Το αποτέλεσμα των πρόσφατων εκλογών στην Ελλάδα ανοίγει ξανά τη συζήτηση για την άνοδο των ποσοστών των ακροδεξιών κομμάτων.
Την τελευταία δεκαετία, διάφορα ακροδεξιά- συντηρητικά κινήματα, κερδίζουν διαρκώς οπαδούς, αποκτούν ισχύ και εδραιώνονται στο πολιτικό στερέωμα πολλών ευρωπαϊκών χωρών. Η άνοδος των κομμάτων αυτών οδηγεί πολλές φορές και τα παραδοσιακά δεξιά κόμματα στην πολιτική μετατόπιση τους ακόμα δεξιότερα, με υιοθέτηση πιο ακραίου λόγου. Φαινόμενο όχι ελληνικό, αλλά ευρωπαϊκό. Μια τάση που ξεκίνησε να εμφανίζεται εδώ και μερικά χρόνια και η οποία ενισχύεται και παγιώνεται στο πολιτικό προσκήνιο διαρκώς. Γιατί άραγε;
Η άνοδος της ακροδεξιάς και άλλων περίεργων συντηρητικών κινημάτων που φέρουν τον μανδύα του ανιστυστημικού είναι ένα γεγονός. Η επισήμανση του και η απαρίθμηση των κινδύνων και των απειλών κατά της Δημοκρατία, δεν είναι όμως αρκετή και ούτε πλέον ικανή για να αποτρέψει μια μερίδα πολιτών να καταφύγουν σε αυτά. Μια σημαντική μερίδα του πληθυσμού που στηρίζει αυτά τα κινήματα, πλέον το πράττει συνειδητά. Αυτά τα άτομα, ερμηνεύουν την ψήφο τους προς τα ακραία κινήματα, ως τρόπο εκδίκησης και ως μηχανισμό «επανάστασης» απέναντι σε ένα σύστημα που θεωρούν απρόσιτο για τους ίδιους, που δημιουργεί αποκλεισμούς, που δεν τους εξυπηρετεί και που ευθύνεται για τη δική τους αβάσταχτη καθημερινότητα.
Τα τελευταία χρόνια η Ευρώπη διέρχεται μια γενικευμένη κρίση. Το οικονομικό «κράχ» στα τέλη της δεκαετίας του 2000 επέφερε αλυσιδωτές, κοινωνικές και κατά συνέπεια πολιτικές προεκτάσεις. Το κοινωνικό χάσμα μεταξύ πλουσίων και φτωχών διευρύνεται και όλο και μεγαλύτερο κομμάτι του πληθυσμού φτωχοποιείται ή ζει στα όρια της φτώχειας. Ο πληθωρισμός καλπάζει και οι κοινωνίες δεν μπορούν να αντεπεξέλθουν εύκολα σε ένα απαιτητικό και υψηλού κόστους τρόπο ζωής. Το χάσμα των κοινωνικών τάξεων διευρύνεται και μαζί και ο θυμός ενός μεγάλου μέρους της κοινωνίας απέναντι σε ο,τι θεωρεί υπεύθυνο για αυτή την καθημερινότητα του.
Οι συνεχείς αποκαλύψεις σκανδάλων και φαινομένων διαφθοράς με εμπλεκόμενα άτομα του πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου, η συγκάλυψη, η μη απονομή δικαιοσύνης, προκαλούν μια έλλειψη εμπιστοσύνης απέναντι σε θεσμούς αλλά και πρόσωπα. Ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας και στην Κύπρο και στην Ελλάδα και σε πολλές άλλες χώρες της Ευρώπης, δεν εμπιστεύονται τους πολιτικούς. Τους θεωρούν μέρος του συστήματος, από το οποίο οι ίδιοι θεωρούν ότι έχουν αποκλειστεί. Σε όλα αυτά προστίθεται και το μεταναστευτικό, το οποίο έχει λάβει τεράστιες διαστάσεις σε όλες τις χώρες της Ευρώπης, με τις κυβερνήσεις να δείχνουν να μην μπορούν να το διαχειριστούν.
Η αποχή και η πολιτική αποξένωση ήταν τα πρώτα σημάδια αντίδρασης της κοινωνίας. Δεν ήταν και δεν είναι καθόλου αθώα η αποχή ως πολιτική επιλογή. Αλλά η ευθύνη για αυτό δεν βαραίνει τους πολίτες, αλλά το ίδιο το πολιτικό σύστημα που δεν βρίσκει τρόπους να γίνει ξανά ελκυστικό, να δώσει νόημα και αξία στη συμμετοχή, να δημιουργήσει ξανά όραμα και προοπτική. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ευδοκιμεί ο λαϊκισμός, τα κούφια συνθήματα και η ρητορική μίσους, ως επαναστατικός λόγος. Ο κόσμος ταμπουρώνεται μέσα στην ανησυχία και την ανασφάλεια του και αναζητεί την επιστροφή σε στερεότυπα τα οποία αναδεικνύει ως παραδοσιακές αρχές και αξίες. Στρέφεται στην θρησκεία με φανατισμό, καταφεύγει στον εθνικισμό, στην μισαλλοδοξία και κατηγοριοποιεί την οποιαδήποτε κοινωνική αλλαγή, ή συζήτηση έξω από τα κανονιστικά του πρότυπα, ως απειλή και ως σχεδιασμό του συστήματος που το έχει ονοματίσει ως «η νέα τάξη πραγμάτων» που απειλεί τον παραδοσιακό άνθρωπο.
Στην περίπτωση της Κύπρου είμαστε ακόμα στην εποχή των πολιτικών του «χαμόγελου», των «χειραψιών», των γάμων, των βαφτισιών και των κηδειών. Ζούμε την δική μας «αντισυστημική» πενταετία στο Προεδρικό, την κυριαρχία της «λαϊκής δεξιάς» στην Πινδάρου, της Αριστεράς που εδώ και πάνω από μια δεκαετία αναζητεί βηματισμό και ενός ενδιάμεσου πολιτικού χώρου που παλεύει να κρατηθεί στην πολιτική ζωή, γαντζωμένος στην εξουσία. Σε αυτό το περιβάλλον είναι που ενδυναμώνεται διαρκώς το ΕΛΑΜ, διεκδικώντας ακόμα περισσότερα. Γύρω από το ΕΛΑΜ ξεπετάγονται και διάφορα άλλα περίεργα κινήματα που ζητούν λόγο και ρόλο στην πολιτική σκηνή. Δεν είναι λοιπόν μακριά η μέρα που θα μιλούμε για το δικό μας κατάντημα…
