Καθώς πλησιάζουν στην Κύπρο και οι εκλογές για την ανάδειξη νέου Αρχιεπισκόπου μετά τον θάνατο του Χρυσοστόμου Β’, έχω να προτείνω ένθερμα, για όσους ακόμα επιμένουν να διαβάζουν και να διατηρούν το μυαλό τους σε εποικοδομητική λειτουργία, το βιβλίο «Η Τρίτη Ρώμη. Η Μόσχα και ο Θρόνος της Ορθοδοξίας», του Αλέξανδρου Μασσαβέτα.
Το συγκεκριμένο πόνημα, που κυριολεκτικά διαβάζεται απνευστί, αναδεικνύει, παρά τη φαινομενική θρησκευτική του διάσταση, ένα ζήτημα καθαρά γεωπολιτικό: τον πόλεμο που η Μόσχα έχει κηρύξει στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Η φράση «Μόσχα, η Τρίτη Ρώμη» είναι μέρος των σχολικών μας ακουσμάτων, λέει ο συγγραφέας. Λίγοι γνωρίζουν, ωστόσο, πως ο αυτοπροσδιορισμός της Μόσχας ως «Τρίτης Ρώμης» τροφοδοτείται συστηματικά από μια εθνική γραμμή δημιουργίας θρησκευτικών «αποικιών», με προφανή πολιτικά οφέλη, συμπληρώνει.
Παραθέτω στη συνέχεια, λοιπόν, μια περίληψη των όσων περιλαμβάνει αυτό το εξαιρετικό βιβλίο.
Η από αιώνων ρωσική στρατηγική διείσδυσης και κυριαρχίας στον ορθόδοξο κόσμο γνώρισε νέα έξαρση τη μετασοβιετική εποχή. Στην Ελλάδα μαίνεται από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 μια καλοστημένη επιχείρηση «υβριδικού πολέμου», που στοχεύει να στρέψει την ελληνική κοινωνία ενάντια στο Οικουμενικό Πατριαρχείο.
Παράλληλα, η Μόσχα προσπάθησε, με απειλές και πράξεις δολιοφθοράς κατά του Πατριάρχη Βαρθολομαίου, να εμποδίσει τη δημιουργία αυτοκέφαλης Εκκλησίας στην Ουκρανία, την οποία θεωρεί πνευματική της «αποικία». Έχοντας αποτύχει να εκβιάσει τις εξελίξεις, διέκοψε σχέσεις με την Κωνσταντινούπολη, την Αθήνα και με κάθε άλλη Εκκλησία που αναγνώρισε τη θρησκευτική χειραφέτηση της Ουκρανίας.
Προσπάθησα, λέει ο συγγραφέας, μελετώντας τη διαμόρφωση της ρωσικής ορθοδοξίας και την κοσμοθεωρία κράτους και Εκκλησίας στη Ρωσία, να κατανοήσω πώς γεννήθηκε η υπερφίαλη «γεωπολιτική της ορθοδοξίας». Μόλις σήμερα, προσθέτει, με την ορθόδοξη «οικουμένη» να κινδυνεύει να διχοτομηθεί, δείχνει ενδιαφέρον για όλα αυτά η ευρύτερη κοινωνία, πέραν του στενού κύκλου του κλήρου, των εκκλησιαστικών ιστορικών και των διπλωματών.
Οι Ρώσοι, καταλήγει συμπερασματικά ο Μασσαβέτας, παραμένουν δεσμοί της σαγήνης τους για ένα ένδοξο παρελθόν. Μήπως όμως η ψύχωσή τους με την αυτοκρατορική ιδέα και την ισχύ υπονομεύει τελικά την επιρροή τους στον όλο όλο ορθόδοξο κόσμο;
Ο Αλέξανδρος Μασσαβέτας γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Αθήνα, σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιο Αθηνών και στο Κέιμπριτζ, αλλά παράτησε τη νομική καριέρα το 2003 «με απέραντη ικανοποίηση», όπως λέει ο ίδιος. Την ίδια χρονιά μετοίκησε στην Κωνσταντινούπολη, όπου έζησε έως το 2015. Εκεί, πειραματίστηκε σε διάφορους επαγγελματικούς χώρους, «όπου έσπασα τα μούτρα και τα νεύρα μου», λέει πάλι ο ίδιος! Πλέον, από το 2003 εργάζεται ως δημοσιογράφος. Από το 2005 έως το 2009 υπήρξε ανταποκριτής της Καθημερινής και από το 2004 έως το 2012 του Mergermarket, πρακτορείου οικονομικών ειδήσεων, στην Κωνσταντινούπολη. Από την επάνοδό του στην Αθήνα το 2015, συνεργάζεται με το πρακτορείο ερευνητικής δημοσιογραφίας insidestory.gr (που μεταξύ άλλων αποκάλυψε και το σκάνδαλο με τις παρακολουθήσεις με το Predator), και που «αποτελεί και τον δημοσιογραφικό μου έρωτα». Τα ταξίδια είναι το μεγάλο του πάθος. Δηλώνει νεο-Πολίτης, και πιστεύει πως όποιον έζησε στην Πόλη, ελάχιστες άλλες μητροπόλεις θα τον εντυπωσιάσουν. Τον Οκτώβριο του 2011 κυκλοφόρησε το πρώτο του βιβλίο στα ελληνικά με τίτλο Κωνσταντινούπολη η Πόλη των Απόντων που απέσπασε το Κρατικό Βραβείο Λογοτεχνίας στην κατηγορία «Χρονικό – Μαρτυρία – Ταξιδιωτικοί Λογοτεχνία» για το έτος εκείνο. Τον Δεκέμβριο του 2015 κυκλοφόρησε το πρώτο μέρος της τριλογίας του για τη Μικρά Ασία, με τίτλο «Μικρά Ασία, το Παλίμψηστο της Μνήμης». Το 2017 κυκλοφόρησε το «Κωνσταντινούπολη. Στις άγνωστες γειτονιές του Κερατίου». Όλα τα βιβλία του κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Πατάκη.
