Η κάλπη θα βγάλει ό,τι της βάλετε. Θα είναι αυτό που επιλέξατε ή αυτό που σας υπέβαλαν ή σας επέβαλαν άλλοι;
Μια συμβουλή: Προσέξτε πού θα δώσετε την ψήφο σας. Σκεφτείτε καλά τι θα την κάνουν, επειδή δεν μπορείτε να την πάρετε πίσω αύριο-μεθαύριο αν δεν εκπληρωθούν οι προσδοκίες σας ή αν διαπιστώσετε ότι κάνατε λάθος, ότι σας εξαπάτησαν. Αν αλλάξετε γνώμη, η επόμενη ευκαιρία σας να την εκφράσετε θα είναι στις επόμενες εκλογές, μετά από τέσσερα χρόνια. Είστε σίγουροι και σίγουρες ότι από την κάλπη θα βγει αυτό που περιμένετε; Δεν αναφέρομαι σε πλειοψηφίες, επιτυχίες ή αποτυχίες υποψηφίων και κομμάτων, αλλά στο αρκετά συχνό φαινόμενο να «πέφτουν οι μάσκες» μετά τις εκλογές, όπως λέγεται πολύ παραστατικά. Στις γελοιογραφίες των ελληνικών εφημερίδων εμφανίζονταν παλιά οι λεγόμενοι «κοψοχέρηδες», όπως έλεγαν εκείνους που μετάνιωναν πικρά για την επιλογή τους και ήθελαν να κόψουν το χέρι τους (για κάθε ενδεχόμενο, ρίξτε στην κάλπη το ψηφοδέλτιο με το άλλο χέρι, όχι το «καλό» σας).
Σχετικά με τη διαχρονική διαμάχη για τον ρόλο των δημοσιογράφων, είναι απολύτως θεμιτό να έχουν πολιτική άποψη και το δικαίωμα να την εκφράζουν όπως θέλουν. Το ίδιο και οι πολιτικοί, εννοείται – άλλωστε, και οι μεν και οι δε κρίνονται για ό,τι λένε ή γράφουν. Επίσης, όπως διαπιστώνει καθημερινά οποιοσδήποτε ξέρει ανάγνωση, διαθέτει μάτια και αυτιά αλλά και κρίση, πολλά Μέσα δεν είναι ανεξάρτητα και αντικειμενικά – δεν αναφέρομαι στις απόψεις που δημοσιεύουν αλλά στην εκδηλωμένη πολιτική-κομματική «κλίση» τους. Αυτό και πάλι δεν είναι απαραιτήτως κακό, όμως γίνεται αθέμιτο όταν εκδηλώνουν φορτικά και επαναλαμβανόμενα μια επιλεκτική, μονομερή και πολύ συχνά παραπλανητική και ψευδή εικόνα για τα όσα συμβαίνουν στο πεδίο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Είναι απαράδεκτο και κατακριτέο η δημοσιογραφία και ο Τύπος να χρησιμοποιούνται για την εξαπάτηση και χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Αντιθέτως, μια καλή ένδειξη αντικειμενικότητας είναι η φιλοξενία στο ίδιο Μέσο διαφορετικών και αντίθετων απόψεων.
Ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και των πολλών Μέσων, έντυπων και διαδικτυακών, στα οποία συμπεριλαμβάνονται οι διάφορες πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων και πληροφοριών. Ο πολίτης βρίσκεται εν μέσω αντικρουόμενων πληροφοριών, πολλές από τις οποίες είναι ψευδείς και έχουν σκοπό να τον χειραγωγήσουν παραπλανώντας τον. Από την άλλη, ένας σύγχρονος πολιτικός πρέπει να γνωρίζει πώς να χειρίζεται αυτά τα επικοινωνιακά εργαλεία – και αν όχι ο ίδιος, το επιτελείο του: Όχι βεβαίως να τα χρησιμοποιεί για να παραπλανεί, αλλά να ξέρει πώς να αντικρούει και να απαντά στις κακόβουλες και υποβολιμαίες αναρτήσεις. Από ό,τι βλέπουμε, οι περισσότεροι πολιτικοί μας τα καταφέρνουν καλύτερα μάλλον στο πρώτο. Άλλωστε, η παραπληροφόρηση συχνά είναι ισχυρότερη από την αλήθεια…
Στα πολλά εργαλεία εξαπάτησης και χειραγώγησης συγκαταλέγονται, συνειδητά ή όχι, και οι δημοσκοπήσεις. Ξέρω ότι πολλοί, ιδίως οι επαγγελματίες του είδους, θα διαφωνήσουν μαζί μου, ωστόσο ας αναρωτηθούμε σε τι ακριβώς και για ποιον είναι χρήσιμες. Λέγεται συχνά πως τις χρειάζονται τα κόμματα και οι υποψήφιοι για να δουν τον αντίκτυπο που έχουν στην κοινωνία και το εκλογικό σώμα, με δυο λόγια να διαπιστώσουν τι πρέπει να αλλάξουν στην εικόνα που προβάλλουν, αν οι ιδέες και οι θέσεις τους έχουν θετικό ή αρνητικό αντίκτυπο συγκριτικά με αυτές των αντιπάλων τους. Όμως σε τι βοηθούν τον πολίτη, εκτός από το να του υποβάλουν να πάει με τους πολλούς; Και τι είδους θέσεις αρχών είναι εκείνες τις οποίες ένα κόμμα ή ένας πολιτικός είναι πρόθυμοι να τις αλλάξουν αναλόγως του πώς φυσά ο άνεμος της κοινής γνώμης;
Στην κατεξοχήν εποχή της πληροφορίας έχει σημασία το πώς προωθείται αυτή. Ούτως ή άλλως, ωστόσο, πρόκειται και πάλι για τη δημιουργία –ή αναδημιουργία– μιας πλασματικής εικόνας η οποία να συμφωνεί όσο περισσότερο γίνεται με αυτήν που (υποτίθεται πως) θέλουν οι πολλοί. Σε συνδυασμό με τα «στρατευμένα» (ή «πουλημένα», όπως τα λέει ο κόσμος) Μέσα Παραπληροφόρησης, είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν η εκφρασμένη επιθυμία της πλειοψηφίας είναι όντως αυθεντική ή χειραγωγημένη από όλους αυτούς τους παράγοντες. Ακόμα και πολλά κόμματα –αν όχι όλα– είναι επηρεασμένα και διαμορφωμένα, λιγότερο ή περισσότερο, από την ίδια αυτή τάση ωραιοποιημένης παραπληροφόρησης, η οποία τους επιστρέφεται και τα πιέζει να γίνονται μάλλον πολυσυλλεκτικά, ώστε να καλύψουν –έτσι νομίζουν– περισσότερες εκδοχές στις προτιμήσεις των εκλογέων. Φοβούνται πως αν δεν προσαρμοστούν, θα καταποντιστούν.
Σε κάθε περίπτωση το αποτέλεσμα, αυτό που θα βγει από την κάλπη, δεν μπορεί να ικανοποιεί τους πάντες, κόμματα είτε ψηφοφόρους – άλλωστε, δεν είμαστε όλοι ίδιοι, επομένως έχουμε διαφορετικές προσδοκίες. Ωστόσο, όπως έχω ξαναγράψει, ούτε όλοι οι υποψήφιοι είναι ίδιοι. Αν δεν είμαστε ικανοποιημένοι με τους παλιούς γνώριμους από την απερχόμενη Βουλή, σε καμιά περίπτωση δεν θα μας κάνει καλό να τους αντικαταστήσουμε με χειρότερους. Ό,τι κι αν ψηφίζετε, αναζητήστε στο ψηφοδέλτιο της προτίμησής σας τους καλύτερους – ναι, είμαι σίγουρος ότι υπάρχουν και τέτοιοι. Κατά τα άλλα, η αναρχική Έμα Γκόλντμαν είχε πει κάποτε πως «αν οι εκλογές άλλαζαν κάτι, θα ήταν παράνομες» – όμως τι ήξερε αυτή; Οι εκλογές σίγουρα αλλάζουν τα πράγματα – αν και πιο συχνά τα κάνουν χειρότερα, γι’ αυτό σκεφτείτε καλά πριν ψηφίσετε…
* Η εικονογράφηση ΔΕΝ είναι προϊόν Τεχνητής Νοημοσύνης αλλά ψηφιακό κολάζ του αρθρογράφου, με τη χρήση της δικής του αποκλειστικά νοημοσύνης και ικανότητας, συν τα αναγκαία τεχνικά μέσα.
chrarv@philelefheros.com
Minority Report, ΕΛΕΥΘΕΡΑ 24.05.2026
