Τα «Taco Tuesdays» είναι λατρεμένη παράδοση στις ΗΠΑ. Κάθε Τρίτη, εκατομμύρια Αμερικάνοι τιμούν τα μεξικάνικα εδέσματα σε σχολικά κυλικεία, σε χώρους εστίασης επιχειρήσεων ή στο οικογενειακό τραπέζι.
Από την έναρξη όμως της δεύτερης θητείας του Τραμπ, το TACO έχει πάρει μια άλλη έννοια: Trump Always Chickens Out (ο Τραμπ πάντα κιοτεύει). Τη Μεγάλη Τρίτη γίναμε μάρτυρες του μεγαλύτερου TACO έως τώρα. Λίγα μόλις λεπτά πριν εκπνεύσει η απειλή του Προέδρου να «αφανίσει τον πολιτισμό του Ιράν δια παντός», ο ηγέτης της παγκόσμιας υπερδύναμης ανακοίνωσε εκεχειρία δύο εβδομάδων με το ισλαμικό καθεστώς της Τεχεράνης.
Οι περιβόητες αγορές κατανάλωσαν το τάκο με λαιμαργία και έστρεψαν τους δείκτες του χρηματιστηρίου ξανά προς τα πάνω. Όλα καλά μέχρι την επόμενη κρίση.
Το μοτίβο δεν είναι καινούργιο. Από την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ καλλιέργησε μια πολιτική τακτική που βασίζεται στην υπερβολή: κλιμακώνει τη ρητορική στα άκρα, δημιουργεί την αίσθηση επικείμενης σύγκρουσης και, την τελευταία στιγμή, κάνει πίσω.
Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς μια «αποκλιμάκωση», αλλά μια επικοινωνιακή νίκη. Στην περίπτωση του Ιράν, η απειλή περί «αφανισμού πολιτισμού», πέρα από μια ακόμη υπερβολή, ήταν μια «δήλωση» με σαφείς γεωπολιτικές προεκτάσεις.
Το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα, αλλά μια δύναμη με δίκτυα συμμάχων και δυνατότητα ασύμμετρου πολέμου. Η απότομη στροφή προς την εκεχειρία κάθε άλλο παρά αποτελεί ένδειξη στρατηγικής ιδιοφυΐας, αλλά μάλλον αναγνώριση του κόστους που θα είχε μια πραγματική σύγκρουση, τόσο σε ανθρώπινες ζωές όσο και σε πολιτικό κεφάλαιο.
Κι όμως, το TACO δεν αφορά μόνο την εξωτερική πολιτική. Είναι μια τακτική που επαναλαμβάνεται και στο εσωτερικό. Από απειλές για μαζικές απελάσεις μέχρι «οριστικές» λύσεις σε ζητήματα υγείας ή οικονομίας, η ίδια δυναμική επανέρχεται: εξαγγελία-σοκ, δημόσια αναταραχή και τελικά μια ηπιότερη εκδοχή της αρχικής υπόσχεσης.
Η επικοινωνιακή τακτική αυτή δεν είναι χωρίς συνέπειες. Πρώτον, διαβρώνει την αξιοπιστία των Ηνωμένων Πολιτειών ως διεθνούς παράγοντα. Όταν οι απειλές δεν υλοποιούνται, οι αντίπαλοι μαθαίνουν να τις αγνοούν ή να τις εκμεταλλεύονται. Δεύτερον, δημιουργεί μια μόνιμη κατάσταση αστάθειας στις αγορές. Κάθε «κρίση» γίνεται ευκαιρία για κερδοσκοπία, με τους επενδυτές να στοιχηματίζουν όχι στο αν θα υπάρξει σύγκρουση, αλλά στο πότε θα έρθει η υπαναχώρηση.
Δεν είναι τυχαίο ότι η αντίδραση των αγορών στην τελευταία κρίση ήταν σχεδόν αυτοματοποιημένη. Το σενάριο είναι πλέον γνώριμο: πανικός, πτώση, και στη συνέχεια ράλι ανακούφισης μόλις ο Πρόεδρος κάνει πίσω.
Με άλλα λόγια, το TACO έχει ενσωματωθεί ως παράμετρος στο ίδιο το σύστημα. Η πολιτική αβεβαιότητα μετατρέπεται σε επενδυτικό σχέδιο.
Υπάρχει όμως κι ένα βαθύτερο, πιο ανησυχητικό επίπεδο. Η συνεχής εναλλαγή μεταξύ ακραίας απειλής και απότομης υπαναχώρησης αλλοιώνει την ίδια την έννοια της ηγεσίας. Η σταθερότητα και η προβλεψιμότητα, παραδοσιακά χαρακτηριστικά της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, αντικαθίστανται από μια θεατρική, σχεδόν τηλεοπτική προσέγγιση. Κάθε κρίση μοιάζει με επεισόδιο ριάλιτι, όπου η ένταση είναι αυτοσκοπός και η λύση έρχεται στο τελευταίο λεπτό.
Κάποιοι υποστηρικτές του Τραμπ θα ισχυριστούν ότι αυτή η τακτική λειτουργεί. Ότι ο φόβος που προκαλεί αναγκάζει τους αντιπάλους να υποχωρούν, ακόμα κι αν ο ίδιος τελικά μένει στα λόγια.
Αλλά αυτή η ερμηνεία παραβλέπει ένα κρίσιμο στοιχείο: η αξιοπιστία είναι δεν είναι απεριόριστο αγαθό. Όσο περισσότερο χρησιμοποιείται χωρίς αντίκρισμα, τόσο μειώνεται η αποτελεσματικότητά της. Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν το TACO θα επαναληφθεί. Αυτό είναι σχεδόν βέβαιο. Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσο ακόμα μπορεί να λειτουργήσει.
Σ’ έναν κόσμο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις αυξάνονται και τα περιθώρια λάθους στενεύουν, η στρατηγική του «απειλώ και υποχωρώ» μοιάζει όλο και λιγότερο με επιδέξιο τακτικισμό και όλο και περισσότερο με ριψοκίνδυνη παλινωδία.
Μέχρι τότε, κάθε Τρίτη μπορεί να παραμένει αφιερωμένη στα tacos. Αλλά στη διεθνή πολιτική σκηνή, το TACO έχει πια χάσει τη νοστιμιά του. Είναι ένα μοτίβο που, αργά ή γρήγορα, θα δοκιμαστεί σε συνθήκες όπου η υπαναχώρηση δεν θα είναι τόσο εύκολη. Και οι συνέπειες θα μας κάτσουν στο στομάχι.
Ελεύθερα, 11.04.2026
