Ανταποκρίθηκα στο κάλεσμα για βοήθεια ενός 14χρονου για το διαγώνισμα της επομένης στα αρχαία ελληνικά. Ένας 14χρονος ευτυχισμένος και αφιερωμένος στον κόσμο του, ψυχή τε και σώματι: στο τηλέφωνό του, στο ποδόσφαιρο ή κάποιο άλλο άθλημα και στην καθημερινή προπόνηση, στο σύγχρονο κούρεμα, στους φίλους, στα ποδήλατα και τα σκέιτ μπόρτ, στις βόλτες στη γειτονιά, στ’ απονήρευτα ακόμη χαμόγελα και βέβαια στο Τικ Τοκ…

Διαπίστωσα, άναυδη και απορημένη, ότι σ’ αυτόν τον μαθητή/μαθήτρια του οποίου τον κόσμο περιέγραψα πιο πάνω διδάσκεται η αρχαία ελληνική γλώσσα πρωτίστως μέσα από γραμματική και συντακτικό! Καλούνται τα 14χρονα να μάθουν να κλίνουν το ρήμα ειμί, ει, εστί, εσμέν, εστέ, εισί, να εμπεδώσουν τους κανόνες του τονισμού, τη χρήση της οξείας, βαρείας, περισπωμένης και υπογεγραμμένης, να διακρίνουν τα μακρά από τα βραχέα και τα δίχρονα φωνήεντα, να διαχωρίζουν ανάμεσα σε κύριες και καταχρηστικές διφθόγγους, να ξέρουν τη διαίρεση των συμφώνων, τα πνεύματα, τη δασεία, τη ψιλή και το δασύ πνεύμα Η [αμφιβάλω όσοι από σας το ξέρουν], να αναγνωρίζουν το υποκείμενο από το αντικείμενο και να επεξηγούν το κατηγορούμενο… να κλίνουν στην ονομαστική, γενική, δοτική, αιτιατική και κλητική άρθρα και ουσιαστικά, να ξέρουν τις διαφορές ανάμεσα στη προπαραλήγουσα, τη λήγουσα και τη μακρόχρονη παραλήγουσα, νεράκι τις βραχύχρονες και οι μακρόχρονες συλλαβές και το αποκορύφωμα… τις κλίσεις των προσωπικών αντωνυμιών, ημείς, υμείς και σφείς σφών σφίσιν, σφάς!!!

Το όλον συνοδεύεται από ένα βιβλίο του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου με ασκησούλες! Αντιγράφω μια που προέρχεται από την ενότητα Ουσιαστικά Β’ Κλήσης! [θα θυμάστε βέβαια ποια είναι τα ουσιαστικά Α κλήσης]!

Τα ουσιαστικά που στην ονομαστική ενικού τονίζονται στην… 

κατεβάζουν τον τόνο στην… 

στις ακόλουθες πτώσεις

  • …….
  • …….
  • ……
  • …….

Όλα τα πιο πάνω διδάσκονται στα 14χρονα ως άσκηση μνήμης και λογικής; Καθότι μόνο με παπαγαλία [και άνευ κατανοήσεως] αυτά μπορεί να συγκρατηθούν! Ως άσκηση πειθαρχίας; Μήπως ως εξάσκηση στην μπαγαποντιά; Γιατί θα σκαρφιστούν τρόπους, κάπου να γράψουν το καταραμένο ειμί για να το αντιγράψουν! Κατά τη ταπεινή μου γνώμη τα πιο πάνω διδάσκονται δυστυχώς ως άσκηση αποκοίμησης! Γιατί τα παιδιά όταν δεν καταλαβαίνουν «βαριούνται», το μάθημα είναι μπόριγκ, και το μόνο που αναμένουν είναι το κουδούνι του διαλείμματος. 

Για να εμπεδώσουν όλο αυτό το ανεξήγητο και αχώνευτο τους προσφέρεται, ως κερασάκι στην τούρτα, για ανάγνωση και ανάλυση το Πάτερ Υμών και το Εγώ ειμί η Άμπελος η αληθινή! Μια προσευχή και ένα κείμενο «παραβολή»! Ένα σημερινό παιδί αναγνωρίζει το σταφύλι [ άλλως η Άμπελος] ως το φρούτο που τρώμε  και ενίοτε το κάνουμε κρασί.  Δεν περνά από το μυαλό πώς το τσαμπί αίφνης και δια μαγείας μπορεί να συνδέεται με τον Ιησού Χριστό! Προσπάθησα, κατέβαλα άπαν των δυνάμεών μου [φράση λατρεία των απολιτίκ πολιτικών μας σήμερα] να εξηγήσω γιατί ο Χριστός και το Αμπέλι ταυτίζονται. Με άκουγε με ύφος σοβαρό και νομίζω είναι η καλή του ανατροφή που τον εμπόδισε να μου πει κατάμουτρα, μα περιπαίζεις με; Ως να χάθηκαν άλλα κείμενα, πιο προσιτά, πιο εύκολα, πιο ενδιαφέροντα! Αλλά υποδόρια καλά κρατεί το πατρίς, θρησκεία, οικογένεια.

Τι θέλουν να κρατήσει ένα παιδί από το μάθημα για τα αρχαία ελληνικά;

Τον ήχο γνώριμης γλώσσας; Την αναγνώριση οικείας γραφής; Τη συνειδητοποίηση ότι αυτό που διαβάζει είναι σχεδόν η ίδια γλώσσα με αυτήν που ομιλεί; Την ανακάλυψη ότι τα γράμματα είναι τα ίδια για να καταλήξουν στο αβίαστο συμπέρασμα ότι η αρχαία ελληνική και η νέα έχουν τις ίδιες ρίζες, άρα και εμείς, [παρόλες τις στραβοτιμονιές καραβοκύρηδων και λαού], είμαστε η συνέχεια ενός πολύ σημαντικού πολιτισμού για τον οποίο πρέπει να είμαστε περήφανοι!

Αντίθετα, επιμένουν μέσα από άγαρμπη διδασκαλία να απομακρύνουν τα παιδιά από την αντίληψη και την αίσθηση της γλώσσας και αυτά λογικά βγάζουν σπυράκια ιερής αγανάκτησης μόλις ακούσουν για αρχαία ελληνικά. Το επιχείρημα ότι εμείς [οι άνω των 70] μάθαμε αρχαία και δεν πάθαμε τίποτα είναι ενδεικτικό της περιφρόνησης του κόσμου τους! Ο κόσμος του μαθητή του 1960 ήταν περιορισμένος στο βιβλίο και το σχολείο. Ο κόσμος του μαθητή του 2023 δεν έχει όρια, είναι απέραντος, παγκόσμιος, στη συσκευή του τηλεφώνου του βρίσκει ό,τι θέλει σε όποια γλώσσα θέλει, ξέρει και γουστάρει να γκουγκλάρει τα πάντα. Οπότε, η μάθηση παπαγαλία του συντακτικού και της γραμματικής είναι ανώφελη και το αποτέλεσμα μάλλον κακό κάνει παρά καλό στην ελληνική παιδεία.

Ας τους βάλουν να διαβάσουν τραγουδιστά ένα απόσπασμα, όπως μιλούσαν οι αρχαίοι, να δείτε πλάκα στην τάξη, θα εμπέδωναν όμως τι σημαίνει βραχέα και μακρά! Να έβρισκαν κρυμμένες ελληνικές λέξεις σε άλλες γλώσσες, στην τουρκική και τα σουηδικά ας πούμε. Καμμιά βόλτα στο μουσείο να αποκρυπτογραφήσουν λέξεις στις ελληνικές επιγραφές; Το βίντεο της ομιλίας του Ξενοφώντα Ζολώτα; Να επισημάνουν λέξεις αρχαίες και λέξεις σημερινές που έχουν κοινή ρίζα; Να ανεβάσουν μίνι θεατρική/μουσική κωμωδία του Αριστοφάνη στην αρχαία ελληνική; Να έβρισκαν σημεία ομοιότητας με την κυπριακή διάλεκτο;

Η παιδεία θέλει κέφι, φαντασία, παιγνίδι, θέλει συνειδητοποίηση της γύρω πραγματικότητας, θέλει σεβασμό και αναγνώριση του σύγχρονου κόσμου των σημερινών παιδιών.

Το Υπουργείο μας τι θέλει; Να τους ξυπνήσει ή να τους αποκοιμίσει;

Στην κεντρική φωτογραφία: Ψηφιδωτό του 4ου αιώνα από ρωμαϊκή έπαυλη στη Μανσούρα, Κυπριακό Μουσείο.  

Ελεύθερα, 19.3.2023