Η πάλη των τάξεων έγινε μπανάλ.
Είναι δυνατόν να αρέσεις σε όλους; Γίνεται να είσαι «εν μέρει εθνικός κ’ εν μέρει χριστιανίζων»; (Τα Επικίνδυνα, Κ.Π. Καβάφης) Να έχεις και την πίτα ολόκληρη και τον σκύλο χορτάτο, να αλληθωρίζεις προς όλες τις κατευθύνσεις, να πατάς σε δυο βάρκες, να παίζεις διπλό παιχνίδι, και μονά και ζυγά; Να είσαι και δεξιός και αριστερός; Αυτό που λένε οι αγγλόφωνοι (και οι αγγλολάγνοι) win-win situation; Ουδείς δύναται δυσί κυρίοις δουλεύειν, καλός ο αγιασμός αλλά πάρε και καμιά γάτα. Από τον καιροσκόπο (ο κακός!) ως τον καπάτσο που ξέρει να ελίσσεται (ο μάγκας!), αυτή είναι η εικόνα της επαμφοτερίζουσας εποχής μας. Γίνεται; Λογικά όχι, αλλά να που συμβαίνει – και ο κόσμος το βρίσκει από μη κατακριτέο έως λογικό, μέχρι και επιθυμητό. Αρκεί να δείτε τον χώρο της πολιτικής – στην Κύπρο, στην Ελλάδα, στον κόσμο: Από τα κόμματα supermarket φτάσαμε στα κόμματα mall, που έχουν κάτι για τον καθένα και… συμφέρουν.
Ο Αλέξης Τσίπρας δεν πρωτοτύπησε όταν κυβέρνησε με κάθε αριστεροδεξιάς καρυδιάς καρύδι, ούτε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ή ο Νίκος Χριστοδουλίδης. Ούτε καν η κυπριακή Αριστερά, αυτή που το ΑΚΕΛ αγωνίζεται να ξανακερδίσει ψαρεύοντας ταυτόχρονα στα θολά νερά της μεσαίας τάξης – ανεπιτυχώς ως τώρα, αφού τέτοιο πράγμα δεν υπάρχει πια. Ώσπου ήρθε ο Γιώργος Παμπορίδης να το πει ανοιχτά: «Προχωρούμε με κάποιους φίλους στη δημιουργία μιας πολιτικής πλατφόρμας, ενός διαδραστικού εργαστηρίου πολιτικής μεταρρύθμισης», δήλωσε σε συνέντευξή του στην «Καθημερινή». Αυτή η πλατφόρμα «δεν θα έχει ιδεολογικό στίγμα, θα καλύπτει όλους τους χώρους και θα ενθαρρύνει την έκφραση πολιτικής άποψης, την οποία μπορεί να θέλει κάποιος να την τοποθετήσει Δεξιά αλλά να απηχεί και σε αριστερό ακροατήριο ή να την τοποθετεί Αριστερά αλλά να απηχεί και σε δεξιό ακροατήριο». Καιροσκόπος ή καπάτσος; Προφανώς και τα δύο.
Το σύστημα λειτουργεί όταν αποφεύγεις να πάρεις σαφή θέση, μοιάζει εντυπωσιακό να μιλάς με αβανταδόρικες εκφράσεις όπως «διαδραστικό εργαστήρι» και «πολιτική μεταρρύθμιση», με τον ανάλογο στόμφο μάλιστα, που δημιουργεί την εντύπωση ότι ξέρεις για τι μιλάς και ότι έχεις βαθιά γνώση του θέματος, με τη σωστή δόση… ανατρεπτικού συντηρητισμού, κάτι σαν ψιλοαναρχικοί φιλοκρατιστές ή ψευτοπρολετάριοι καπιταλιστές. Πώς θα παίρνουν θέση για ένα ζήτημα, όμως, όταν οι απόψεις θα είναι διαμετρικά αντίθετες;
Φυσικά δεν είναι ο Παμπορίδης το θέμα εδώ, απλώς εκφράζει με σαφήνεια ένα υπαρκτό φαινόμενο: «Θεωρώ ότι τα κόμματα ασθενούν βαρύτατα. Εάν δεν αντιληφθούν ότι αποτελούν κομμάτι του προβλήματος και δεν μεριμνήσουν στην εκ των έσω αναδόμησή τους, τότε θα οδηγηθούμε σε νέα σχήματα που θα προσπαθήσουν να διερμηνεύσουν τα θέλω της κοινωνίας». Και τσουπ! πάρτε μια πλατφόρμα όπου όλοι οι καλοί (ή οι άσχετοι;) χωρούν – γι’ αυτό τη λένε έτσι: Και πλατιά, και… φόρμα. Οι λέξεις, πάντως, μοιάζουν να έχουν μεγαλύτερη σημασία στην εποχή μας από εκείνο που όντως εκφράζουν. Και αυτό γιατί ο κόσμος ξέχασε την αξία που έχει ένα συνεπές και ποιοτικό συνοικιακό μαγαζί, το οποίο βασίζεται στους σταθερούς πελάτες της γειτονιάς κρατώντας τους ικανοποιημένους με το προϊόν που προσφέρει – ώσπου ήρθαν τα supermarket με τις προσφορές, και μετά τα mall, όπου ψωνίζεις διασκεδάζοντας. Εκεί συναντώνται ο φτωχός με τον πλούσιο, ο «αστυφύλαξ» με τον «χωροφύλαξ», ο αριστερός με τον δεξιό.
Φαίνεται λοιπόν ότι, όπως φαλίρισε το συνοικιακό μαγαζάκι μπρος στα μοντέρνα «πάρκα ψωνίσματος», έτσι και οι πολίτες-ψηφοφόροι, απογοητευμένοι από τα κόμματα (ιδίως αυτά της Αριστεράς, τα άλλα ήταν πάντα λίγο-πολύ μπακάλικα) έπαψαν πια να ψάχνουν σ’ αυτά την ποιότητα που δεν βρίσκουν, μια ιδεολογία και πρακτική που να τους αφορά και να τους εμπνέει, που να κάνει τη ζωή τους καλύτερη. Αντ’ αυτών τι παίρνουν; Διακηρύξεις κρότου-λάμψης χωρίς περιεχόμενο, περί κάποιου αόριστου νέου και ωραίου αντί του ξεπερασμένου παλιού. Επειδή (ή και γι’ αυτό) τα κόμματα γίνονται μεγαλομπακάλικα με προσφορές: Αντίο ιδεολογία, καλωσήρθες σπέκουλα.
chrarv@philelefheros.com
Ελεύθερα, 23.7.2023
