Είναι τέτοια η απόσταση των δυο πλευρών στο Κυπριακό, που για να σμικρύνει πρέπει να τρέξουν με ταχύτητα φωτός. Αλλά, πάνε φρίγουηλ. Και αίφνης ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας μίλησε για «ουσιαστικές εξελίξεις» και «έντονες παρασκηνιακές διαβουλεύσεις», και άφησε να αιωρείται ότι ενδέχεται να έχουμε και σχέδιο λύσης μέχρι το τέλος του χρόνου.

Την επόμενη μέρα μίλησε για εξελίξεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε σχέδιο και εξηγούσε ότι τα είπε επειδή ο Γενικός Γραμματέας ολοκληρώνει τη θητεία του τέλος του χρόνου και επειδή ο ίδιος του είπε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη μια πρωτοβουλία, «μια πρωτοβουλία η οποία στόχο έχει να υπάρξει ένα θετικό αποτέλεσμα», και επειδή επίσης υπήρξε «πράσινο φως» από τον Ερντογάν για προώθηση ουσιαστικών συζητήσεων…

Μάλλον, ο Πρόεδρος προσπαθεί να παρουσιάσει τις προσδοκίες του ως γεγονότα. Αλλιώς, θα μπορούσε να πει κάποιος ότι μας δουλεύει χοντρά. Διότι ούτε χρονικά, ούτε από την περιρρέουσα διακρίνεται αίσιο τέλος σε αυτό τον δρόμο. Το μόνο που εκκρεμεί από ότι φαίνεται είναι να μάθουμε αν θα καλέσει πενταμερή διάσκεψη κατά τον Ιούλιο ο Γενικός Γραμματέας.

Ακόμα κι αν πραγματοποιηθεί τι μπορεί να βγει από τέτοια διάσκεψη ώστε να έχουμε σχέδιο λύσης ή έστω θετικό αποτέλεσμα (ό,τι κι αν σημαίνει αυτό) μέσα σε λίγους μήνες, όταν δεν είχαμε χρόνια προηγουμένως; Τίποτε απολύτως. Ούτε ένα δείγμα για αλλαγή των ακραίων θέσεων της τουρκικής πλευράς δεν είχαμε, αντίθετα, έχουμε συνεχή σκλήρυνση, και πολιτικά και επί του εδάφους. Με τον κατοχικό στρατό να προκαλεί ένταση στη νεκρή ζώνη και να στήνει στρατιωτικές βάσεις, με την τουρκική ηγεσία να οριοθετεί αυθαίρετα και πειρατικά θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο και στο Αιγαίο και με τον κατοχικό ηγέτη να απαιτεί να γίνουν αποδεκτοί οι όροι του για να πάμε ένα βήμα παρακάτω. Όπου ένα βήμα είναι η πενταμερής και τίποτε άλλο, και πάντως όχι η διαπραγμάτευση για άρση της κατοχής.

Έχουμε και την απεσταλμένη του Γκουτέρες, την κ. Ολγκίν, να επιστρέφει στην Κύπρο (κάποια στιγμή) για να ζητά πρόοδο από τους ηγέτες και συνεισφορά από την κοινωνία των πολιτών. Ως να είμαστε σε εκδρομή και ψάχνουμε αξιοθέατα για να την ευχαριστηθούμε. Έφερε τους δύο ηγέτες κοντά, έγραψε σε άρθρο της τον Φεβρουάριο φεύγοντας «χωρίς να αναμένω συγκεκριμένα αποτελέσματα, αλλά μάλλον επιδιώκοντας να διερευνήσω τα μονοπάτια που πρέπει να είναι ανοιχτά εάν πρόκειται να ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις μεσοπρόθεσμα».

Από τότε ήρθαν κοντά οι δυο ηγέτες, αλλά χωρίς να φέρουν κανένα ουσιαστικό αποτέλεσμα, παρότι τα μονοπάτια είναι ανοικτά. Διότι, αυτά τα μονοπάτια είναι όπως τα μονοπάτια της φύσης, οδηγούν στα αξιοθέατα των βουνών μας, αλλά δεν οδηγούν στο υπερθέαμα της κατοχής, που είναι το πρόβλημα το οποίο παραμένει αόρατο.

Το «πράσινο φως» από τον Ερντογάν για προώθηση ουσιαστικών συζητήσεων, τι σημαίνει; Όταν η θέση του για λύση δύο κρατών δεν αλλάζει. Κι όταν η υποχώρηση που μπορεί να κάνει, όπως φάνηκε ήδη, είναι να μην μιλήσει για δύο κράτη στην επόμενη φάση αλλά για «δύο οντότητες». Η φραστική διαφοροποίηση δεν δείχνει θέληση για «ουσιαστικές συζητήσεις» ή για το όποιο θετικό αποτέλεσμα, αλλά για ροκάνισμα του χρόνου και εδραίωση των κατοχικών τετελεσμένων.

Όταν ο Ερσίν Τατάρ αναγκάστηκε να πάει σε πενταμερείς διασκέψεις υπό τον Γκουτέρες, το 2021 στη Γενεύη, το αποτέλεσμα ήταν να πανηγυρίζει ότι για πρώτη φορά έγινε ιστορικό βήμα διότι, όπως δήλωνε, «καταγράψαμε ότι μπορεί να γίνει μόνιμη και σταθερή συμφωνία με την “Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου”, με βάση την κυριαρχική ισότητα και αποδοχή της πολιτικής ισότητας». Στην επόμενη, επίσης στη Γενεύη, τον Μάρτη του 2025, ο Γκουτέρες ανακοίνωσε ότι θα διορίσει «προσωπικό απεσταλμένο» και όχι απεσταλμένο του Συμβουλίου Ασφαλείας, όπως θέλαμε εμείς, και οι Χριστοδουλίδης – Τατάρ συμφώνησαν το άνοιγμα τεσσάρων οδοφραγμάτων τα οποία ακόμα συζητούνται.

Τι άλλαξε για να θεωρείται η νέα ενδεχόμενη πενταμερής ως «θετικό αποτέλεσμα» για την πλευρά μας; Εκτός φυσικά κι αν αποφασίσαμε να δεχτούμε τους τουρκικούς όρους, αφού οι Τούρκοι δεν αλλάζουν τίποτε απολύτως από τις εγκληματικές αξιώσεις τους.