Ο τίτλος ενός βιβλίου που έχω χάσει λογαριασμό πόσες φορές το διάβασα. Γραμμένο από τον αγγλικής και ιρλανδικής καταγωγής ταξιδιωτικού συγγραφέα και λάτρη της πραγματικής Ελλάδας, Πάτρικ Λη Φέρμορ. Είναι ένα βιβλίο (κυκλοφορεί σε πολύ ωραία ανατύπωση από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο) στο οποίο ο συγγραφέας μας μιλάει για την «σιωπή των μοναστηριών», από την Βόρεια Γαλλία μέχρι και την Καππαδοκία.

Η σιωπή είναι μέσα συνυφασμένη με την αυστηρή στοχαστική ζωή των μοναχών και την άχρονη ομορφιά του μοναστικού τους περιβάλλοντος. Διαβάζοντάς το πολλές φορές, ζώντας ταυτόχρονα στον κόσμο του διαρκούς θορύβου, συνειδητοποιώ ότι δεν χρειάζεται να κλειστεί κάποιος σε μοναστήρι ή να μεταναστεύσει σε μέρος ήσυχο κι απόμερο, για να νοιώσει και να εκτιμήσει την απίθανη αξία του ήχου της σιωπής – αγγλιστί, του Sound of Silence, που τόσο ωραία τραγουδούν οι Simon & Garfunkel.

Μεταφράζω ελεύθερα μερικά αποσπάσματά του:

«Γεια σου σκοτάδι, παλιέ μου φίλε. Ήρθα για να ξαναμιλήσουμε . Γιατί ένα όραμα, απαλά έρποντας, άφησε τους σπόρους του ενώ κοιμόμουν. Και το όραμα που φυτεύτηκε μες το μυαλό μου ακόμα παραμένει, μέσα στον ήχο της σιωπής…
Στ’ ανήσυχα όνειρά μου περπατούσα μόνος. Κάτω από το φώς το δρόμου, ανασήκωσα τον γιακά μου να προστατευτώ από το κρύο και την υγρασία. Κι όταν μια λάμψη φωτός χτύπησε σα μαχαιριά τα μάτια μου, κόβοντας τη νύχτα στα δυο, ακουμπώντας τον ήχο της σιωπής.

Και τότε, εκεί, μέσα στο γυμνό φώς, είδα δέκα χιλιάδες ανθρώπους, ίσως περισσότερους. Άνθρωποι που μιλούν χωρίς να μιλάνε. Άνθρωποι που ακούν, χωρίς ν’ ακούνε. Άνθρωποι γράφοντας τραγούδια που φωνές ποτέ δεν τα μοιράζονται. Κανένας δεν τολμούσε. Να διαταράξει τον ήχο της σιωπής.»

Σήμερα μιλάμε ασταμάτητα. Και ταυτοχρόνως. Υπάρχει μια θλιβερή αλληλοεπικάλυψη, του «τίποτα». Λέγονται πράγματα χωρίς περιεχόμενο. Ασυνάρτητα. Με λόγο διακεκομμένο, μη αποτελούμενο από κανονικές προτάσεις. Μόνο από ατάκες – soundbits, όπως λένε στα αγγλικά. Σαν να τσιμπάμε και να ψευτομασουλάμε λεξούλες που έχουν καλό ήχο, και καθόλου περιεχόμενο.

Είμαι σίγουρος ότι πολλοί θα βλέπετε και στην Κύπρο, αυτήν την αηδία που λέγεται My Style Rocks από το Sky Ελλάδος – έχουμε θησαυρίσει από την εξαγωγή σκουπιδιών! Είναι από τις πιο χαρακτηριστικές και κραυγαλέες περιπτώσεις λεκτικής, και όχι μόνο, ακράτειας. Εκπορεύεται από κάθε διαγωνιζόμενη, κι ενισχύεται και από την διακριτική σιωπή των κριτών (που δεν αμφιβάλλω ούτε στιγμή ότι είναι αξιόλογοι και αξιοπρεπείς άνθρωποι) και την παρουσιάστρια, που τι να σου κάνει η καυμένη όταν όλο το κόνσεπτ παραπέμπει σε αρένα ή και κοτέστσι.

Μιλάμε για θόρυβο αποκρουστικό.

Εγώ, δεν λέω να γίνει μοναστήρι η τηλεόραση. Απλώς, να προσπαθήσει να καταλάβει από την μοναστική παράδοση ότι, όπως λέει κι ο Φέρμορ, η σιωπή είναι απείρως ισχυρότερη από την αδιάκοπη φλυαρία.

Ο καιρός του σιγάν, πέραν από το πνευματικό του βάθος, είναι και θεραπεία εκείνου που έχει χαθεί στο «πολύ» και στο θορυβώδες. Η καλλιέργεια της ψυχής και του μυαλού είναι συνυφασμένη απόλυτα με τη δυνατότητα κάποιου να βρεί χώρο και χρόνο για να σκεφτεί. Να Στοχαστεί. Να ανοίξει το πνεύμα του. Να δει πέρα από τα επιλεκτικώς τοποθετημένα. Να δραπετεύσει από καταστάσεις συγκρουσιακές που, από τη φύση τους φέρνουν θόρυβο και βία.

Το σημείωμα αυτό, όπως και το βιβλίο του Φέρμορ, δεν έρχεται να παροτρύνει κανέναν να γίνει μοναχός. Αυτή είναι μία ιερή απόφαση, που δεν μπορεί, και δεν πρέπει να την αγγίξει κανένας εκτός από εκείνον που θα την πάρει. Στα περιστασιακά αποτραβήγματά του από τον κόσμο, ο σπουδαίος ταξιδιωτικός συγγραφέας αποτυπώνει αβίαστα στο «Καιρός του Σιγάν» την «γαλήνια μοναξιά και την γοητεία των μοναστηριών ως μία αναπάντεχη υπερφυσική ευλογία».

Η Κύπρος μας έχει πολλά τέτοια ησυχαστήρια ψυχών. Αρκεί και μία αγρυπνία, φερ ειπείν, στην Μονή του Τιμίου Προδρόμου στον Μέσα Ποταμό (μεταξύ Πλατρών, Σαιττά και Κάτω Αμιάντου) για να νοιώσει κάποιος την δύναμη της σιωπής.

Και να γλυτώσει από το άγριο ρόκ των στιλάτων!….

Εικονογράφηση: The Sound of Silence, έργο του Yossi Kotler