«Να μας δώσετε κανένα επίδομα για γυαλιά του ήλιου. Λάμψε και να λάμψει η αλήθεια μες τούτο τον τόπο θα στραβωθούμε».
Το σαρκαστικό αυτό σχόλιο, που ανήκει σε αναγνώστη του philenews, αποτυπώνει με τρόπο καυστικό μια βαθιά κοινωνική κόπωση και συμπυκνώνει μια διάχυτη αίσθηση ότι η πραγματικότητα έχει γίνει εκτυφλωτική, όχι από φως, αλλά από τις αποκαλύψεις και τα σκάνδαλα που διαδέχονται το ένα το άλλο.
Η κυπριακή κοινωνία δεν σοκάρεται πια εύκολα. Κάθε νέα υπόθεση, κάθε καταγγελία, κάθε αποκάλυψη μοιάζει να προστίθεται σε έναν μακρύ κατάλογο που δεν λέει να κλείσει. Κι αν κάποτε υπήρχε η προσδοκία ότι η αλήθεια θα λειτουργήσει καθαρτικά, σήμερα φαίνεται πως η συνεχής έκθεσή της προκαλεί περισσότερο απογοήτευση παρά κάθαρση.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο η ύπαρξη των σκανδάλων. Αυτά, δυστυχώς, δεν αποτελούν κυπριακή ιδιαιτερότητα. Το ζήτημα είναι η αίσθηση ατιμωρησίας και η έλλειψη εμπιστοσύνης στους θεσμούς. Όταν οι πολίτες νιώθουν ότι τίποτα δεν αλλάζει ουσιαστικά, ότι οι ευθύνες σπάνια αποδίδονται και ότι οι ίδιες παθογένειες αναπαράγονται ξανά και ξανά, τότε η ειρωνεία γίνεται το τελευταίο καταφύγιο. Είναι ένας τρόπος άμυνας απέναντι σε μια πραγματικότητα που μοιάζει αδιέξοδη.
Το σχόλιο του αναγνώστη κρύβει και κάτι ακόμη. Μια πικρή παραδοχή ότι η αλήθεια, όσο αναγκαία κι αν είναι, δεν αρκεί από μόνη της. Η αποκάλυψη χωρίς συνέπειες καταλήγει να είναι θέαμα. Και το θέαμα, όταν επαναλαμβάνεται, χάνει τη δύναμή του να κινητοποιεί. Αντί να οδηγεί σε δράση, οδηγεί σε απάθεια.
Ωστόσο, η απάθεια είναι ίσως ο μεγαλύτερος κίνδυνος. Διότι μια κοινωνία που συνηθίζει στο σκοτάδι ή που κουράζεται από το φως, παύει να διεκδικεί. Και χωρίς διεκδίκηση, καμία αλλαγή δεν μπορεί να εδραιωθεί. Η ειρωνεία μπορεί να προσφέρει στιγμιαία ανακούφιση, αλλά δεν αποτελεί λύση.
Αν κάτι αξίζει να κρατήσουμε από αυτή τη συγκυρία, είναι ότι η ανάγκη για διαφάνεια και λογοδοσία παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ. Το ζητούμενο δεν είναι να χαμηλώσει το φως για να μη «στραβωθούμε», αλλά να αποκτήσει νόημα η αποκάλυψή του. Να συνοδεύεται από πράξεις, από ευθύνες, από πραγματικές τομές.
Ίσως τελικά δεν χρειαζόμαστε «επίδομα για γυαλιά ηλίου», αλλά κάτι πιο δύσκολο. Τη συλλογική απόφαση να μην αποστρέψουμε το βλέμμα. Να αντέξουμε το φως, όσο σκληρό κι αν είναι και να επιμείνουμε μέχρι να πάψει να μας τυφλώνει και αρχίσει, επιτέλους, να μας δείχνει καθαρά τον δρόμο.
panayiota.charalambous@phileleftheros.com
