Το Κυπριακό δεν είναι ένα άγνωστο πρόβλημα για τον Αντόνιο Γκουτέρες, γι’ αυτό και ξέρει πολύ καλά τι λέει και σε ποιους απευθύνεται. Έτσι εξηγούνται και οι χθεσινές του αναφορές ως προς το ρόλο που έχουν να παίξουν οι εγγυήτριες δυνάμεις, οι οποίες καθιστούν πολύ σαφές τι εννοεί.
Ως Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών και αναζητώντας τρόπο να φέρει και τα πέντε μέρη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ήταν σαφές πως ο Αντόνιο Γκουτέρες δεν μπορούσε να πει, τουλάχιστον δημοσίως, κάτι περισσότερο απ’ ό,τι είπε για τις εγγυήτριες δυνάμεις.
Αλλά όταν αναφέρεται κάποιος στο Κυπριακό και μιλά για τις εγγυήτριες δυνάμεις, είναι πολύ εμφανές τι εννοεί. Η μόνη από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις που επιμένει να βάζει προσκόμματα ακόμα και σε μια άτυπη πενταμερή είναι η Τουρκία και κανείς δεν διαφωνεί σε αυτό.
Η Ελλάδα αλλά και η Βρετανία δεν έχουν καμιά απολύτως ένσταση στο να συγκληθεί μια νέα άτυπη διάσκεψη, ούτε και δείχνουν ότι έχουν θέμα με επανέναρξη των συνομιλιών.
Μέχρι και πριν από έναν χρόνο η Τουρκία έβαζε μπροστά τον Ερσίν Τατάρ προκειμένου να αρνείται έστω και μια συνάντηση με τον Νίκο Χριστοδουλίδη. Τον χρησιμοποιούσε στο έπακρο προκειμένου να μπλοκάρει κάθε προσπάθεια αναβίωσης των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό. Ακόμα και στις δύο συναντήσεις 5+1 που πραγματοποιήθηκαν εντός του 2025, ο Ερσίν Τατάρ χρησίμευσε προκειμένου να μην υπάρξει καμία θετική εξέλιξη.
Η παρουσία του Τουφάν Έρχιουρμαν στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας μπορεί να μην άλλαξε άρδην τα δεδομένα, έδειξε όμως ποια είναι η πλευρά που πραγματικά μπλοκάρει όλη τη διαδικασία. Βεβαίως, ο Έρχιουρμαν δεν είναι ο ηγέτης που έχει το εκτόπισμα να επιβληθεί στην Τουρκία, ούτε κάνει κινήσεις που θα θύμωναν τον Ερντογάν.
Το μήνυμα του Γενικού Γραμματέα έχει σαφώς ως αποδέκτη την ίδια την Τουρκία, αλλά, αφήνοντάς το μόνο ως διπλωματική διατύπωση χωρίς ονομαστική αναφορά, δεν πιστεύω ότι μπορεί να πετύχει πολλά. Από την άλλη, ο καθένας μας μπορεί να αντιληφθεί πως, αν δαχτυλοδείξει την Άγκυρα, δεν θα πετύχει αυτό που ενδεχομένως θα ήθελε: αλλαγή προσέγγισης.
Στη διπλωματία υπάρχουν τρόποι που μπορούν να πιέσουν τη μια πλευρά να διαφοροποιήσει τη στάση της, και ο Αντόνιο Γκουτέρες, ως ΓΓ του ΟΗΕ, τους γνωρίζει πολύ καλά. Στο Κραν Μοντανά αυτό ήταν δύσκολο να το πράξει, γιατί πήγαινε για μια δεύτερη θητεία και ήθελε την κάθε δυνατή υποστήριξη, ιδιαίτερα από μια χώρα η οποία έχει το δικό της διεθνές εκτόπισμα και επηρεάζει πολλές χώρες εντός του διεθνούς οργανισμού.
Τώρα, παραμονές της συμπλήρωσης της θητείας του, έχει τη δυνατότητα και την ευχέρεια να πράξει αυτό που και ο ίδιος μάλλον βλέπει, αλλά αποφεύγει: να απευθυνθεί ευθέως προς την Τουρκία και να την πιέσει να διαφοροποιήσει τη στάση της.
Η αναφορά του ΓΓ ΟΗΕ δείχνει πως και ο ίδιος αντιλαμβάνεται πού βρίσκεται το πρόβλημα και μπλοκάρεται η δική του προσπάθεια. Γι’ αυτό μίλησε το Μάρτιο με τον Ερντογάν και πήρε τηλέφωνο τον Φιντάν λίγο πριν έρθει στην Κύπρο. Για τον ίδιο λόγο, από τη Λευκωσία έκανε αναφορά στις εγγυήτριες δυνάμεις, δηλαδή στην Τουρκία.
Είναι επίσης ο λόγος για τον οποίο θέλει και ο ίδιος να προχωρήσει και να αφήσει κάτι πιο ουσιαστικό στον διάδοχό του. Ο Γκουτέρες προφανώς αντιλαμβάνεται πως, αν δεν καταφέρει ο ίδιος να οδηγήσει τα πράγματα στο Κυπριακό και να γίνει έστω κι ένα βήμα προς τα εμπρός, τότε η Τουρκία θα εκμεταλλευτεί την αλλαγή στην ηγεσία του διεθνούς οργανισμού για να πετύχει τον στόχο της, που δεν είναι άλλος από το οριστικό κλείσιμο.
Για τον Αντόνιο Γκουτέρες, αλλά και ευρύτερα για τον ΟΗΕ, είναι ξεκάθαρο πως δεν γίνεται αποδεκτό το οριστικό ναυάγιο και κλείσιμο του Κυπριακού. Το ερώτημα είναι ποιο θα είναι το επόμενο βήμα προκειμένου να αποφευχθεί. Κατονόμασε την Τουρκία, έστω και έμμεσα, αλλά αυτό δεν αρκεί…
