Πριν μερικούς μήνες η Ευρωπαϊκή Ένωση κάνοντας στροφή από πάγιες θέσεις της δέχτηκε να χρηματοδοτήσει την ανάκαμψη των εθνικών οικονομιών των κρατών-μελών και με χορηγίες.
Επρόκειτο για αλλαγή πολιτικής αν αναλογιστεί κανείς ότι προηγουμένως είχε απορριφθεί η ιδέα του κοινού δανεισμού μέσω της έκδοσης ευρωομολόγου. Η χρηματοδότηση αυτών των χορηγιών θα προέλθει κατά κύριο λόγο από δανεισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Υπάρχει επίσης η πιθανότητα μέρος των απαιτούμενων χρημάτων να καλυφθεί από κοινοτική φορολόγηση των κολοσσών της τεχνολογίας οι οποίοι σήμερα καταφέρνουν να πληρώνουν ελάχιστο εταιρικό φόρο παρά τις εκατοντάδες εκατομμύρια τα οποία κερδίζουν από εργασίες και πωλήσεις στην Ευρώπη.
Ένα ευρωπαϊκό σχέδιο
Πρόκειται λοιπόν για ένα ευρωπαϊκό σχέδιο, έστω και αν η κάθε χώρα έχει ετοιμάσει το δικό της εθνικό σχέδιο. Τόσο οι άξονες των εθνικών σχεδίων όσο και το ύψος της χρηματοδότησης τους έχουν καθοριστεί σε κοινοτικό επίπεδο. Το σημειώνω αυτό γιατί παρακολουθώντας επίσημες δηλώσεις στην Κύπρο μπορεί κάποιος να σχηματίσει την εντύπωση ότι το σχέδιο αυτό είναι μια επιτυχία της δικής μας κυβέρνησης.
Μπορεί το σχέδιο αυτό να επιφέρει την επανεκκίνηση της κυπριακής οικονομίας μέσα στο 2021; Η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική. Η ανάκαμψη της κυπριακής οικονομίας, αν έλθει, θα προέλθει από αύξηση στην εξωτερική ζήτηση (κυρίως τον τουρισμό) ή και αύξηση στις εγχώριες δαπάνες. Το μάξιμουμ που μπορούμε να αντλήσουμε υπό μορφή χορηγίας το 2021 είναι γύρω στα 130 εκατομμύρια, ποσό σημαντικό μεν αλλά όχι ικανό από μόνο του να μεταβάλει τα οικονομικά μεγέθη.
Κατά καλή μας τύχη, οι τομείς οι οποίοι έχουν προκαθορισθεί από την Ε.Ε ως οι άξονες χρηματοδότησης είναι εκείνοι στους οποίους η Κύπρος υστερεί. Για να αναφέρω τρεις από τους πέντε αυτούς τομείς, ο πρώτος έχει να κάνει με την αναβάθμιση της δημόσιας υγείας σχετικά με την οποία είναι γνωστά τα προβλήματα και οι ανάγκες των δημοσίων νοσοκομείων. Όσον αφορά την πράσινη οικονομία, ο πανευρωπαϊκός στόχος είναι η κάλυψη των αναγκών μιας χώρας με πράσινη εναλλακτική ενέργεια η οποία θα είναι διπλάσια της παραγόμενης με συμβατικά μέσα. Στην Κύπρο είναι μεγάλη η υστέρηση στον τομέα αυτό. Η πράσινη ενέργεια αντιπροσωπεύει μόνο το 15% του συνολικού πακέτου, έναντι ποσοστού 50% στην υπόλοιπη Ευρώπη. Στον άλλο τομέα, την ψηφιακή αναβάθμιση, η Κύπρος κατατάσσεται 24η ανάμεσα στις 27 χώρες μέλη της Ε.Ε.
Άλλο μοντέλο;
Θα μπορούσε το σχέδιο αυτό να αποτελέσει το νέο μοντέλο της κυπριακής οικονομίας για το οποίο γίνεται πολύς λόγος; Το Σχέδιο περιέχει στοιχεία τα οποία πρέπει να ενυπάρχουν σε ένα νέο μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης. Από την άλλη, η κυπριακή οικονομία είναι πολύ ευάλωτη σε περιοδικές κρίσεις αλλά και πρακτικές επιδίωξης άμεσου και προσωρινού κέρδους, πρακτικές «αρπαχτής» δηλαδή οι οποίες τα τελευταία χρόνια υποστασιοποιήθηκαν στον εκφυλισμό του σχεδίου για την παραχώρηση κυπριακών διαβατήριων σε επενδυτές. Η μετάβαση σε ένα νέο μοντέλο οικονομίας είναι ένας πολύ πιο εκτενής και πολύ πιο απαιτητικός στόχος από την κάλυψη των στόχων και των μεταρρυθμίσεων που εμπεριέχει το σχέδιο για την ανάκαμψη. Μεταξύ άλλων, θα απαιτήσει σημαντικές βελτιώσεις στο Κράτος Δικαίου και περιορισμό της θεσμικής διαπλοκής.
Το Σχέδιο λοιπόν είναι χρήσιμο και επωφελές, αλλά από μόνο του δεν μπορεί να φέρει την ανάκαμψη, και δεν συνιστά ένα νέο μοντέλο ανάπτυξης.
