Σε μία προσπάθεια ενθάρρυνσης δημοσίας συζήτησης με σκοπό την νομική ρύθμιση της Σύγχρονης Δουλείας (ΣΔ) στην Κύπρο ας εξετάσουμε πώς αυτό έχει γίνει σε επτά χώρες (Η.Π.Α, Η.Β, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία, Νορβηγία, Αυστραλία) και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΗΠΑ:Το πρώτο νομοθετικό μέτρο για την ΣΔ ήταν ο νόμος της Καλιφόρνιας για τη Διαφάνεια στις Αλυσίδες Εφοδιασμού το 2011, ο οποίος απαιτεί από τους λιανοπωλητές ή τους κατασκευαστές που δραστηριοποιούνται στις ΗΠΑ ή και έχουν παγκόσμιο κύκλο εργασιών άνω των $100 εκ. να γνωστοποιούν τις προσπάθειές τους για την καταπολέμηση της ΣΔ όσον αφορά την επαλήθευση, την πιστοποίηση, την εσωτερική λογοδοσία και την εκπαίδευση. Το 2021 η Ουάσιγκτον, ψήφισε τον Νόμο Περί Πρόληψης Της Καταναγκαστικής Εργασίας Των Ουιγούρων [στην Κίνα] Για Την Εποπτεία Των Αλυσίδων Εφοδιασμού (Uyghur Forced Labor Prevention Act ), Εφόσον δεν αποδειχθεί το αντίθετο, απαγορεύονται οι εισαγωγές από προϊόντα που κατασκευάστηκαν στη Σιντζιάνγκ της Κίνας.
Η.Β: O Περί Σύγχρονης Δουλείας Νόμος/The UK Modern Slavery Act του 2015 και αναθεωρήθηκε το 2018 προστατεύει τα ευάλωτα θύματα εμπορίας ανθρώπων θέτοντας μεγαλύτερο βάρος στις οντότητες που υποβάλλουν εκθέσεις, καθώς οι εμπορικοί οργανισμοί με κύκλο εργασιών £36 εκ. και άνω που προμηθεύουν αγαθά ή υπηρεσίες στο Ηνωμένο Βασίλειο υποχρεούνται να καταρτίζουν και να δημοσιεύουν κάθε χρόνο δήλωση σχετικά με την ΣΔ και την εμπορία ανθρώπων.
Γαλλία: To 2017 θεσπίστηκε ο Περί Υποχρέωσης Επαγρύπνησης Νόμος ο οποίος απαιτεί από τις εταιρείες (με πάνω από 5.000 υπαλλήλους στη Γαλλία ή 10.000 υπαλλήλους τόσο στη Γαλλία όσο και στο εξωτερικό (συμπεριλαμβανομένων των θυγατρικών) για τουλάχιστον δύο συνεχόμενα οικονομικά έτη) να υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με τις προσπάθειές τους για τον εντοπισμό ορισμένων μορφών κινδύνου που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα, εάν υπάρχουν. Οι εταιρείες που δεν συμμορφώνονται με τις Υποχρεώσεις Επαγρύπνησης υπόκεινται σε περιοδική χρηματική ποινή από κάθε μέρος της κοινωνίας που αντιστέκεται εναντίον τους. Ο γαλλικός νόμος ισχύει επίσης για τους υπεργολάβους και τους προμηθευτές με τους οποίους υπάρχει επιχειρηματική σχέση, καθώς και για τις θυγατρικές.
Ολλανδία:Στο πλαίσιο του ολλανδικού Νόμου Περί Δέουσας Επιμέλειας Για Την Παιδική Εργασία που ισχύει από 2021 οι εταιρείες που πωλούν αγαθά και υπηρεσίες σε τελικούς χρήστες υποχρεούνται να προσδιορίζουν αν υπάρχει παιδική εργασία στις αλυσίδες εφοδιασμού τους και, επίσης, να εκπονήσουν σχέδιο δράσης για την καταπολέμησή της παιδικής εργασίας και να εκδώσουν δήλωση στην οποία θα περιγράφουν λεπτομερώς τη διερεύνηση και την αντίδρασή τους. Πρόστιμο μέχρι €870.000 ευρώ ή 10% των συνολικών παγκόσμιων εσόδων μπορούν να επιβληθούν σε εταιρείες που δεν συμμορφώνονται, ενώ ο Διευθύνων Σύμβουλος της εταιρείας μπορεί να φυλακιστεί για δύο έτη το πολύ, εάν η εταιρεία λάβει δύο πρόστιμα εντός πέντε ετών για παράβαση του νόμου.
Αυστραλία:
Ο Κοινοπολιτειακός Νόμος Περί Σύγχρονης Δουλείας του 2018 (Cth) απαιτεί από τους οργανισμούς που δραστηριοποιούνται στην Αυστραλία με συνολικά ετήσια έσοδα άνω των $100 εκατ. να υποβάλλουν έκθεση σχετικά με τις προσπάθειές τους για την αντιμετώπιση της ΣΔ τόσο στις δραστηριότητές τους όσο και στις αλυσίδες εφοδιασμού τους. Όμως, δεν προβλέπονται κυρώσεις για παραβιάσεις του νόμου.
Γερμανία:
O Ομοσπονδιακός Νόμος για τη Δέουσα Επιμέλεια Στην Αλυσίδα Εφοδιασμού (2021) αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος. Μια εταιρεία με 3.000 ή περισσότερους εργαζόμενους στη Γερμανία (θα μειωθεί σε 1.000 εργαζόμενους το 2024) υποχρεούται να λαμβάνει “κατάλληλα μέτρα” για τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του περιβάλλοντος εντός της αλυσίδας εφοδιασμού της, προκειμένου να αποτρέψει παραβιάσεις κατά των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή του περιβάλλοντος.
Νορβηγία: O Νόμος για την Διαφάνεια των Επιχειρήσεων και την Εργασία με θεμελιώδη Ανθρώπινα Δικαιώματα και Αξιοπρεπή Εργασία (2020-2021) εφαρμόζεται σε ένα ευρύ φάσμα ντόπιων και ξένων εταιρειών που εμπίπτουν σε αυτόν και οι απαιτήσεις δέουσας επιμέλειας που προβλέπει εφαρμόζονται σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού μιας εταιρείας και οι εταιρείες υποχρεούνται να απαντούν σε αιτήματα παροχής πληροφοριών σχετικά με την εφαρμογή του νόμου.
Ευρωπαϊκή Ένωση: Η ΕΕ έχει εκδώσει μόνο κατευθυντήριες γραμμές (2021) για την ΣΔ που προτρέπουν τις ευρωπαϊκές εταιρείες να εφαρμόσουν πολιτικές για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των εργασιακών δικαιωμάτων, σε όλους τους τομείς και σε όλα τα επίπεδα της αλυσίδας εφοδιασμού. Αναμένεται η έκδοση και σχετικής Οδηγίας.
*Καθηγήτρια Δικανικής Λογιστικής, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου
