Η 4η βιομηχανική επανάσταση (ψηφιακή) είναι εδώ. Η μεγάλη ευκαιρία για την Κύπρο!

Για να κατανοήσουμε τις δραστικές αλλαγές που θα επιφέρει αυτή η νέα «επανάσταση», θα πρέπει να υπενθυμιστούν οι ραγδαίες αλλαγές που έφεραν οι προηγούμενες τρεις βιομηχανικές επαναστάσεις τόσο στην Κοινωνία όσο και την Οικονομία. Η πρώτη βιομηχανική επανάσταση χρησιμοποίησε τη δύναμη του νερού και του ατμού για τη μηχανοποίηση της παραγωγής (ξεκίνησε το 1784). Η δεύτερη προώθησε την ηλεκτρική ενέργεια για μαζική παραγωγή (ξεκίνησε το 1870). Η τρίτη ανέπτυξε την πληροφορική  και τα ηλεκτρονικά προϊόντα για την αυτοματοποίηση της παραγωγής  (ξεκίνησε το 1970).

Η 4η Βιομηχανική Επανάσταση, εξελίσσεται ως συνέχεια της 3ης  και λαμβάνει την σκυτάλη από την προηγούμενη αφού ενώνει όλες τις διαθέσιμες τεχνολογίες και στηρίζεται στην περαιτέρω ανάπτυξη των επιστημών της πληροφορικής και της τεχνητής νοημοσύνης ενώ  αποβλέπει στην –μέσω των τεχνολογικών εφαρμογών– όλο και μεγαλύτερη υπέρβαση του ανθρώπινου παράγοντα στην παραγωγή. 

Με την χρήση της ψηφιακής τεχνολογίας, τα κόστη της παραγωγής των επιχειρήσεων  περιορίζονται, οι παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού γίνονται ταχύτερες και αποτελεσματικότερες ενώ νέες αγορές και προϊόντα υψηλής ποιότητας και χρησιμότητας είναι πλέον διαθέσιμα, έχοντας ως στόχο την βελτίωση της ποιότητας ζωής των καταναλωτών.

Σύμφωνα με παγκόσμια μελέτη της PwC («Industry 4.0:Building the digital enterprise»), οι εταιρείες εκτιμούν ότι η τέταρτη βιομηχανική επανάσταση (Industry 4.0) θα αποφέρει σημαντικά οφέλη όσον αφορά την μείωση του κόστους, την αποδοτικότητα και τα κέρδη των επιχειρήσεων, ενώ η ζήτηση για ειδικούς στην πληροφορική και την ασφάλεια δεδομένων αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις. Επίσης σύμφωνα με την μελέτη, οι εταιρείες αναμένεται να επενδύσουν σε παγκόσμιο επίπεδο πάνω από 900 δις δολάρια ετησίως έως τα τέλη του 2020.

Η ψηφιακή αυτή επανάσταση έχει δύο κύριους πυλώνες που θα μπορούσε κάθε Κράτος να αξιοποιήσει, αρχικά αυτό της τεχνολογίας, δηλαδή της εφαρμογής της ψηφιακής τεχνολογίας σε κάθε τομέα της οικονομίας, της κοινωνίας αλλά και της δημόσιας διοίκησης και από την άλλη ο πυλώνας της βιομηχανίας, βάσει του οποίου η ψηφιακή τεχνολογία λειτουργεί ως παραγωγική διαδικασία νέων ψηφιακών προϊόντων που κατ’ επέκταση δημιουργεί αύξηση του ΑΕΠ αλλά και νέες θέσεις εργασίας σε εξειδικευμένους τομείς εργασίας και φυσικά προωθεί την ψηφιακή τεχνολογία ως κουλτούρα της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας.

Ποια είναι η όμως η θέση της Κύπρου σε σχέση με την  ψηφιακή επανάσταση και τους δύο πυλώνες αυτής, όπως τους αναλύσαμε πιο πάνω.
Σε ότι αφορά τον τεχνολογικό πυλώνα, η Κύπρος διαχρονικά βρίσκεται πίσω σε ότι αφορά τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες, αφού η ένταξη των νέων ψηφιακών τεχνολογιών τόσο στις ιδιωτικές επιχειρήσεις όσο και στο τομέα της δημόσιας διοίκησης βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα.

Είναι όμως θετικά τα βήματα τα οποία έγιναν τα τελευταία χρόνια προς αυτή την κατεύθυνση, με την ίδρυση του Υφυπουργείου Καινοτομίας αλλά και της χάραξης εθνικών στρατηγικών σχεδίων, όπως η Εθνική Στρατηγική για τις Αποκεντρωμένες Τεχνολογίες (blockchain) και η αντίστοιχη Εθνική Στρατηγική για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Επίσης ως έχει εξαγγελθεί από την Κυβέρνηση, στόχος είναι να εξελιχθεί η Κύπρος σε ένα ευρωπαϊκό κέντρο Τεχνολογίας της Πληροφορικής.

Είναι προφανές όμως ότι για την υλοποίηση των πιο πάνω θα πρέπει να τεθεί το απαραίτητο νομικό και θεσμικό πλαίσιο αλλά και κίνητρα για στήριξη και ενίσχυση της τεχνολογικής ανάπτυξης και παράλληλα ενημέρωση των ιδιωτικών επιχειρήσεων να προσανατολιστούν στην εφαρμογή νέων τεχνολογιών που σχετίζονται με τον τομέα των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών και την Καινοτομία.

Σε ότι αφορά τον δεύτερο πυλώνα, δηλαδή αυτό της ψηφιακής βιομηχανίας, παρά τα συγκριτικά πλεονεκτήματα που κατέχει η Κύπρος αυτός είναι επίσης σημαντικά περιορισμένος. Ως εκ τούτου η πρόκληση αλλά παράλληλα και η ευκαιρία που παρουσιάζεται για την Κύπρο είναι εξαιρετικά σημαντική. Τα έσοδα από την ψηφιακή βιομηχανία και των επί μέρους τομέων αυτής είναι τεράστια και η βιομηχανία αυτή προχωρεί με τεράστιους ρυθμούς αύξησης κάθε χρόνο ενώ στα επόμενα χρόνια αναμένεται ότι θα κυριαρχήσει.

Χαρακτηριστικά αναφέρουμε ότι σε ένα μόνο παραδοσιακό τομέα της ψηφιακής βιομηχανίας που απευθύνεται σε ευρύ καταναλωτικό κοινό, όπως είναι η παραγωγή video games, τα έσοδα το 2019 ανέρχονται στα 152 δις ενώ για το 2022 η εκτίμηση είναι στα US$196 δις ενώ κάθε χρόνο η αύξηση των εσόδων κινείται με ρυθμούς ανάπτυξης 9,2%. Είναι προφανές ότι αν υπολογιστούν τα έσοδα από άλλους τομείς ψηφιακής βιομηχανίας, όπως π.χ. η παραγωγή applications, η παραγωγή εξειδικευμένων software και ρομπότ, τα έσοδα και τα οφέλη για κάθε κοινωνία αλλά και οικονομία είναι τεράστια.
Ως εκ τούτου, η Κύπρος θα μπορούσε να προχωρήσει, άμεσα με την θέσπιση ενός ολοκληρωμένου και στοχευμένου στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης της ψηφιακής βιομηχανίας στην Κύπρο, όπου οι επί μέρους στόχοι του σχεδίου αυτού θα είναι αφενός η προσέλκυση ξένων εταιρειών που ήδη δραστηριοποιούνται στην βιομηχανία και αφετέρου η παροχή κινήτρων για την δημιουργία νέων start up εταιρειών στην Κύπρο. Προφανώς η προσέλκυση τέτοιων ξένων εταιρειών θα πρέπει να έχει ως στόχο την ουσιαστική συμμετοχή της Κύπρου και του εργατικού δυναμικού της στην παραγωγική ψηφιακή διαδικασία και την δημιουργία τεχνογνωσίας στην Χώρα και όχι απλά την υποδοχή τους με την μορφή Holdings εταιρειών χωρίς οικονομική δραστηριότητα.  

Για την υλοποίηση του στρατηγικού σχεδίου, καθοριστική συμβολή έχει το Κράτος, όπου θα πρέπει να θέσει το απαραίτητο νομοθετικό και φορολογικό υπόβαθρο για την προσέλκυση ξένων εταιρειών αλλά και την δημιουργία νέων εταιρειών όπως π.χ. με την ένταξη του συστήματος tax credits & rebates, όπως υφίσταται σε όλες τις χώρες που προωθούν αυτή την βιομηχανία, την υπογραφή διμερών επενδυτικών συμφωνιών αλλά και παροχής τεχνογνωσίας με εταιρείες του χώρου, την παροχή των κατάλληλων τεχνικών υποδομών για την ανάπτυξη τέτοιων εταιρειών και την δημιουργία ειδικού ταμείου (Fund) με διασύνδεση του με το Cyprus Entrepreneurship Fund (Cypef) για ενίσχυση των νέων κυπριακών εταιρειών στο τομέα της ψηφιακής βιομηχανίας.

Πλέον όμως σημαντικό είναι η προώθηση της Κύπρου και του οράματος της να καταστεί ως ψηφιακός εμπορικός κόμβος και ως ελκυστική περιφερειακή (regional) βάση των εταιρειών του χώρου στην ευρύτερη περιοχή (Ανατολική Μεσόγειο, Μέση Ανατολή, Βόρεια Αφρική, και Νότια Ασία) σε διεθνή εμπορικά events και forums.

Για την ανάπτυξη της βιομηχανίας αυτής, εξίσου απαραίτητη είναι και η συμμετοχή των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων με την δημιουργία νέων ακαδημαϊκών πεδίων σε σχέση με την ψηφιακή βιομηχανία, οι απόφοιτοι των οποίων θα στελεχώνουν τις ξένες αλλά και νέες εταιρείες, η συνεργασία των Πανεπιστήμιων με διεθνείς εταιρείες του χώρου για παροχή τεχνογνωσίας τόσο στο ακαδημαϊκό προσωπικό όσο και στους φοιτητές και η Ίδρυση Ινστιτούτων ψηφιακής τεχνολογίας. Αυτό θα καταστούσε τα ίδια τα Πανεπιστήμια μας ως πρότυπα ακαδημαϊκά κέντρα σε ότι αφορά την ψηφιακή τεχνολογία στην ευρύτερη περιοχή αλλά και πόλος έλξης υψηλού επιπέδου ξένων φοιτητών και ακαδημαϊκού προσωπικού.

Τα οφέλη από την δημιουργία ψηφιακής βιομηχανίας στην Κύπρο, σε οικονομικό, τεχνολογικό και κοινωνικό επίπεδο θα είναι τεράστια, όπως π.χ. το μεγάλο φορολογητέο εισόδημα (π.χ. Wargamimg No 1 φορολογούμενος Κύπρου), δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, δημιουργία εξειδικευμένου κυπριακού προσωπικού σε τομείς της ψηφιακής βιομηχανίας, δημιουργία κυπριακών ψηφιακών προϊόντων και η ανάπτυξη ψηφιακής κουλτούρας στην Κύπρο, με δυνατότητα επέκτασης σε κάθε νέο τομέα της βιομηχανίας.

Ειδικά τα τελευταία χρόνια που το μοντέλο ανάπτυξης της Κύπρου το οποίο είναι βασισμένο κυρίως στην παροχή διοικητικών υπηρεσιών φαίνεται να υφίσταται τρομερές πιέσεις με κίνδυνους κορεσμού σε σχέση με  την εργοδότηση ενός τεράστιου αριθμού εργαζομένων, όπως π.χ. δικηγόρων, λογιστών και υποστηρικτικού προσωπικού, η δημιουργία ενός νέου μοντέλου ανάπτυξης και παραγωγής επικεντρωμένο στην ψηφιακή τεχνολογία και βιομηχανία, αναδεικνύεται ως εξαιρετική ευκαιρία η οποία θα πρέπει να αποτελεί μονόδρομο για την Χώρα μας και θα αποτελεί μια ουσιαστική παρακαταθήκη και για τις επόμενες γενεές. 
 
* Δικηγόρος – Νομικός Σύμβουλος (E-Commerce Law)