Να που καβατζάραμε και τον Νοέμβριο, έστω κάνοντας τσουλήθρα στην κόψη του ξυραφιού.

Για τους φανατικούς αναγνώστες της στήλης (;) που τυχόν απορούν γιατί δεν προέβηκα φέτος στον καθιερωμένο ετήσιο απολογισμό του Διεθνούς Φεστιβάλ Κύπρια, νομίζω ότι οι λόγοι είναι προφανείς κι έχουν να κάνουν με τις ειδικές συνθήκες υπό τις οποίες κυλάει γενικότερα η ζωή μας αυτή την περίοδο, που καθιστούν το γεγονός της διοργάνωσης του φεστιβάλ ως επίτευγμα από μόνο του. Ήταν μια μεγάλη ανάσα και μόνο που υπήρχε στην ατζέντα μας αυτή η επιλογή και ενδεχομένως να έδωσε μια ψυχολογική αλλά και πρακτική ώθηση και στους υπόλοιπους να μπουν δυναμικά στην αρένα της δράσης, προσαρμοσμένοι φυσικά στα νέα δεδομένα. 

Στη μηνιαία αναφορά λόχου μνημονεύουμε τους «πεσόντες», με κυριότερη απώλεια αυτή της παραγωγής του Φεστιβάλ Κύπρια «Αριστοφάνη και Μενάνδρου Γωνία», που έπεσε ηρωικά και άδικα εξαιτίας ενός βιαστικού και μάλλον αχρείαστου «αμυντικού» ελιγμού. Στην αποτίμηση του Οκτωβρίου, ωστόσο, την παράσταση «κλέβουν» (ίσως και κυριολεκτικά) οι βροντώδεις εξελίξεις σε σχέση με την αποκρυστάλλωση της πρότασης πολιτικής για τον πολιτισμό –μη γελάτε- και τις ζυμώσεις για τη δημιουργία υφυπουργείου –είναι για να κλαίμε. Ένα φάντασμα εξακολουθεί να πλανιέται στην πιάτσα της πραγματικής δημιουργίας, πάντως, κι αυτό είναι η υποψία πως κάτι δρομολογείται ερήμην των άμεσα επηρεαζόμενων. Οι δημιουργοί και οι επαγγελματίες φοβούνται όλα αυτά που θα γίνουν γι’ αυτούς, χωρίς αυτούς.

Εδώ που φτάσαμε, βέβαια, με την οδυνηρή εμπειρία δεκαετιών να κάθεται σαν πέτρα στο στομάχι, είμαστε υποχρεωμένοι να δούμε θετικά την οποιαδήποτε σοβαρή εξέλιξη σε σχέση με την αυτονόμηση του πολιτισμού. Από τις ιδέες και τις επιτροπές για την Ενιαία Αρχή που μετά μετεξελίχθηκαν σε αοριστολογίες περί Υφυπουργείου, για να κάνουν στη συνέχεια ένα θεαματικό πισωγύρισμα και να καταλήξουν σε προθέσεις για δημιουργία απλού Τμήματος Πολιτισμού –με όλα αυτά τελικά να παραμένουν πεισματικά στη σφαίρα των ανέξοδων εξαγγελιών- πάλι καλά να λέμε που μοιάζει να βαίνουμε δυναμικά και οριστικά προς την εποχή του περίλαμπρου Υφυπουργείου.

Δεν πρέπει να είμαστε αγνώμονες, αλλά να δεχτούμε στωικά αυτή την πανηγυρική υλοποίηση ενός πάγιου και πολυσυζητημένου αιτήματος που χρονολογείται πιο πίσω και από την εποχή που ο Νίκος Αναστασιάδης ήταν ακόμη ένας εύπορος δικηγόρος –πριν παρασυρθεί στα υψηλά αξιώματα και… φτωχύνει. Εδώ που φτάσαμε, σου λέει, Υφυπουργείο να ‘ναι κι ό,τι να ‘ναι, πρέπει να καθίσουμε και να λουστούμε τη «δημοσιονομικά ουδέτερη» (sic) μετάβαση, ακόμη κι αν πρόκειται για απλή αλλαγή ταμπέλας στο κτήριο των Πολιτιστικών Υπηρεσιών, για ευδαίδαλη ανακύκλωση λειτουργών, για μετονομασία τομέων ευθύνης ή για «εργασιοθεραπευτική μετακόμιση», όπως εύστοχα έγραψε κάπου και ο Γλαύκος Κουμίδης.

Να μου επιτρέψετε, όμως να σας πληροφορήσω εκεί στα υψηλά δώματα ότι οι καμένοι στον χυλό τόσα χρόνια άνθρωποι του τομέα, με τα μαζεμένα προβλήματα από την έλλειψη πολιτικής και βούλησης να έχουν πια κακοφορμίσει,  δεν πρόκειται να ανεχτούν τον παραγκωνισμό τους. Ούτε θα συγκατανεύσουν στη δημιουργία μιας πρόχειρης, μπακαλίστικης, στρεβλής και εν τέλει δυσλειτουργικής δομής που θα δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα απ’ όσα θα λύσει. Δεν μιλάμε για μια απλή μετάβαση, ούτε μια ωραία πρωία θα μετατραπεί θαυματουργικά το νερό σε κρασί. Μιλάμε για τη διαχείριση συσσωρευμένων στρεβλώσεων δεκαετιών, για πληγές και καρούμπαλα που αλγούν. Κι οι άνθρωποι αυτοί προσβλέπουν ότι με την αναβάθμιση και αναδιάρθρωση του τομέα θα τροχοδρομηθεί η θεραπεία. Είναι ζήτημα που άπτεται της ζωής τους, της επιβίωσής τους και γι’ αυτούς το ποτήρι της υπομονής έχει ξεχειλίσει εδώ και καιρό. Οι δυναμικές αντιδράσεις είναι εκ των ων ουκ άνευ.

Γι’ αυτό χρειάζεται μεγάλη προσοχή και επιδεξιότητα από αυτόν που ανέλαβε να μεταφέρει αυτό το πολύτιμο και εύθραυστο βάζο. Βρισκόμαστε σε οριακό σημείο. Δεν χωράνε άλλες τσαπατσουλιές και ημίμετρα, ούτε φτουράνε οι προσωπικές και κομματικές ατζέντες. Το διακύβευμα είναι να προκύψει ένας δυναμικός φορέας συνεκτικής πολιτιστικής πολιτικής με βάση τη συλλογική και συντονισμένη δράση και διαμορφωμένος με τη μέγιστη δυνατή κοινωνική συναίνεση. Μια δομή που να βρίσκεται σε αδιάρρηκτη επαφή με την πραγματικότητα όσο και με την εφαρμοσμένη πολιτική.

Εύχομαι να θυμόμαστε τον φετινό Οκτώβριο και να γελάμε, να αναλογιζόμαστε ότι αποτελούσε το τελευταίο φαιδρό κεφάλαιο μιας πονεμένης «εποποιίας». Το τελευταίο σκαλί πριν τη μετάβαση στη νέα εποχή όπου η πολιτιστική πολιτική θα αποτελεί πλέον ένα από τα καίρια στοιχεία της αναπτυξιακής πολιτικής και θα έχει πια θωρακιστεί θεσμικά η ενδυνάμωση των πρακτικών που θα εκτοξεύσουν την πνευματική δημιουργία και θα την καθιερώσουν ως κυρίαρχο κοινωνικό αίτημα.

Στην πορεία αυτή, το Τμήμα Αρχαιοτήτων και η Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας όχι μόνο δεν περισσεύουν αλλά θα αποτελέσουν βασικούς πυλώνες. Καλά θα κάνουν να αφήσουν κατά μέρος τις κόνξες και να δουν τον εαυτό τους στην πρώτη γραμμή της νέας πορείας.

Φιλελεύθερα, 01/11/20