Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας πρέπει πολύ σύντομα να τον αντικαταστήσει. Το Άρθρο 42 του Συντάγματος της Κυπριακής Δημοκρατίας δεσμεύει τον Πρόεδρο να είναι πιστός στο Σύνταγμα και να το σέβεται. Έπεται, ότι τα εχέγγυα που θέτει το Σύνταγμα για διορισμό στην καίρια και νευραλγική αυτή θέση πρέπει να είναι σεβαστά.
Ο Γενικός Εισαγγελέας είναι βάσει του Συντάγματος ανεξάρτητος αξιωματούχος, κάτι που εξυπονοεί ότι δεν πρέπει να έχει κομματικές δεσμεύσεις ή πολιτικές προκαταλήψεις και να είναι σε θέση να ενεργήσει ως τέτοιος.
Βάσει δε του Άρθρου 112 του Συντάγματος, τόσον ο Γενικός Εισαγγελέας όσον και ο Βοηθός Γενικός πρέπει να είναι άτομα νομομαθή και ανωτάτου επαγγελματικού και ηθικού επιπέδου, αφού πρέπει να έχουν τα ίδια προσόντα διορισμού στις θέσεις αυτές όπως οι δικαστές του Ανωτάτου Δικαστηρίου και εφ’ όσον οι όροι υπηρεσίας τους βάσει του Άρθρου 133 είναι οι ίδιοι.
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει δηλώσει κατ’ επανάληψη σε στενούς του κύκλους και αυτό φημολογείται και ευρέως, ότι στη θέση του κ. Κληρίδη θα διορίσει τον κ. Ιωνά Νικολάου διότι, ως ο ίδιος δήλωσε στους εν λόγω κύκλους, «του το έχει υποσχεθεί». Παρά ταύτα, αποφεύγει μέχρι σήμερα να δεσμευθεί επί τούτου επίσημα και ακούγονται και σενάρια προσωρινού διορισμού του ως Βοηθού για να αποφύγει τις αντιδράσεις των καλώς σκεπτόμενων. Ασφαλώς, ο Πρόεδρος έχει κάθε δικαίωμα να διορίσει άτομο της επιλογής του ως Γενικό Εισαγγελέα, υπό την προϋπόθεση όμως ότι το άτομο αυτό πληροί τα υπό του Συντάγματος προνοούμενα εχέγγυα.
Αν αυτή η φημολογία αληθεύει, εκ προοιμίου αναφύεται το πρώτο καίριο ερώτημα: Ο κ. Νικολάου πληροί τα εχέγγυα αυτά, για διορισμό του είτε στη μία είτε στην άλλη θέση, ούτως ώστε διορίζοντας τον ο Πρόεδρος, να ενεργεί συνταγματικά;
Για να απαντηθεί το ερώτημα αυτό πρέπει να ανατρέξουμε στις ημέρες και έργα του κ. Νικολάου.
Ο κ. Νικολάου ήταν ανέκαθεν φανατικό στέλεχος και τυφλός υποστηρικτής του ΔΗΣΥ, εξελέγη βουλευτής του για πολλά χρόνια, υπηρέτησε σε επιτροπές της Βουλής ως αντιπρόσωπος του ιδίου κόμματος και πανηγύριζε στις εξέδρες όταν ο κ. Αναστασιάδης εξελέγη Πρόεδρος. Κατά δε το 2013 διορίστηκε από τον κ. Αναστασιάδη υπουργός Δικαιοσύνης της κυβέρνησής του και παρέμεινε στη θέση αυτή μέχρι τον Μάιο του 2019.
Κρίνοντας από το ως άνω ιστορικό του κ. Νικολάου, είναι δυνατόν οποιοσδήποτε αντικειμενικός παρατηρητής να πιστέψει ότι αυτός θα μπορεί, αν διορισθεί, να ενεργεί ως «ανεξάρτητος»;
Και εδώ γεννάται το δεύτερο καίριο ερώτημα. Μπορεί ο κ. Νικολάου να θεωρηθεί νομομαθές άτομο ανωτάτου επαγγελματικού επιπέδου, αφού το νομικό επάγγελμα σχεδόν δεν το εξάσκησε και οι δικαστηριακές του δραστηριότητες ανά τα έτη είναι, τοις πάσι γνωστό, λίγες; Για να μην πω βέβαια ότι και τα ακαδημαϊκά του προσόντα για τη θέση αυτή δεν ικανοποιούν αφού έχει δίπλωμα στο ηπειρωτικό δίκαιο, αντί στο Κοινοδίκαιο που ισχύει στην Κύπρο και ούτε ο κ. Νικολάου έχει διαπρέψει ή τουλάχιστον έχει αφήσει το στίγμα του στη νομολογία ή στους νομικούς κύκλους.
Δυστυχώς, το πράγμα δεν τελειώνει εδώ. Το μεγαλύτερο κώλυμα σε τυχόν διορισμό του κ. Νικολάου, που αποτελεί ανεξίτηλο στίγμα για τον ίδιο και τον εμποδίζει από το να αναλάβει τέτοια θέση, είναι οι συνθήκες παραίτησης του από υπουργός Δικαιοσύνης κατά τον Μάιο του 2019.
Κατά την 7ετή του θητεία ως υπουργός Δικαιοσύνης, ο κ. Νικολάου δεν τάραξε ούτε λιθαράκι προς αναμόρφωση της νοοτροπίας και κουλτούρας στην Αστυνομία. Αποτέλεσμα της αδράνειας ή/και αδιαφορίας του κ. Νικολάου ήταν να αγνοηθεί η εξαφάνιση 7 αλλοδαπών γυναικών λόγω κυπριακών προχειροτήτων στην Αστυνομία, μέχρι που εντοπίστηκε εντελώς τυχαία το πρώτο πτώμα. Ακολούθως, μετά από επίπονες διαδικασίες, εντοπίστηκαν και τα πτώματα των υπολοίπων σε φριχτές συνθήκες και συνελήφθη ο κατά συρροήν δολοφόνος. Το θέμα αυτό έγινε πρωτοσέλιδο ανά την υφήλιο.
Για αρκετές μέρες, τόσο ο κ. Αναστασιάδης όσο και ο κ. Νικολάου ήσαν χαμένοι για το πώς θα μπορούσαν να αντιδράσουν. Και αυτό διότι, ο μεν κ. Πρόεδρος δεν επιθυμούσε να χάσει τον υποτακτικό του, ενώ ο κ. Νικολάου το υπουργιλίκι και για να μην υποστεί και τον κόλαφο. Λόγω όμως της τεράστιας κατακραυγής του κόσμου, ο κ. Νικολάου αναγκάστηκε, με βαριά καρδιά, να δώσει την παραίτησή του. Ο δε Αρχηγός Αστυνομίας, που ο ίδιος ο κ. Νικολάου είχε επιλέξει και που ο Πρόεδρος διόρισε, επέλεξε περιέργως να αποπεμφθεί, αντί να παραιτηθεί.
Η παραίτηση του κ. Νικολάου συνοδεύτηκε με εκ του πονηρού άμεσες δηλώσεις του κ. Αναστασιάδη ότι ο υπουργός του παραιτήθηκε βασικά «λόγω ευθιξίας και μόνον», παρά το γεγονός ότι ουδεμίαν ευθύνη έφερε. Και τούτο αφού, όπως δήλωσε και ο ίδιος ο κ. Νικολάου, δεν είχε ως υπουργός Δικαιοσύνης οποιανδήποτε εμπλοκή σε θέματα Αστυνομίας, παρά βέβαια το γεγονός ότι ήταν ο κατά νόμον υπεύθυνος υπουργός. Για το κατά παρασάγγας όμως ηπιότερο σκάνδαλο Κίτα, ο εν λόγω καλούσε πιεστικά τον τότε υπουργό Δικαιοσύνης κ. Χρυσοστομίδη να παραιτηθεί, κάτι και που αυτός έπραξε, αναλαμβάνοντας την ευθύνη.
Με την παραίτηση του κ. Νικολάου, ο Πρόεδρος προχώρησε άμεσα να του πλέξει το εγκώμιο, λέγοντας αφοριστικά και ατεκμηρίωτα ότι ο κ. Νικολάου υπήρξε ο πιο δραστήριος και επιτυχής υπουργός του. Κάτι ανάλογο δηλαδή που είπε και για τον άρτι αφυπηρετήσαντα αρχηγό Αστυνομίας, ότι είναι «ένας πολύ αξιόλογος αξιωματικός». Και εδώ γεννάται το τρίτο καίριο ερώτημα. Γιατί τότε ο κ. Νικολάου να παραιτηθεί αφού ουδεμία ευθύνη είχε και ήταν και τόσο ωφέλιμος στη δικαιοσύνη; Για το θεαθήναι και την παραπλάνηση του κοινού, ότι δήθεν ο Πρόεδρος δεν δέχεται μύγα στο σπαθί του και ο κ. Νικολάου είναι ευαίσθητο άτομο;
Ούτω, ο κ. Νικολάου εγκατέλειψε το υπουργείο του παίζοντάς το σεμνός με παραπλανητική δήλωση ότι πλέον σκόπευε «να δικηγορήσει» και δίδοντας την εντύπωση ότι η εμπλοκή του στα κοινά είχε φθάσει στο τέλος.
Έκτοτε, ο κ. Νικολάου έμεινε σιωπηλός στο παρασκήνιο ή στην κατάψυξη, αν προτιμάτε, περιμένοντας υπομονετικά τον κ. Αναστασιάδη να κρατήσει τη φημολογούμενη δέσμευσή του σε αυτόν και να τον αποψύξει εν ευθέτω χρόνω, διορίζοντάς τον Γενικό Εισαγγελέα. Ο τυχόν αυτός διορισμός θα σημαίνει 12 χρόνια Ιωνά Νικολάου στη θέση αυτή (μέχρι το 68ο έτος του) κάτι που θα επιτρέψει στον κ. Αναστασιάδη να κοιμάται ήσυχος.
Σημειωτέον ότι, η μανούβρα της κατάψυξης και απόψυξης, έχει χρησιμοποιηθεί από τον κ. Αναστασιάδη ξανά, στην περίπτωση του Χάρη Γεωργιάδη, που παραιτήθηκε (μεταχρονολογημένα και με το στανιό όμως) από υπουργός Οικονομικών για τους ολέθριους χειρισμούς του στον Συνεργατισμό και στην Ελληνική Τράπεζα και ακολούθως «εξελέγη» αναπληρωτής πρόεδρος στον ΔΗΣΥ. Βέβαια, εκεί το θέμα ήταν ηθικής τάξης και αξιοπιστίας του Προέδρου και σεβασμού της κοινής γνώμης, εδώ όμως είναι θέμα νομικό και συνταγματικής τάξης, που δεν σηκώνει ούτε συμβιβασμούς ούτε εκλογικευτικές αερολογίες.
Κάποτε ελέχθη ότι η Δικαιοσύνη είναι το τελευταίο προπύργιο που πρέπει να μείνει αλώβητο σε αυτή τη δύσμοιρη χώρα. Παρά ταύτα, φαίνεται να επίκειται διορισμός σε μία από τις πλέον νευραλγικές θέσεις στην Κυπριακή Δημοκρατία, χωρίς να πληρούνται τα συνταγματικά εχέγγυα και με μόνο κριτήριο ότι ο διοριζόμενος είναι πειθήνιο όργανο του διορίζοντα.
* Δικηγόρος
LLB (UCL), of Gray’s Inn-Barrister (1977)
