Μια σύμπτωση έδωσε στην κηδεία του πρώην υπουργού και πολιτικού Νίκου Ρολάνδη στις 29 Μαΐου 2021 πανεθνική διάσταση. Το έθνος εκείνη την ημέρα θρηνούσε την πτώση της Κωνσταντινούπολης και η Κύπρος το λαμπρό της τέκνο.

Προσωπικά, είχα την ευκαιρία να εκτιμήσω τις πολλές αρετές της πολυσχιδούς προσωπικότητάς του στο υπουργείο Εξωτερικών, όπου εργαζόμουν, όταν διορίστηκε υπουργός Εξωτερικών τον Μάρτιο του 1978. Μου έκανε τότε εντύπωση να βλέπω τον επιχειρηματία Ρολάνδη να εργάζεται σκληρά στο γραφείο του τα απογεύματα για τρεις μήνες και να ενημερώνεται από τους φακέλους για την πλειάδα των θεμάτων που συνθέτουν την εξωτερική πολιτική. Απέδειξε περίτρανα τη ρήση «ο εν ενι δόκιμος και παντί δόκιμος». Από επιτυχημένος επιχειρηματίας έγινε ο εξαίρετος υπουργός, βουλευτής και αρχηγός κόμματος.

Η φύση τον είχε προικίσει με πολλά χαρίσματα. Τι να πρωτοαναφέρω; Την οξυδέρκεια, τη διορατικότητα, την ευρυμάθεια, την πολιτική του σκέψη, τη διπλωματική του ικανότητα, τη φιλοπατρία, την παρρησία, την ευθυκρισία, την αποφασιστικότητα, το θάρρος της γνώμης του, την ακεραιότητα, την προσήνεια, την κατανόηση, τη διαλλακτικότητα, χαρακτηριστικά που προβάλλουν τον ευπατρίδη Νίκο Ρολάνδη ως Άνθρωπο με Άλφα κεφαλαίο.

Ως παραδείγματα για τα πιο πάνω θα αναφέρω μόνο δύο. Όταν στις 8 Μαρτίου 1978 υπέγραφε τα πρώτα του διαπιστευτήρια με τα οποία μου ανέθετε την αντιπροσώπευση της Κύπρου στη Διάσκεψη του Δικαίου της Θάλασσας στη Γενεύη, οι οδηγίες του ήταν η υποστήριξη του κριτηρίου της μέσης γραμμής για την οριοθέτηση των χωρικών υδάτων και η βελτίωση των διατάξεων του Διαπραγματευτικού Κειμένου που αφορούσαν στο καθεστώς των νήσων και την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης. Χρόνια αργότερα, όταν πια η Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας του 1982 τέθηκε σε ισχύ, αυτή του η διορατικότητα τον βοήθησε να υπογράψει τον Φεβρουάριο του 2003 τη συμφωνία οριοθέτησης της ΑΟΖ με την Αίγυπτο, θεμέλιο λίθο της ενεργειακής πολιτικής της Κύπρου.

Το δεύτερο ήταν η παραίτησή του από το υπουργείο Εξωτερικών μετά τη διαφωνία του, τον Αύγουστο του 1983, με τον τότε Πρόεδρο Κυπριανού σχετικά με την πρωτοβουλία του Γ.Γ. του ΟΗΕ για το Κυπριακό. Απέδειξε περίτρανα ότι δεν ήταν ιξευτής θώκων, αλλά πολιτικός άνδρας συνεπής με τις αρχές του. 

Μπροστά, λοιπόν, σε τέτοια προσωπικότητα κλίνω ευλαβικά το γόνυ και με τα μάτια της ψυχής μου αφήνω το μυαλό μου να βυθιστεί στον χρόνο για να μπορέσω, όσο γίνεται πιο αντικειμενικά, να σκιαγραφήσω τον Νίκο Ρολάνδη.

Η όλη πολιτεία του απέδειξε ότι ενωτικό γνώρισμα του χαρακτήρα του ήταν η ποικιλία, η διαφοροποίηση, η αντιμέτρηση, η σύγκριση, ο αγώνας, το «αιέν αριστεύειν και υπείροχον έμμεναι άλλων», αλλά και η πειθαρχία στον χαλινό της αυστηρής διακρίβωσης. Με τη φιλοσοφική διάθεση που τον διακατείχε, ήξερε να προβάλλει πρότυπα που συνόψιζαν σε ενότητα την πολλότητα και δάμαζαν σε γενικά συνθετικά περιγράμματα την απέραντη ποικιλία των ιδιαιτέρων φαινομένων και καταστάσεων που αντιμετώπιζε. Όλες του οι ενέργειες συνδέονταν από τον ίδιο οργιαστικό ρυθμό της πνευματικής δημιουργίας, που αγκάλιαζε το μαιανδρικό σύνολο των πολλαπλών του κινήσεων στα διπλωματικά, πολιτικά, κοινωνικά, φιλοσοφικά και άλλα πεδία.

Θα ήταν παράλειψή μου να μην κάνω αναφορά στη συμβολή της συζύγου του Λέλιας στο έργο του αγαπημένου της Νίκου, που με την αγάπη της, την κατανόηση και τη συμπαράστασή της του πτέρωνε τη σκέψη, του θέρμαινε το φρόνημα και μετουσίωνε τις προσπάθειές του σε δημιουργίες πνευματικών απεικασμάτων. Ας ακούσουμε όμως τον ίδιο που με την ευκαιρία της επετείου εξήντα χρόνων μαζί έγραφε τον Ιούλιο του 2017, «Η Λέλια είναι ένας άγγελος που κατά λάθος ήρθε στη γη». Και για τη δύση της ζωής, προφητικά έγραφε σε ποίημα για τη Λέλια του τη δεκαετία του 1990.

Δώσ’ μου το χέρι σου

Έρχεται όπου να ‘ναι η νύχτα.

Θέλω να διώξω το σκοτάδι

Με τη γλυκάδα της αφής σου

Με τους ψιθύρους της παρουσίας σου

Που τόσο αγαπώ.

*Πρέσβης ε.τ.