Back to hell

Back to school. Το απόλυτο ιωβηλαίο του Νεοκύπριου… κατόχου παιδιών. Ένα ετήσιο doom day, μια αυτοεκπληρούμενη προφητεία της ματαίωσης. Η καταναλωτική ανησυχία που προκαλεί, οι μικροαστικές νευρώσεις που πυροκροτεί, η ενοχική σπείρα στην οποία βυθίζει μπορούν να συγκριθούν με το συναισθηματικό βάρος των χιλιαστικών δοξασιών.

Η σκηνή στα διάφορα καταστήματα σχολικών ειδών γνώριμη: γονείς σε υστερία μπροστά, μουδιασμένα παιδιά από πίσω. Ή αντίστροφα. Μια χαλασμένη τραμπάλα σε όποια θέση και αν κάθονται οι αντίδικοι. Και δικαστές άτεγκτοι στη μέση, η «επιτυχία», η «προετοιμασία», η «οργάνωση».

Οι παραλίες, παρά τα σαραντάρια, αδειάζουν τελετουργικά τέλος Αυγούστου, όπως τελετουργικά γέμισαν στις αρχές Αυγούστου. Πήγα για κολύμπι στο Μενεού το πρώτο Σάββατο του Σεπτέμβρη και ένιωσα σαν χειμερινός κολυμβητής. «Πρέπει να μπουν σε ρουτίνα τα μωρά» ακούς στις ουρές των υπεραγορών. Στη Κύπρο. Σε νησί. Στη χώρα που κάνουμε Χριστούγεννα με κοντομάνικα. «Τα κεφάλια μέσα» και τα μυαλά στο μπλέντερ.

Παρακολουθώ τις γκεμπελικές διαφημίσεις με τα άρια (λέμε τώρα) παιδάκια. Αλυσίδα βιβλιοπωλείων έχει γεμίσει τους αγκομαχούντες δρόμους των περιχώρων της Λευκωσίας με γλυκερά billboards: «ξεκίνα σαν πρωταθλητής» προς τα μικρά αρσενικά που κυνηγούν από τα μικράτα τους το δικό τους σαξές στόρι, «ξεκίνα σαν πρωταγωνίστρια» προς τις πριγκίπισσες που κάθε τους κίνηση πρέπει να έχει μελετηθεί σαν χολιγουντιανό γύρισμα.

Ούτε λόγος για τη γνωστή αλυσίδα παιχνιδιών που κάθε χρονιά, τέτοια εποχή αποχαλινώνεται: «Τις μαμάδες τις σέρνουν/ μαθητούδια με λίστες μακριές./ Αχ! στη θέση τους θα ’θελα να ’μπω / για να ζήσω ξανά τις στιγμές», τραγουδά μια ρετρό φωνή σε ρυθμούς μεσοπολεμικού βαλς. Το σημειολογικό ενδιαφέρον τέτοιων μηνυμάτων δεν είναι το καθαυτό περιεχόμενό τους, αλλά το κοινωνιολογικό και ψυχολογικό σχήμα που στήνουν και απηχούν.

Κάντε το λίγο εικόνα: γονέας οδηγεί με το ορυώμενο παιδί του στο πίσω κάθισμα προς το κατάστημα. Ακούει αυτή τη διαφήμιση να του/ της περιγράφει κατάμουτρα τη θέση στην οποία έχει αυτοπαγιδευτεί: μια γενικευμένη ανοριακότητα, ένας εξτρεμιστικός καταναλωτισμός που εθίζει και τον ντίλερ – τον γονιό – με την προσδοκία ότι θα κάνει το καθήκον του και τον τοξικομανή – το παιδί – μέσω της εμβύθισής του στο καταναλωτικό αμόκ. Και αντί ο γονέας να τραβήξει χειρόφρενο, να κάνει αναστροφή και να γυρίσει στο σπίτι, τραβάει τον δρόμο της αυτολύπησης.

Από που διάολο ξεκινά αυτή η ζούρλια; Που πρέπει να επέμβει κανείς για να περιοριστεί η παράνοια; Θυμήθηκα τον παιδικό σταθμό του γιου μου που είχε προσκαλέσει μια λογοθεραπεύτρια να εξετάσει τα παιδάκια. Ο γιος μου τότε ήταν 1,5 ετών. Η εξέταση κατέληξε στο ότι ναι μεν έχει δεξιότητες αλλά έχει περιθώρια βελτίωσης «ώστε να διασφαλιστεί η ακαδημαϊκή του επιτυχία αργότερα»! Το είπε. Για ένα βρέφος.

Μιλώντας για επιτυχία, μου ήρθε στο νου μια πολύ δυνατή συνέντευξη του ηθοποιού Αντώνη Τσιοτσιόπουλου που εκείνη την περίοδο ανέβαζε και έπαιζε στην καθαρτική παράσταση «Κωλόκαιρος»: «Η επιτυχία είναι μια μαλακία. Είναι από τις λέξεις και έννοιες που πραγματικά στεναχωριέμαι που τις έφτιαξε ο ανθρώπινος εγκέφαλος. Η έλλειψη της έννοιας, θα μας έκανε σίγουρα καλύτερους ανθρώπους, γονείς, συνεργάτες, δασκάλους, αφεντικά, υπαλλήλους».

Κλείνω εν είδει επιμυθίου με το σπιρτόζικο παραμύθι «Ο άτυχος κυνηγός» του μέγιστου Gianni Rodari από τα θρυλικά «Παραμύθια από το τηλέφωνο» (1962): ο Τζουζέπε πηγαίνει για κυνήγι επειδή η αδελφή του παντρεύεται και θέλει να φάει λαγό με πολέντα. Βλέπει έναν λαγό, σημαδεύει και πατά τη σκανδάλη. Αντί όμως να πυροβολήσει, το όπλο λέει με ανθρώπινη φωνή «πουμ!» και αφήνει τη σφαίρα να πέσει κάτω. Ο Τζουζέπε θύμωσε.

Στη συνέχεια προσπαθεί να πυροβολήσει έναν φασιανό και το όπλο κάνει «παμ! παμ!», σαν παιδί που παίζει με ξύλινο τουφέκι και αυτό τον θύμωσε πιο πολύ. Τέλος σημαδεύει έναν κότσυφα και το όπλο κάνει «μπανγκ!», σαν τα ηχητικά εφέ των κόμικς. Και αυτό έκανε τον θυμό του Τζουζέπε να εκραγεί. Όταν ηρέμησε, κατέληξε ότι μάλλον εκείνη τη μέρα είχε γίνει «απεργία των όπλων».

Στο τέλος, η μητέρα του τον ρωτά αν είχε καλό κυνήγι και εκείνος απαντά, ότι αντί για κυνήγι, έφερε τα νεύρα του σπασμένα που θα είναι θαυμάσια με την πολέντα.

Καλή χρονιά, αλάνια!

Ελεύθερα, 13.9.2026