικόπεδο πίσω από το Υπουργείο Εσωτερικών, με εκτιμώμενο κόστος €30–32 εκατ. Το Υπουργείο Οικονομικών άναψε κόκκινο φως και το ποσό αυτό δεν έχει περιληφθεί στους προϋπολογισμούς για τα έτη 2027–2029 και, ως εκ τούτου, το Υφυπουργείο εξετάζει πλέον οικονομικότερες εναλλακτικές.

Μεταξύ αυτών είναι η αξιοποίηση και ανακαίνιση των υφιστάμενων κτηρίων στην Πλατεία Ελευθερίας και τη Φανερωμένη. Για τη Φανερωμένη έχει προχωρήσει συμφωνία με το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, με στόχο τουλάχιστον ο βασικός πυρήνας της Βιβλιοθήκης να λειτουργήσει σε αξιοπρεπείς συνθήκες. Παράλληλα εξετάζεται, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εσωτερικών, η αξιοποίηση άλλων δημοσίων κτηρίων.

Το θέμα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα λόγω των διοικητικών εντάσεων που προέκυψαν μετά την ανοικτή επιστολή των βιβλιοθηκονόμων για τα κτηριακά προβλήματα και των επιστολών επίπληξης που, σύμφωνα με τα στοιχεία που τέθηκαν στην Επιτροπή, ετοιμάστηκαν στους προσωπικούς τους φακέλους με πρωτοβουλία του Γενικού Διευθυντή.

Η ώρα των λύσεων

Η Κλέα Παπαέλληνα, μετά το τέλος της συνεδρίας, κράτησε διαφορετικούς τόνους. Χαρακτήρισε τη συζήτηση «ουσιαστική και παραγωγική» και υπογράμμισε ότι στο επίκεντρο των προτεραιοτήτων του Υφυπουργείου βρίσκονται η στήριξη της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας, η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς, η πολιτιστική παιδεία και η εξωστρέφεια του κυπριακού πολιτισμού.

Ο πρόεδρος της Επιτροπής Χρύσανθος Σαββίδης χαρακτήρισε τη συνάντηση «μοναδική ευκαιρία» για να παρουσιαστούν στη νέα Υφυπουργό τα ανοιχτά ζητήματα του πολιτισμού, εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η ακαδημαϊκή και εκπαιδευτική της διαδρομή, η εμπειρία της στην ολυμπιακή παιδεία και η πρόσφατη κυβερνητική της εμπειρία αποτελούν διαφορετικό υπόβαθρο για την πολιτική στον πολιτισμό.

Η ίδια, πάντως, καλείται πλέον να διαχειριστεί ένα πυκνό χαρτοφυλάκιο εκκρεμοτήτων — από το εσωτερικό του Υφυπουργείου μέχρι τα μεγάλα έργα, το καθεστώς του καλλιτέχνη και την πολιτιστική αποκέντρωση.

Και η δική της φράση της ημέρας είναι αυτή που τη δεσμεύει: «Είμαστε σε καλό δρόμο και είμαι σίγουρη ότι θα βρούμε λύση».

Η σημερινή συνεδρίαση είχε έτσι δύο διαφορετικά πρόσωπα. Από τη μία, μια νέα πολιτική ηγεσία που δηλώνει ότι θέλει να ανοίξει διάλογο, να συνεργαστεί με τη Βουλή και τους ανθρώπους του πολιτισμού και να αντιμετωπίσει τις εκκρεμότητες. Από την άλλη, ένας συσσωρευμένος όγκος προβλημάτων —διοικητικών, θεσμικών, οικονομικών και κτηριακών— που δεν επιτρέπει πλέον πολλές αναβολές.

Η ίδια η Κλέα Παπαέλληνα δήλωσε ότι το Υφυπουργείο προχωρεί «με συνέπεια, διαφάνεια και συγκεκριμένο σχεδιασμό» και ότι στόχος είναι ένας πολιτισμός που στηρίζει τους ανθρώπους που δημιουργούν το πολιτιστικό παρόν και μέλλον της Κύπρου.

Από την πλευρά του, ο Χρίστος Χριστοφίδης υπογράμμισε ότι η αναγνώριση του προβλήματος είναι θετικό πρώτο βήμα, αλλά αυτό που θα κρίνει την κατάσταση είναι το αποτέλεσμα του διαλόγου. Όπως είπε, η επιδίωξη είναι να σταματήσουν οι πρακτικές που ο ίδιος κατήγγειλε και να αποκατασταθεί η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων στο Υφυπουργείο.

Ο Χ. Χριστοφίδης ξεκαθάρισε ότι αυτό που αναμένει από τη νέα Υφυπουργό δεν είναι μόνο ο διάλογος, αλλά αποτέλεσμα. «Να σταματήσει η αυθαιρεσία, να σταματήσουν οι τακτικές εκφοβισμού και ρουσφετιού», είπε, υπογραμμίζοντας την ανάγκη να ξεκαθαριστούν οι ρόλοι στο Υφυπουργείο.

Αλαμπρίτης: Να κατατεθεί το νομοσχέδιο για το καθεστώς του καλλιτέχνη

Την ανάγκη να κατατεθεί επιτέλους στη Βουλή το νομοσχέδιο για το καθεστώς του καλλιτέχνη έθεσε ως βασική προτεραιότητα ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Πρόδρομος Αλαμπρίτης, μετά τη σημερινή συνεδρία της Επιτροπής Παιδείας και Πολιτισμού με τη νέα Υφυπουργό Πολιτισμού Κλέα Παπαέλληνα.

Όπως ανέφερε, πρόκειται για νομοσχέδιο που «περιμένουμε αρκετό καιρό», ενώ υπενθύμισε τη δέσμευση ότι θα κατατεθεί το φθινόπωρο. Ο Π. Αλαμπρίτης ανέφερε ότι ενημερώθηκε πως βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις από πλευράς Υφυπουργείου, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι αυτές θα πρέπει να οδηγήσουν στην κατάθεση του νομοσχεδίου στη Βουλή, καθώς, όπως είπε, «ο κόσμος του πολιτισμού ανησυχεί και οφείλουμε να τον διασφαλίσουμε».

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη Λάρνακα 2030, σημειώνοντας την ευκαιρία που έχει η πόλη να αναδειχθεί πολιτιστικά το επόμενο διάστημα. Σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε, τηρούνται τα οικονομικά πλαίσια που έχουν τεθεί, με τη στήριξη των €10 εκατ. για τη Λάρνακα, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη διαβουλεύσεις για τον καθορισμό των σχετικών οροσήμων.

Κλείνοντας, τόνισε την ανάγκη αύξησης του προϋπολογισμού του Υφυπουργείου, ώστε να ανταποκρίνεται στις ανάγκες των ανθρώπων και του πολιτιστικού κόσμου.