Νέα Βουλή, νέα πρόσωπα, νέες ισορροπίες. Μαζί τους, όμως, κάνουν την εμφάνισή τους και νέες νοοτροπίες, οι οποίες δείχνουν να διεκδικούν δεσπόζουσα θέση στην πολιτική ζωή. Δεν πρόκειται μόνο για μία σταδιακή μετατροπή του Κοινοβουλίου σε σκηνικό για βίντεο στο TikTok ή σε χώρο προσωπικής προβολής και επίδειξης.
Πρόκειται, κυρίως, για μια διαφορετική αντίληψη ως προς τον τρόπο άσκησης της πολιτικής, όπου η λογική των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και του διαδικτυακού καφενείου επιχειρεί να υποκαταστήσει τη θεσμική λειτουργία της Βουλής. Σαν να αρκεί πλέον η δημόσια καταγγελία ή η δημιουργία εντυπώσεων για να θεωρηθεί ότι παράγεται πολιτική.
Παραδείγματα δεν λείπουν. Από την αιφνίδια ευαισθησία του Οδυσσέα Μιχαηλίδη για τον κοινοβουλευτικό έλεγχο της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, μέχρι την επιμονή της βουλεύτριας της Άμεσης Δημοκρατίας, Νταϊάνας Κωνσταντινίδου, να συζητηθεί άμεσα ψήφισμα που ζητά την παραίτηση του Γενικού Εισαγγελέα, Γιώργου Σαββίδη και του Βοηθού Γενικού Εισαγγελέα, Σάββα Αγγελίδη, αλλά και την προσπάθεια του βουλευτή του ΑΛΜΑ, Μιχάλη Παρασκευά, να καθορίσει από τις πρώτες κιόλας συνεδριάσεις την ατζέντα της Επιτροπής Νομικών.
Όλα αυτά συνθέτουν μια εικόνα που γεννά εύλογους προβληματισμούς για την αντίληψη που επικρατεί γύρω από τον ρόλο του Κοινοβουλίου.
Η περίπτωση του ψηφίσματος είναι χαρακτηριστική. Η βουλεύτρια της Άμεσης Δημοκρατίας, πέρα από τα βίντεο με τα οποία προβάλλει συλλογές τοπικών επιχειρήσεων ένδυσης, κατέθεσε και πρόταση ψηφίσματος στη Βουλή. Είναι αυτό κακό από μόνο του; Προφανώς όχι. Κάθε βουλευτής έχει δικαίωμα να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και να εκφράζει τις πολιτικές του θέσεις. Το ζήτημα, όμως, δεν είναι το δικαίωμα. Είναι η χρησιμότητα και η θεσμική αξία της κάθε ενέργειας.
Ασφαλώς και οποιοσδήποτε μπορεί να ζητήσει την παραίτηση ενός αξιωματούχου, να του καταλογίσει πολιτικές ή άλλες ευθύνες και να απαιτήσει εξηγήσεις. Αυτό αποτελεί μέρος της δημοκρατικής λειτουργίας. Τι θα εξυπηρετούσε, όμως, στην πράξη η συζήτηση και η έγκριση ενός ψηφίσματος που ζητά την παραίτηση των επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας; Ουσιαστικά τίποτα. Ένα τέτοιο ψήφισμα δεν παράγει έννομα αποτελέσματα ούτε μεταβάλλει το θεσμικό πλαίσιο. Το μόνο που επιτυγχάνει είναι να μετατρέπει τη Βουλή σε χώρο πολιτικών εντυπώσεων, όπου ο καθένας έχει την ευκαιρία να επαναλάβει δημόσια όσα ήδη μπορεί να δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου, σε ανακοίνωση ή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαμαρτυρίες ή οι πολιτικές παρεμβάσεις δεν έχουν θέση στη δημόσια ζωή. Κάθε άλλο. Η πρόσφατη εκδήλωση διαμαρτυρίας του ΑΚΕΛ και του Volt εντάσσεται απολύτως στο πλαίσιο της πολιτικής δράσης και μπορεί να αξιολογηθεί πολιτικά από τους πολίτες. Άλλο, όμως, η πολιτική διαμαρτυρία και άλλο η προσπάθεια να αξιοποιηθεί το ίδιο το Κοινοβούλιο για κινήσεις χωρίς ουσιαστικό θεσμικό αποτέλεσμα.
Παρόμοιο προβληματισμό προκαλεί και η αντιπαράθεση που άνοιξε ο Οδυσσέας Μιχαηλίδης με τον νυν Γενικό Ελεγκτή, Ανδρέα Παπακωνσταντίνου, σχετικά με τον τρόπο ελέγχου της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Ανεξάρτητα από την ουσία του ζητήματος, προκαλεί εντύπωση ότι μία από τις πρώτες πολιτικές πρωτοβουλίες του επικεφαλής του ΑΛΜΑ ήταν να ανοίξει μέτωπο με τον διάδοχό του, ζητώντας, μεταξύ άλλων, την κατάθεση υπηρεσιακών πρακτικών στη Βουλή, κάτι που δεν έπραττε ούτε ο ίδιος.
Η εικόνα που δημιουργείται προς τα έξω είναι πως η δημόσια συζήτηση μετατοπίζεται από την ουσία του θεσμικού ζητήματος σε προσωπική αντιπαράθεση γύρω από τη λειτουργία της ίδιας της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Και αυτό, ανεξάρτητα από τις πραγματικές προθέσεις των εμπλεκομένων, δεν ενισχύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς. Αντίθετα, καλλιεργεί την εντύπωση ότι κάθε νέα πολιτική αντιπαράθεση πρέπει να διεξάγεται μέσα από τη λογική της σύγκρουσης και της δημόσιας εικόνας.
Αυτού του είδους οι πρακτικές δεν υπηρετούν ούτε το κύρος της Βουλής ούτε την ποιότητα της πολιτικής ζωής. Αποτελούν έκφραση μιας αντίληψης που συγχέει την επικοινωνία με την πολιτική παραγωγή και την προβολή με την ουσιαστική άσκηση κοινοβουλευτικού έργου. Η αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος δεν αντιμετωπίζεται με περισσότερη θεατρικότητα, αλλά με περισσότερη σοβαρότητα, συνέπεια και θεσμική υπευθυνότητα.
Υ.Γ. Η κατάσταση, ασφαλώς, θα μπορούσε να ήταν πολύ δυσκολότερη εάν οι συγκεκριμένες αντιλήψεις είχαν αποκτήσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Το εκλογικό αποτέλεσμα δείχνει ότι οι πολίτες λειτούργησαν με μεγαλύτερη ωριμότητα και σοφία από όσο αρκετοί πίστευαν.
