Το μοτίβο της παράνοιας στην Κύπρο: Πρώτα καταστροφή και νεκροί και μετά τρέχουμε για μέτρα!

Έπρεπε να γίνει η τραγωδία στο Κάβο Γκρέκο για να ανακαλύψουμε ότι στην Κυπριακή Δημοκρατία δεν υπάρχει σαφές νομοθετικό πλαίσιο που να επιτρέπει την απαγόρευση απόπλου σκαφών όταν οι καιρικές συνθήκες καθιστούν επικίνδυνη την έξοδό τους στη θάλασσα.

Τώρα, μετά την τραγωδία, οι Αρχές σπεύδουν να καλύψουν το κενό. Συζητούνται απαγορευτικά απόπλου ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες και το είδος των σκαφών, ενώ προωθούνται ρυθμίσεις για να θεσμοθετηθεί το μέτρο.

Κάπου εδώ αρχίζει το πραγματικό πρόβλημα. Γιατί στην Κύπρο αυτό δεν είναι η εξαίρεση. Είναι ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο. Πρώτα συμβαίνει η καταστροφή. Μετά ανακαλύπτουμε το κενό. Ύστερα συγκαλούμε σύσκεψη. Στο τέλος λαμβάνουμε τα μέτρα που έπρεπε να είχαν ληφθεί πριν από την τραγωδία.

Αυτό συνέβη και στην περίπτωση των πνιγμών στην περιοχή των κυματοθραυστών στην Ορόκλινη. Χρειάστηκε να χαθούν άνθρωποι στη θάλασσα για να επανέλθει με δραματικό τρόπο το ζήτημα της ασφάλειας της περιοχής και της επαρκούς ναυαγοσωστικής κάλυψης. Αν και ακόμη δεν λήφθηκαν μέτρα για τη συγκεκριμένη περιοχή, τουλάχιστον, κινητοποιήθηκε το ΥΠ.ΕΣ. για να λύσει το πρόβλημα της επάρκειας ναυαγοσωστών.

Το ίδιο έργο παίχτηκε και με την καταστροφική πυρκαγιά στην ορεινή Λεμεσό. Έπρεπε να καεί μια τεράστια έκταση, να καταστραφούν περιουσίες και να χαθούν δύο ανθρώπινες ζωές για να επιταχυνθούν οι αποφάσεις για ενίσχυση των εναέριων μέσων. Για να αναζητηθούν νέες λύσεις. Για να ενισχυθεί ο συντονισμός των εμπλεκόμενων υπηρεσιών με διορισμό ως επικεφαλής του Αρχιπύραρχου της Πυροσβεστικής.

Ενίοτε, πρέπει να προηγηθεί η καταστροφή για να γίνει η πρόληψη προτεραιότητα για το κράτος. Κι αυτό δεν αφορά μόνο τις πυρκαγιές και τη θάλασσα.

Στη Λεμεσό, εδώ και 12 χρόνια, περίπου 17 υπηρεσίες εμπλέκονται στο ζήτημα της ρύπανσης, χωρίς να καταφέρνουν να επιτύχουν τον απαιτούμενο συντονισμό για να υπάρξει αποτελεσματική λύση. Τι περιμένουμε άραγε; Μια σοβαρότερη περιβαλλοντική καταστροφή; Να υπάρξουν θύματα; Να γίνει πρώτα το κακό και μετά να ανακαλύψουμε ότι οι υπηρεσίες πρέπει να συνεργάζονται;

Το φαινόμενο φυσικά δεν είναι καινούργιο. Το Μαρί αποτελεί το πιο οδυνηρό παράδειγμα. Η έκρηξη του 2011 άφησε πίσω της 13 νεκρούς. Ο κίνδυνος από την αποθήκευση του υλικού δεν εμφανίστηκε εκείνο το πρωινό. Υπήρχε, ήταν γνωστός και είχαν διατυπωθεί προειδοποιήσεις. Η τραγωδία όμως χρειάστηκε να συμβεί για να αναδειχθούν με τον πιο τραγικό τρόπο οι αδυναμίες και οι παραλείψεις σε διαφορετικά επίπεδα του κράτους.

Παρόμοια παραδείγματα υπάρχουν και στην οδική ασφάλεια. Με ζητήματα όπως οι ζώνες ασφαλείας στα λεωφορεία, όπου έπρεπε να υπάρξει θάνατος για να ληφθούν μέτρα.  Όπως με τους κόφτες ταχύτητας σε φορτηγά και λεωφορεία. Έπρεπε τον Οκτώβριο του 2000, να υπάρξει θανατηφόρο δυστύχημα στον αυτοκινητόδρομο Λευκωσίας–Λεμεσού, για να ληφθεί απόφαση για τους κόφτες.

Ακόμη και στο CY Alert, ένα σωστό εργαλείο που δημιουργήθηκε για έγκαιρη προειδοποίηση των πολιτών, είδαμε την ίδια προβληματική λογική. Η υπηρεσία χρησιμοποιήθηκε το περασμένο Σάββατο όταν η κακοκαιρία ήδη βρισκόταν σε υποχώρηση. Ένα εργαλείο πρόληψης μπορεί να χάσει την αξία του όταν χρησιμοποιείται αφού περάσει η κρίσιμη στιγμή. Οι εξηγήσεις που δόθηκαν από την Πολιτική Άμυνα είναι δικαιολογίες που δεν πείθουν.

Δεν μπορεί, λοιπόν, κάθε φορά να ακούμε ότι «μετά το περιστατικό αποφασίστηκε να ληφθούν μέτρα». Γιατί αυτό δεν είναι πρόληψη. Είναι διαχείριση της καταστροφής αφού αυτή έχει ήδη συμβεί. Το καθήκον ενός κράτους δεν είναι να τρέχει να διαχειριστεί μια κρίση. Είναι να κάνει ό,τι μπορεί ώστε να προλάβει την κρίση ώστε να αποφευχθεί η τραγωδία.

Ο άνθρωπος που πνίγηκε στο Κάβο Γκρέκο δεν επιστρέφει επειδή τώρα θα αλλάξει ένας κανονισμός. Οι άνθρωποι που χάθηκαν στις πυρκαγιές δεν επιστρέφουν επειδή τώρα ενισχύεται ο μηχανισμός. Οι 13 νεκροί του Μαρί δεν επιστρέφουν επειδή αργότερα αναζητήθηκαν ευθύνες.

Το ερώτημα το οποίο καλείται να απαντήσει το κράτος και οι αξιωματούχοι του με τους βαρβάτους μισθούς, δεν είναι τι θα αλλάξει μετά το Κάβο Γκρέκο. Είναι πόσους νεκρούς χρειάζεται ακόμη η Κύπρος για να κλείσουν όλες οι τρύπες που υπάρχουν σε όλους τους τομείς.

Πόσοι πρέπει να πνιγούν; Πόσοι πρέπει να καούν; Πόσοι πρέπει να σκοτωθούν στους δρόμους; Πόσες ακόμη καταστροφές πρέπει να συμβούν για να κινητοποιηθούμε πριν και όχι μετά;

Γιατί η πρόληψη που αρχίζει μετά που αρχίζουμε να μετράμε νεκρούς δεν είναι πρόληψη. Και ένα κράτος, που περιμένει την τραγωδία για να γίνει προληπτικό, δεν προστατεύει τους πολίτες του. Απλώς διαχειρίζεται τις συνέπειες της δικής του ανικανότητας.