«Εδώ», λέει ο αξιωματικός του IDF, ακουμπώντας το δάχτυλο στην οθόνη του τάμπλετ του. «Ακριβώς εδώ θα πάμε». Το βίντεο το έχουμε δει όλοι. Όχι μόνο εμείς, η μικρή ομάδα δημοσιογράφων που βρισκόμαστε επιτόπου, αλλά και όποιος παρακολουθεί, οπουδήποτε στον κόσμο, τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Δείχνει ένα αυτοκίνητο να σταματά. Ένας ένοπλος βγαίνει από μέσα, πυροβολεί προς τους στρατιώτες του IDF. Λίγα δευτερόλεπτα. Μετά, σιωπή.
Το «εδώ» δεν μπορούμε να το αποκαλύψουμε. Ούτε την ακριβή ημερομηνία. Ήταν στα τέλη Ιανουαρίου. Μια μέρα ασυνήθιστα κρύα για τα εδώ μέρη. Η κίτρινη σκόνη από το Σινά είχε κολλήσει στην υγρασία της θάλασσας και όλα βρίσκονταν κάτω από χαμηλά, βαριά σύννεφα, που άλλαζαν χρώμα καθώς περνούσε η ώρα. Μια εικόνα που δεν χρειαζόταν σκηνοθεσία για να μοιάζει δυστοπική.
Ο σύνδεσμός μου στον IDF με είχε πάρει τηλέφωνο το προηγούμενο απόγευμα. Με ρώτησε αν ήθελα ακόμη να πάω στη Γάζα. Κάτι που όλοι σχεδόν στον χώρο, είτε περαστικοί είτε μόνιμοι εδώ, κυνηγούσαμε εδώ και δύο χρόνια. Το σημείο απ’ όπου ξεκινούσαμε επέτρεπε θέα προς την περίφραξη της Γάζας — τόσο κοντά, που μετά την 7η Οκτωβρίου και την έναρξη του πολέμου, η πρόσβαση είναι αδιανόητη.
Ένοπλοι, τούνελ και επιθέσεις
Μας εξηγούν τι πρόκειται να συναντήσουμε. Στην περιοχή σημειώνονται επιθέσεις. Στα κτίρια απέναντι ενδέχεται να βρίσκονται ένοπλοι της Χαμάς. Υπάρχουν άγνωστα τούνελ. Ο IDF ανακαλύπτει συνεχώς νέα. Η ενημέρωση γίνεται πριν περάσουμε, χωρίς περιστροφές, ώστε να είναι σαφές ότι η επιλογή είναι συνειδητή.
Βγαίνουμε στα Humvee του Στρατού, βάζουμε τα κράνη και τα αλεξίσφαιρά μας. Η πύλη ανοίγει. Μπαίνουμε. Περνάμε δίπλα από φορτηγά και προμήθειες που περιμένουν τον ΟΗΕ να τα παραλάβει. Η διαδρομή προς τη Ντέιρ αλ-Μπάλαχ είναι σύντομη. Τόσο σύντομη που, πριν καλά-καλά το καταλάβουμε, βρισκόμαστε ήδη στο τέλος της Κίτρινης Ζώνης. Έξι χιλιόμετρα χωρίζουν, εδώ, τη θάλασσα μπροστά μας, στο βάθος από τα σύνορα πίσω μας. Εδώ είμαστε στα τέσσερα περίπου. Τα καλύψαμε σε λίγα λεπτά, σχεδόν χωρίς να το συνειδητοποιήσουμε.
Η Ντέιρ αλ-Μπάλαχ θεωρείται, σύμφωνα με στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών, η λιγότερο πληγείσα επαρχία της Γάζας. Στον ορίζοντα ξεχωρίζουν ψηλά κτίρια και μιναρέδες — οι περισσότεροι διάτρητοι. Γι’ αυτό έχει παραμείνει, αλλά και επιστρέψει, κόσμος. Και γι’ αυτό υπάρχουν και εδώ ισχυροί πυρήνες της Χαμάς. Από το σημείο όπου στεκόμαστε δεν βλέπουμε ανθρώπους. Τα κτίρια γύρω μας είναι σωροί από ερείπια. Εδώ έγιναν οι μάχες.
Φυλλάδια, κύβοι και απώλειες
Η συζήτηση, στα της επεξήγησης, αναπόφευκτα πηγαίνει στα θύματα. Παλαιστινιακές καταγγελίες μιλούν για θανάτους αμάχων, ακόμη και από ακούσια είσοδο στην Κίτρινη Ζώνη. Ο διεθνής εκπρόσωπος του IDF, αντισυνταγματάρχης Nadav Shoshani, που μας συνοδεύει, λέει ότι «όσοι τη διασχίζουν είναι σχεδόν αποκλειστικά τρομοκράτες της Χαμάς». Στις λίγες περιπτώσεις πολιτών, λέει, «η συντριπτική πλειοψηφία επέστρεψε — απλώς δεν ακούτε γι’ αυτούς».
Μιλά για τα φυλλάδια που ρίχνουν επανειλημμένα στα αραβικά, για μια Ζώνη που, όπως λέει, είναι σαφώς διακριτή. Επαναλαμβάνει ότι η άρνηση της Χαμάς να αφοπλιστεί παραμένει το βασικό εμπόδιο για κατάπαυση του πυρός και ότι τα μέλη της φορούν σκόπιμα πολιτικά.
Τα δύο τελευταία τα παραδέχονται όλοι. Στο έδαφος, ωστόσο, οι μεγάλοι κίτρινοι κύβοι από τσιμέντο που την οριοθετούν απέχουν μεταξύ τους διακόσια μέτρα, συχνά ανάμεσα σε ερείπια. Εδώ δεν είναι Ράφα, δεν είναι έρημος. Είναι χειμώνας, υπάρχει βλάστηση, υπάρχουν ανωμαλίες στο έδαφος, και δεν είναι πάντα σαφές πού ακριβώς αρχίζει η Ζώνη. Διακριτή δεν μοιάζει. Και είναι και 40 χιλιόμετρα σε μήκος.
«Κάνουμε ό,τι μπορούμε για να αποφύγουμε απώλειες αμάχων», επαναλαμβάνει ο συνοδός μας. Αλλά, συνεχίζει, η Κίτρινη Ζώνη είναι το μόνο που παρεμβάλλεται ανάμεσα στη Χαμάς και τους πολίτες του Ισραήλ. Στο ερώτημα πόσο θα παραμείνει εκεί ο IDF, η απάντηση είναι σύντομη: δεν είναι αρμοδιότητα του Στρατού η απόφαση. Και το πρώτιστο είναι η προστασία των πολιτών του από νέες επιθέσεις.
Η ασφάλεια των Ισραηλινών πολιτών είναι σίγουρα τεράστιο ζήτημα — η 7η Οκτωβρίου το απέδειξε. Εξίσου κρίσιμο είναι και το μέλλον των αμάχων στη Γάζα. Η επίσημη θέση είναι ότι το Ισραήλ δεν σκοπεύει να παραμείνει. Το ίδιο προβλέπει και το Σχέδιο Τραμπ.
Η Β’ Φάση δεν ήρθε εδώ
Στη Β’ Φάση, ο IDF προβλέπεται να αποχωρήσει και να αναλάβει η Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης. Όμως ήδη είμαστε στη Β’ Φάση, η δύναμη δεν έχει ακόμη συγκροτηθεί, πολλές χώρες με πραγματικό πολιτικό και στρατιωτικό βάρος δεν θα συμμετάσχουν και η Χαμάς αρνείται να αφοπλιστεί.
Φωτογραφίζουμε και κινηματογραφούμε, υπό τη φρούρηση στρατιωτών και τεθωρακισμένων. Πίσω μας, τσιμέντο διοχετεύεται στα τούνελ της Χαμάς. Το ερώτημα του αύριο αιωρείται, χωρίς απάντηση. Τα σενάρια περί Ριβιέρας ή Ντουμπάι μοιάζουν προκλητικά και προσβλητικά, μακρινά από την πραγματικότητα — και ακόμη μακρύτερα από την κοινή λογική.
Ποιες Ριβιέρες; Εξήντα εκατομμύρια τόνοι ερειπίων. Εξήντα εκατομμύρια. Μολυσμένη θάλασσα από τα λύματα, τα μικροσωματίδια σε αδιανόητες ποσότητες, τώρα και τα κατάλοιπα των εκρήξεων που εκβλήθηκαν εκεί. Επιβαρυμένο έδαφος με μέταλλα από τις εκρήξεις. Βλήματα που δεν εξερράγησαν. Ένοπλη και αδίστακτη — και για τους ίδιους τους Παλαιστινίους — η Χαμάς. Άμαχοι παγιδευμένοι μαζί της στο 42% της έκτασης πια.
Και ελπίδες, έως φαντασιώσεις, που στηρίζονται σε ένα σχέδιο εκτός τόπου και χρόνου.
Θύματα με ημερομηνία λήξης
Ξαφνικά, ανταλλαγές πυροβολισμών ακούγονται σε μικρή απόσταση. Κανείς δεν αντιδρά ιδιαίτερα. Όταν περάσεις τους βαλλιστικούς του Ιράν, αυτά μοιάζουν λεπτομέρειες. Συνεχίζουμε. Λίγη ώρα αργότερα, το ίδιο. Η σκηνή επαναλαμβάνεται σχεδόν μηχανικά.
Μήπως αυτό είναι το «μέλλον» εδώ; Η συνήθεια; Η αδιαφορία; Η λήθη;
Μήπως, όπως ξεχάστηκαν η 7η Οκτωβρίου, οι 1.200 νεκροί, οι όμηροι των τρομοκρατών, θα ξεχαστεί και η καταστροφή της Γάζας, οι τόσες δεκάδες χιλιάδες άμαχοι που σκοτώθηκαν — ο συμψηφισμός τους με τις λιγότερες δεκάδες χιλιάδες των τρομοκρατών είναι ντροπή για τη Δύση και τον κόσμο — αλλά και όσοι άμαχοι ζουν σήμερα στα ερείπια και τα αντίσκηνα;
Μέλλον, σίγουρα δεν το λες αυτό. Αν το πεις «αυτό που συμβαίνει πάντα, ειδικά εάν προκύψει κάτι άλλο στην επικαιρότητα στο μεσοδιάστημα», θα είσαι μέσα. Κάπου εκεί είμαστε σήμερα. Κάπου εκεί αφήσαμε τη Γάζα και γυρίσαμε πίσω, με το πρώτο που είδαμε να είναι ένα κιμπούτς στο οποίο έχω πάει τρεις φορές και έχω δει και ακούσει πράγματα που θέλω πραγματικά να μην θυμάμαι. Στο γυρισμό περνάω από τον χώρο του Φεστιβάλ Νόβα — της μεγαλύτερης σφαγής της 7ης Οκτωβρίου.
Είναι χειμώνας και αυτό το κομμάτι του πλανήτη, όπως και το δικό μας, φοράει τα καλά του. Είναι πράσινο, είναι όμορφο. Και μοιάζει τόσο ειρηνικό. Αυτό κι αν είναι απίστευτο.
