Μπορεί η πανδημία του κορωνοϊού να έχει αλλάξει πολλές πτυχές της καθημερινότητάς μας, όμως για τους ασθενείς με καρκίνο η ανάγκη για την αποτελεσματική αντιμετώπιση της νόσου παραμένει επιτακτική.
Οι πυλώνες της θεραπευτικής αντιμετώπισης του καρκίνου εξελίσσονται και βελτιώνονται διαρκώς, ακόμα και σήμερα, που επικρατεί η αίσθηση ότι το σύνολο της επιστημονικής και ερευνητικής δραστηριότητας έχει εστιάσει στην πανδημία.
Βασικός θεραπευτικός πυλώνας παραμένει από τη δεκαετία του 1970 η χημειοθεραπεία, η οποία με τον συνδυασμό ή την αλληλουχία κυτταροξικών φαρμάκων αποσκοπεί στην καταπολέμηση και «εξόντωση» των καρκινικών κυττάρων. Με την πάροδο των ετών ωστόσο, έχουν αναπτυχθεί νέοι συνδυασμοί και νέα φάρμακα που χαρακτηρίζονται από λιγότερες παρενέργειες και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Καθώς η έρευνα συνεχιζόταν, αναγνωρίστηκαν και ανιχνεύτηκαν στα καρκινικά κύτταρα μοριακά μονοπάτια κυτταρικοί υποδοχείς και καρκινογόνες μεταλλάξεις που προάγουν την κυτταρική διαίρεση και το μεταστατικό δυναμικό. Και πάλι η επιστήμη έδωσε τη λύση, καθώς τα τελευταία δέκα περίπου χρόνια έχει αναπτυχθεί πληθώρα νέων φαρμάκων, οι λεγόμενες στοχεύουσες θεραπείες. Αυτή η θεραπευτική επιλογή είναι πραγματικά εξαιρετική, καθώς η χρήση τους έχει αλλάξει τη φυσική πορεία της νόσου σε ορισμένους τύπους καρκίνου, τουλάχιστον στους ασθενείς που είναι φορείς αυτών των μεταλλάξεων και μοριακών μονοπατιών.
Τα τελευταία χρόνια όμως, ως αιχμή του δόρατος στην αντιμετώπιση του καρκίνου θεωρείται η ανοσοογκολογία. Με εφαλτήριο τη βασική αρχή ότι ο καρκίνος επί της ουσίας είναι μια ασθένεια που δεν εντοπίζεται εύκολα από το ανοσοποιητικό σύστημα, ξεκίνησε μια προσπάθεια από τον Dr. James Allison στις ΗΠΑ για δημιουργία αντισωμάτων που δρουν τόσο στο καρκινικ, όσο και στο ανοσοποιητικό κύτταρο, ξεκινώντας με αυτόν τον τρόπο μια αλληλεπίδραση που καταλήγει στην καταστροφή των καρκινικών κυττάρων και στον χρόνιο έλεγχο της νόσου για το ένα τρίτο των ασθενών. Για την πραγματικά αυτή εντυπωσιακή εργασία, ο Dr. Allison βραβεύτηκε με Nobel το 2018.
Η ανακάλυψη αυτή πυροδότησε μια επανάσταση στην αντιμετώπιση του καρκίνου, καθώς πλέον υπάρχει πληθώρα ανοσοθεραπευτικών φαρμάκων (αντισωμάτων) που έχουν λάβει ένδειξη τόσο στην Ευρωπαϊκή Ένωση όσο και στις ΗΠΑ, για την πλειονότητα των συχνότερων τύπων καρκίνου (π.χ. λέμφωμα, καρκίνος πνεύμονα, μελάνωμα, καρκίνος κεφαλής τραχήλου και καρκίνοι γαστρεντερικού). Επιπλέον, τα αντισώματα αυτά συνδυάζονται είτε με χημικοθεραπευτικά σχήματα είτε μεταξύ τους και η αθροιστική δράση του συνδυασμού είναι ακόμα πιο αποτελεσματική. Αξίζει να σημειωθεί ότι το προφίλ των παρενεργειών είναι ελάχιστο και απολύτως διαχειρίσιμο.
Όλα τα ανωτέρω αποτελούν το σημερινό αποτύπωμα μιας διαρκούς προσπάθειας σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου. Ακόμα και τώρα η έρευνα συνεχίζεται, νέα φάρμακα δοκιμάζονται στο εργαστήριο και σε πρώιμες κλινικές μελέτες και παλιά φάρμακα μελετώνται υπό νέο πρίσμα.
Στόχος ήταν και παραμένει η νόσος να αποχαρακτηριστεί από επάρατη σε χρόνια.
*MD, FSMB (USA), PhD
Bank of Cyprus Oncology Center
Medical Oncology Consultant
UT Health San Antonio MD Anderson Alumni
