Από τα αστεράκια του Δημοτικού μέχρι τα βραβεία του ενήλικα και πάει λέγοντας. Αυτή η λέξη που πάντα παραμονεύει σαν τον κακό τον λύκο. Το «κατόρθωμα». Για να αξίζεις πρέπει να κατορθώσεις και αν κατορθώσεις, θα κερδίσεις ένα αστεράκι ή ένα ακόμη αστεράκι. Στην αρχή της πορείας αυτής, ο δάσκαλος περνά με ύφος ελεγκτή εισιτηρίων απ’ όλα τα θρανία, εξετάζει ευλαβικά ποιοι μαθητές έγραψαν σωστά ορθογραφία και για κάθε ορθογραφικό κατορθωματάκι, κολλά ένα αυτοκόλλητο σε σχήμα αστεριού στα τετράδια των μαθητών. Κάποιοι πάνε σπίτι με το τετράδιο να φαντάζει γαλαξίας και άλλοι όπως ορθολογιστικά πάντα θα έμοιαζε ένα τετράδιο: άδειες κόλλες χαρτί, άσπρες. Προς τι όλη αυτή τη «διάκριση διάκρισης» που ξεκινά από την ηλικία που ένα παιδί καλείται να μάθει το αλφάβητο;
Τα αστεράκια ήταν πάντα μια παρεξηγημένη υπόθεση. Τόσο παρεξηγημένα όσο τα αστέρια της γειτονιάς του Hollywood στο Los Angeles. Τσαλαπατημένα, βρώμικα και καθόλου λαμπερά. Για να βγάλεις φωτογραφία μαζί τους πρέπει να χαμηλώσεις το σώμα, να καμπουριάσεις, να πέσεις στο πάτωμα. Και έπειτα να φωτίσεις εσύ τη φωτογραφία στην επεξεργασία γιατί το αστέρι δεν λάμπει αρκετά από μόνο του. Μοιάζουν σαν αστεράκια ενός μουντζουρωμένου τετραδίου.
Σε μια από τις τελευταίες χρονιές του Δημοτικού, οι μαθητές χωρίζονταν σε «δυνατούς» και «αδύνατους» και οι «δυνατοί» κάθονταν στα θρανία της μιας μεριάς της τάξης και οι «αδύνατοι» στην άλλη. Στη μέση τοποθετούσαν τους «μέτριους», έτσι, για να μη λείψει ποτέ η μετριότητα από την κλίμακα της ανθρωπότητας. Αυτή όλη η διαδικασία γινόταν από τους δασκάλους νομίζοντας ότι οι μαθητές δεν θα καταλάβαιναν. Και κάπως έτσι, ξεκινά μια ρομποτική αξιολόγηση και διάκριση ανύπαρκτων κριτηρίων σε μια τόσο τρυφερή ηλικία.
Πότε και πώς προλαβαίνει ο δάσκαλος να δει αν ένα παιδί «δύναται» ή «αδυνατεί»; Γιατί είναι έτοιμοι να κολλήσουν ταμπέλες αντί να εξελίξουν τις μεθόδους διδασκαλίας;
Η απόρριψη που θα εισπράξει ο μαθητής από τον δάσκαλο-ελεγκτή, δεν θα τον κάνει να ασχοληθεί με τη μόρφωσή του ούτε την επόμενη φορά θα πάει μεταμφιεσμένος Μπαμπινιώτης στην τάξη. Εξεναντίας, όταν τον απορρίψεις θα χτίσει μια χαμηλή αυτοεκτίμηση που παρόλη τη χαμηλή της διάσταση, αυτή θα έχει ταυτόχρονα, από την άλλη οπτική γωνιά, τεραστίου μεγέθους επιρροές στη μετέπειτα πορεία του.
Σε φροντιστήριο Αγγλικών, ως δασκάλα πια, θυμάμαι ένα μαθητή που ερχόταν για μάθημα ακριβώς μετά το σχολείο, χωρίς ενδιάμεση ανάσα, χωρίς ξεκούραση, χωρίς προετοιμασία, χωρίς επιλογή. Όταν οι υπόλοιποι απαντούσαν το τεστ σε χρόνο ρεκόρ, αυτός έσκυβε πάνω από το γραπτό και έκλεγε. Η διευθύντρια με συμβούλευε να μη δείξω επιείκεια και αντί για αστέρι να του κολλήσω την ταμπέλα του «αδύναμου». Εγώ όμως, δεν είχα διακρίνει καμιά αδυναμία και δεν είχα σκοπό να στιγματίσω την ψυχή κανενός παιδιού με αυτήν την άθλια εκπαιδευτική κλίμακα αξίας. Άλλο μια έμφυτη κλίση που θα φανεί και άλλο η οποιαδήποτε μή απόδοση για τον οποιοδήποτε λόγο. Αυτές οι αντιπαθητικές διακρίσεις κατορθωμάτων δεν είναι κινητήριες δυνάμεις. Το μόνο που καταφέρνουν είναι να στιγματίζουν ένα παιδί και να περιορίζουν τη δύναμή του.
Υπάρχει υγιής τρόπος ανατροφοδότησης; Είναι η μοιρασιά αστεριών-βαθμών υγιής τρόπος αξιολόγησης ή είναι ένα άνισο και αντιπαραγωγικό καμουφλάζ επαίνου που γεννά λανθασμένα κίνητρα και επηρεάζει αρνητικά τους μαθητές σε οποιονδήποτε τομέα;
