Στη σημασία που έχει η σύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό αναφέρθηκε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, διαμηνύοντας προς την Άγκυρα –ενόψει και της αποψινής συνάντησης Ερντογάν, Κόστα και φον ντερ Λάιεν– ότι, εάν υπάρξει ουσιαστική κίνηση από τον Τούρκο Πρόεδρο προς επανέναρξη των συνομιλιών, τότε θα ανταποκριθεί και η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης μιλούσε σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Υπουργό Εξωτερικών, Κωνσταντίνο Κόμπο, και την Υφυπουργό Ευρωπαϊκών Θεμάτων, Μαριλένα Ραουνά, όπου παρουσίασαν τα αποτελέσματα της εξάμηνης Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ.
Στη διάρκεια των δηλώσεών του ο ΠτΔ σημείωσε πως είναι η πρώτη φορά που η ΕΕ διαδραματίζει τέτοιο ρόλο στις προσπάθειες επίλυσης του Κυπριακού, κάτι που επιβεβαιώνεται τόσο από τα συμπεράσματα του Απριλίου του 2024 όσο και από τον διορισμό απεσταλμένου.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης είπε ότι οι συζητήσεις με την Πρόεδρο της Κομισιόν συνεχίζονται και για τον διορισμό νέου απεσταλμένου, προς αντικατάσταση του Γιοχάνες Χαν.
Σημείωσε πως η προσπάθεια της Λευκωσίας οδήγησε στη σύνδεση του Κυπριακού με τα ευρωτουρκικά ζητήματα.
Χαρακτήρισε ως σημαντικό το γεγονός ότι η θέση της ΕΕ, όπως αυτή εκφράζεται τόσο προς τα Ηνωμένα Έθνη όσο και προς την τουρκική κυβέρνηση, είναι ακριβώς ταυτόσημη με τη θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Θα πρέπει να υπάρξει ουσιαστική πρόοδος στο Κυπριακό προς την κατεύθυνση επανέναρξης των συνομιλιών στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου για να εξεταστούν τα όποια θετικά βήματα όσον αφορά Ευρωτουρκικά», είπε ο ΠτΔ.
Συνέχισε επισημαίνοντας πως επιδίωξη της Τουρκίας είναι μια προνομιακή διαχείριση τόσο στα ευρωτουρκικά όσο και στα θέματα ΝΑΤΟ.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη, εάν υπάρξει κίνηση εκ μέρους του Ερντογάν, τότε θα υπάρξει ανταπόκριση και εκ μέρους της ΕΕ.
Εξηγώντας περαιτέρω ποια είναι τα θέματα που βρίσκονται στην ευρωτουρκική ατζέντα ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης ανέφερε:
- Ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης, που αποτελεί επιδίωξη της τουρκικής κυβέρνησης. «Υπάρχουν πολλές υποχρεώσεις της Τουρκίας που δεν μπορούν να αποκλείουν την Κυπριακή Δημοκρατία», είπε ο ΠτΔ, προσθέτοντας πως «εάν δεν εφαρμόζεις την υφιστάμενη [νομοθεσία], πώς μπορείς να ζητάς να γίνει ο εκσυγχρονισμός μιας πολιτικής;».
- Απλοποίηση των διαδικασιών για τις θεωρήσεις εισόδου. Πιο συγκεκριμένα: «Στο θέμα της φιλελευθεροποίησης εισόδου, μία από τις απαιτήσεις προς την Τουρκία είναι η συνεργασία στους τομείς δικαιοσύνης και εσωτερικών υποθέσεων με όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Κυπριακής Δημοκρατίας».
Όπως είπε, «υπάρχουν συγκεκριμένες κυπρογενείς και άλλες υποχρεώσεις της Τουρκίας σε αυτούς τους δύο τομείς και, αν η Τουρκία ανταποκριθεί, τότε υπάρχει ετοιμότητα εκ μέρους της ΕΕ».
Ως προς τη ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής, όπως προβλέπεται από το άρθρο 42.7, ο ΠτΔ είπε ότι αυτή δεν σχετίζεται με το ΝΑΤΟ. Στο σημείο αυτό ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης εξέφρασε εκ νέου τη διαφωνία του με τη θέση του ΓΓ του ΝΑΤΟ ότι η ΕΕ δεν μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα στον τομέα της άμυνας και ασφάλειας.
Από την πλευρά του, ο Υπουργός Εξωτερικών σημείωσε ότι η αδράνεια μιας δεκαετίας δείχνει πως υπήρχαν συγκεκριμένοι πολιτικοί λόγοι γι’ αυτό. Ο κ. Κόμπος είπε ότι έγινε μια πρώτη προσομοίωση και ότι έχει προγραμματιστεί και δεύτερη φάση. Ο ΥΠΕΞ θεωρεί λογικό να μη δημοσιοποιηθεί το αποτέλεσμα της πρώτης προσομοίωσης, ώστε να μην αποτελέσει θέμα δημόσιας συζήτησης. Τόνισε πως η Λευκωσία θα συνεχίσει να επιμένει στο θέμα.
Χριστοδουλίδης: Περήφανος για τη χώρα μας και τα αποτελέσματα
Προβαίνοντας σε έναν απολογισμό για τα αποτελέσματα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο Πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης δήλωσε: «Είμαι περήφανος για τη χώρα μας, αισθάνομαι περήφανος για τα αποτελέσματα. Και πιστεύω ότι κάθε πολίτης τούτης της χώρας δικαιούται να αισθάνεται το ίδιο. Όχι γιατί ασκήσαμε απλώς την Προεδρία, ασκήσαμε το θεσμικό μας ρόλο αυτούς τους έξι μήνες. Αλλά γιατί αποδείξαμε στην πράξη ότι η χώρα μας, ναι, μπορεί να αναλαμβάνει μεγάλες ευρωπαϊκές ευθύνες, να τις φέρνει εις πέρας με απόλυτη επιτυχία και να συμβάλλει ουσιαστικά στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών εξελίξεων, με όλα τα θετικά συνεπακόλουθα για την αναβάθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας σε διεθνές επίπεδο, αλλά και για τις εθνικές μας επιδιώξεις. Και θα αναφερθώ στη συνέχεια πιο συγκεκριμένα».
Ο ΠτΔ υπενθύμισε πως η Κύπρος είναι κράτος μέλος της ΕΕ από το 2004: «22 χρόνια μετά, η ευρωπαϊκή πολιτική δεν είναι κάτι μακρινό. Το τι αποφασίζεται στις Βρυξέλλες δεν αφορά τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, δεν αφορά την Επιτροπή, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αφορούν όλους μας και επηρεάζουν την καθημερινότητα του κάθε πολίτη. Επηρεάζουν την ασφάλειά μας, επηρεάζουν την οικονομία μας, τις επιχειρήσεις μας, τις θέσεις εργασίας, τις υποδομές, την παιδεία μας, την πρόσβαση στα φάρμακα, τις μεταφορές, τις ευκαιρίες που δημιουργούνται για τη νέα γενιά και όλους τους τομείς πολιτικής οριζοντίως που συζητούμε στο Υπουργικό Συμβούλιο».
Καταγράφοντας τα όσα έγιναν στη διάρκεια του εξαμήνου, ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης στάθηκε ιδιαίτερα στο άνοιγμα των πρώτων κεφαλαίων στις ενταξιακές διαπραγματεύσεις της ΕΕ με τη Μολδαβία και την Ουκρανία. Υπέδειξε πως «κανείς δεν περίμενε ότι θα επιτυγχάναμε το άνοιγμα του συμπλέγματος κεφαλαίων για τη Μολδαβία».
Ο ΠτΔ είπε ότι η ΕΕ πρέπει να αποδείξει πως μπορεί να αποφασίζει και να ενεργεί με ενότητα, αυτοπεποίθηση και αποτελεσματικότητα.
Σε άλλο σημείο είπε πως, ως Κύπρος, «αποδείξαμε πως ως κράτος δεν έχουμε φοβηθεί κανέναν», όταν λειτουργούμε μέσα σε θεσμικό πλαίσιο.
Σύμφωνα με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη, «η σημαντικότερη όμως αλλαγή που μας κληροδότησε η Κυπριακή Προεδρία βρίσκεται στο εσωτερικό της χώρας μας, βρίσκεται στην ίδια τη χώρα μας. Αποδείξαμε αυτούς τους έξι μήνες ότι όταν το κράτος λειτουργεί με κοινό σχεδιασμό, με συντονισμό, με θεσμική συνέχεια, δεν έχουμε να φοβηθούμε τίποτα. Μπορούμε να πετύχουμε πολύ περισσότερα από όσα θεωρούμε εφικτά. Η τεχνογνωσία που αποκτήθηκε, η συνεργασία που αναπτύχθηκε μεταξύ των κρατικών υπηρεσιών, η ευρωπαϊκή κουλτούρα διακυβέρνησης που οικοδομήθηκε αποτελούν πολύτιμο εθνικό κεφάλαιο».
Καταλήγοντας, ανακοίνωσε την απόφαση για τη διατήρηση της Υφυπουργού Ευρωπαϊκών Θεμάτων, τη μετεξέλιξη της Γραμματείας της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ «σε μόνιμη δομή ευρωπαϊκού συντονισμού», καθώς και την περαιτέρω ενίσχυση των κλιμακίων ευρωπαϊκών θεμάτων στα Υπουργεία και Υφυπουργεία.
Είπε ακόμα ότι έχει ήδη σταλεί στη Βουλή σχετική πρόταση για τη διατήρηση του Υφυπουργείου και εξέφρασε την ελπίδα ότι θα υπάρξει θετική ανταπόκριση από τα κόμματα.
Κόμπος: Η ΚΔ λειτούργησε όχι ως εκλιπούσα, αλλά ως ενεργά παρούσα
Ο Υπουργός Εξωτερικών Κωνσταντίνος Κόμπος, μέσα από τη δική του τοποθέτηση, απάντησε στην τουρκική θέση ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είναι εκλιπούσα. Στάθηκε στη διπλωματική και πολιτική διάσταση της Προεδρίας της ΕΕ, η οποία κλήθηκε να λειτουργήσει μέσα σε ένα ιδιαίτερα ασταθές, επικίνδυνο και μεταβαλλόμενο διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον.
Μέσα σ’ αυτές τις συνθήκες, είπε ο κ. Κόμπος, «η Κυπριακή Δημοκρατία λειτούργησε όχι ως εκλιπούσα, αλλά ως ενεργά παρούσα. Και αυτό διότι έγινε η απαραίτητη προετοιμασία, δείξαμε ανθεκτικότητα, αλλά και την απαραίτητη προσαρμοστικότητα».
Στη συνέχεια κατέγραψε τις δύο προτεραιότητες που τέθηκαν στο πλαίσιο του προγραμματισμού για την ανάληψη της Προεδρίας:
- Αφενός, η σύσφιξη των σχέσεων με τις χώρες της ευρύτερης περιοχής και, αφετέρου, η σημασία των θαλάσσιων μεταφορών ως ναυτιλιακό κράτος. Η πραγματικότητα της εποχής ανέδειξε ακριβώς αυτά τα δύο στοιχεία ως βασικές προτεραιότητες της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στη δική μας προσέγγιση, είπε ο ΥΠΕΞ, υπηρετήσαμε αυτούς τους στόχους. Παραπέμπω στη σύνθεση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με την παρουσία ηγετών από τις χώρες της περιοχής, καθώς και στο άτυπο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων Gymnich, με τη συμμετοχή των ομολόγων από τη Σαουδική Αραβία και την Ινδία.
Ταυτόχρονα, συνέχισε, στο κρίσιμο πολιτικό κεφάλαιο της διεύρυνσης τα αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά. Ειδικά σε ό,τι αφορά τα Δυτικά Βαλκάνια, είχαμε σημαντικότατη πρόοδο, τόσο ως προς το Μαυροβούνιο όσο και ως προς την Αλβανία.
Τέλος, έκανε ειδική μνεία στην ιστορική εξέλιξη που αφορούσε το άνοιγμα κεφαλαίων για τη Μολδαβία και την Ουκρανία.
Καταλήγοντας, ο Κωνσταντίνος Κόμπος τόνισε πως ως Κύπρος «είμαστε περήφανοι» για τα αποτελέσματα, για το έργο που έχει παραχθεί και για τον τόπο μας.
Ραουνά: «Δεν ήταν για εμάς απλώς ένα θεσμικό καθήκον»
Η Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Θεμάτων, Μαριλένα Ραουνά, επικεντρώθηκε στην επιχειρησιακή διάσταση της Κυπριακής Προεδρίας της ΕΕ, τονίζοντας πως αυτή η αποστολή «δεν ήταν για εμάς απλώς ένα θεσμικό καθήκον».
Αναφερόμενη στα αποτελέσματα, η κ. Ραουνά είπε ότι «οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους»:
- Σε πολιτικούς τριλόγους με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κλείσαμε 27 από τους 32 φακέλους που αναλάβαμε.
- Ποσοστό επιτυχίας άνω του 84% – ένα αποτέλεσμα που αποτυπώνει το εύρος της προσπάθειας και δεν ήταν ούτε αυτονόητο ούτε δεδομένο.
- Πετύχαμε 41 γενικές προσεγγίσεις και 22 Συμπεράσματα Συμβουλίου.
- Ολοκληρώσαμε 10 προτάσεις απλοποίησης και εξασφαλίσαμε εντολές διαπραγμάτευσης για άλλες 4.
Συνεχίζοντας, ανέφερε πως η Κυπριακή Προεδρία διαχειρίστηκε δύσκολους φακέλους «τεχνικά σύνθετους και πολιτικά ευαίσθητους. Ανάμεσά τους, φάκελοι που παρέμεναν σε αδιέξοδο για χρόνια, σε ορισμένες περιπτώσεις για περισσότερο από μία δεκαετία. Και εκεί, η Κυπριακή Προεδρία διαμόρφωσε τις λύσεις που οδήγησαν σε συμφωνία».
Όλα αυτά, ανέφερε, τα πέτυχε έχοντας ευθύνη διαχείρισης και διαπραγμάτευσης για πάνω από 345 φακέλους, μέσα από περισσότερες από 1.500 συναντήσεις σε 195 Ομάδες Εργασίας του Συμβουλίου.
Στη διάρκεια της Προεδρίας, η Κύπρος φιλοξένησε περισσότερες από 230 εκδηλώσεις σε όλη τη χώρα, με σχεδόν 25.000 συμμετέχοντες από όλη την Ευρώπη.
Ανάμεσα σε αυτές τις συναντήσεις ήταν η πρώτη άτυπη Σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών, δεκαεννέα άτυπα Υπουργικά Συμβούλια, η επίσκεψη του Κολλεγίου των Επιτρόπων και της Διάσκεψης των Προέδρων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, καθώς και η εμβληματική Διάσκεψη για τα Νησιά και τις Παράκτιες Περιοχές.
Στο πλαίσιο της Προεδρίας, οργανώθηκαν επισκέψεις στην Πράσινη Γραμμή, όπου επικεφαλής ευρωπαϊκών θεσμών και ξένοι αξιωματούχοι είδαν από κοντά τις συνέπειες της τουρκικής κατοχής στο ευρωπαϊκό έδαφος.
