Η Σουηδία ήταν πάντα μια χώρα που με κάποιο τρόπο σχετιζόταν με την Κύπρο. Δεν αναφέρομαι μόνο στα μέλη της ΟΥΝΔΙΚΥΠ που είναι το πρώτο που μας έρχεται στο νου. Ούτε στο ότι ανασκαφές από Σουηδούς αρχαιολόγους έγινα πάρα πολλές στη χώρα μας. Να θυμίσω ότι ίσως το μεγαλύτερο κυπριακό μουσείο βρίσκεται στη Στοκχόλμη. Κι αυτό γιατί μια συμφωνία με τον Μακάριο προέβλεπε πως όποτε βρίσκονταν δύο αρχαία αντικείμενα τα ίδια μπορούσαν να πάρουν το ένα. Ο καθένας μπορεί να καταλάβει πως καταλήξαμε να υπάρχει στο Στοκχόλμη το μεγαλύτερο κυπριακό μουσείο με πέραν των 60.000 αντικειμένων. Παλιότερα μάλιστα ονομαζόταν «κυπριακό μουσείο». Πρόσφατα το μετονόμασαν σε μεσογειακό. Δεν είναι όμως αυτό το θέμα μου. Το θέμα μου αφορά το σήμερα και την καινοφανή δράση των Σουηδών στην παραγωγή ενέργειας από ανακυκλώσιμα υλικά. Σήμερα λοιπόν 680.000 σπίτια στη χώρα αυτή έχουν θέρμανση και ηλεκτρισμό από την μετατροπή σκουπιδιών σε ενέργεια. Και μάλιστα με εργοστάσια που υπάγονται στους δήμους και στο κράτος. Κάτι σαν ημικρατικοί οργανισμοί. Πιο συγκεκριμένα κάθε 4 τόνοι σκουπιδιών παράγουν, ή κάνουν να εξισούνται με ένα τόνο γκάζι .
Δεν θα μείνω όμως στα της Σουηδίας που μπορεί να είναι ένα παράδειγμα και για μας και για άλλους. Ας το διευρύνουμε λίγο, ή πιο σωστά ας το εξειδικεύσουμε λίγο για να δούμε έστω μόνο την εικόνα που έχει να κάνει με τα πλαστικά. Ένας Ευρωπαίος σήμερα καταναλώνει 100 κιλά πλαστικού τον χρόνο. Πολλαπλασιάστε επί 500 εκατομμύρια για να βρείτε πόσο πλαστικό καταναλώνεται κατ’ έτος στην Ευρώπη. Φτάνουμε αισίως στα 50 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως. Απ’ αυτά δεν ξέρει κανείς ποια είναι η πραγματικότητα σε σχέση με την ανακύκλωση. Αν πιστέψουμε πάντως την Κομισιόν, και γιατί όχι, σε παγκόσμιο επίπεδο, ανακυκλώνεται περίπου το 15%. Πού πάνε όμως αυτά τα πλαστικά; Ας μείνουμε στα της Ευρώπης. Μέχρι πρόσφατα πολλές ευρωπαϊκές χώρες τα πουλούσαν στην Κίνα. Μια χώρα που θέλει να γίνει ο ηγέτης του κόσμου σε θέματα ανακύκλωσης. Σημειώστε εδώ ότι μια καλή βιομηχανία ανακύκλωσης μπορεί να δημιουργήσει πέρα από μεγάλο αριθμό θέσεων εργασίας, και ένα πολύ μεγάλο όγκο κέρδους για το κράτος. Όμως η Κίνα έστειλε εδώ και δύο χρόνια περίπου τελεσίγραφο στην Ευρώπη. Δεν αγοράζω άλλα. Το γιατί; Προφανώς γιατί θέλει να αντιμετωπίσει πιο ενεργά το θέμα της ρύπανσης στην ίδια τη χώρα, αλλά και γιατί πολλές χώρες αναμίγνυαν τα απόβλητα με αποτέλεσμα να μην ήταν καθόλου εύκολη η διαλογή . Τρίτο γιατί θέλει να κοιτάξει προς την κατεύθυνση αυτού που είπα προηγουμένως , να ετοιμαστεί δηλαδή για να γίνει η πρώτη παγκοσμίως χώρα στη βιομηχανία της ανακύκλωσης. Ίσως μιλάμε για την πιο προσοδοφόρα βιομηχανία του μέλλοντος. Να υπογραμμίσω εδώ πως η Γερμανία κινείται ήδη προ στην ίδια κατεύθυνση. Και μάλιστα με τη δημιουργία μιας βιομηχανίας η οποία θα μετατρέπει την ανακύκλωση σε ενέργεια. Να μου το θυμηθείτε πως μια μέρα θα πωλούμε τα απόβλητα μας, κυρίως τα πλαστικά στη Γερμανία. Θα μπορούσαμε εμείς εδώ στη Κύπρο να σκεφτούμε και να δημιουργήσουμε κάτι ανάλογο; Η απάντηση πρέπει να προκύψει από πιο ειδικούς επί του θέματος.
Ασχολήθηκα πρόσφατα με το θέμα αυτό επειδή το ραδιόφωνο του Πολίτη μου υπενθύμισε ένα θέμα που ενέγραψα στο ευρωκοινοβούλιο το 2018 και το οποίο αφορούσε μια μεγάλη απάτη που λάμβανε χώρα στη Βρετανία. Το θέμα τότε πήρε διαστάσεις με πολλά δημοσιεύματα στον ξένο τύπο, κυρίως στη Γερμανία, την Αγγλία και την Ελλάδα. Η απάτη είχε να κάμει με διάφορες εταιρείες οι οποίες επιχορηγούντο από το κράτος, ανάλογα με τις ποσότητες πλαστικών που διαχειρίζονταν. Προφανώς παραφούσκωναν τους αριθμούς φουσκώνοντας ταυτόχρονα και τις τσέπες τους. Δεν είναι η διαφθορά τοπικό ζήτημα, αλλά αυτό δεν πρέπει να μας ενθαρρύνει. Μερικοί απ αυτούς κατέληξαν στη φυλακή.
Το θέμα όμως δεν τελειώνει εδώ. Μάλλον κάπου εδώ αρχίζει. Είναι γνωστό ότι τα πλαστικά δεν αποσυντίθενται ούτε με την πάροδο κάποιων αιώνων. Σπάζουν σε μικρά κομματάκια και παραμένουν για πάντα στο περιβάλλον. Καταλήγουν λοιπόν στη μεγάλη τους πλειονότητα στις χωματερές μολύνοντας το υπόστρωμα, αλλά και στις θάλασσες και τους ωκεανούς με τα ίδια και χειρότερα αποτελέσματα. Εκατομμύρια πουλιά και ψάρια τρώνε αυτά τα πλαστικά και πεθαίνουν. Ας ρίξουμε όμως μια πιο εξειδικευμένη ματιά στη Κύπρο όπου μαζεύονται περίπου 200.000 τόνοι πλαστικού κατ’ έτος. Κυρίως από μεγάλες εταιρείες. Αυτό το πλαστικό που μαζεύεται υπολογίζεται πως αποτελεί λιγότερο από το 20% του συνολικού όγκου πλαστικών που καταναλώνουμε. Στη συνέχεια δε πουλάμε σε άλλες χώρες αυτά τα απορρίμματα.
Το θέμα όμως δεν τελειώνει εδώ. Μάλλον κάπου εδώ αρχίζει. Είναι γνωστό ότι τα πλαστικά δεν αποσυντίθενται ούτε με την πάροδο κάποιων αιώνων. Σπάζουν σε μικρά κομματάκια και παραμένουν για πάντα στο περιβάλλον. Καταλήγουν λοιπόν στη μεγάλη τους πλειονότητα στις χωματερές μολύνοντας το υπόστρωμα, αλλά και στις θάλασσες και τους ωκεανούς με τα ίδια και χειρότερα αποτελέσματα. Εκατομμύρια πουλιά και ψάρια τρώνε αυτά τα πλαστικά και πεθαίνουν. Ας ρίξουμε όμως μια πιο εξειδικευμένη ματιά στη Κύπρο όπου μαζεύονται περίπου 200.000 τόνοι πλαστικού κατ’ έτος. Κυρίως από μεγάλες εταιρείες. Αυτό το πλαστικό που μαζεύεται υπολογίζεται πως αποτελεί λιγότερο από το 20% του συνολικού όγκου πλαστικών που καταναλώνουμε. Στη συνέχεια δε πουλάμε σε άλλες χώρες αυτά τα απορρίμματα.
«Σκέψου παγκόσμια και δράσε τοπικά» είχε λεχθεί κάποτε. Ανεξάρτητα δε από την άποψη μου πως σήμερα τείνει να αναστραφεί αυτή η εξίσωση, υπό την έννοια πως πρέπει πια να σκεφτόμαστε τοπικά αλλά να δρούμε συλλογικά και παγκόσμια, πέρα λοιπόν απ’ αυτή την άποψη είναι σημαντικό να ξέρουμε πως η περιβαλλοντική συνείδηση δεν σώζει το σπίτι του γείτονα. Είναι το σπίτι μας που σώζει. Διότι όλες οι αυλές έχουνε πια γίνει μία.
Όμως ενώ η περιβαλλοντική συνείδηση των πολιτών είναι μια σημαντική παράμετρος, αυτό που θα βοηθήσει πραγματικά είναι η παράμετρος του κράτους. Υπάρχει άμεση ανάγκη για λήψη μέτρων που θα αυξάνουν την ανακύκλωση, την επαναχρησιμοποίηση και θα μειώνουν φυσιολογικά την πλαστική ρύπανση. Χρειαζόμαστε επειγόντως έρευνα για νέα υλικά όπως είναι τα βιοπλαστικά που θα μπορούσαν να αντικαταστήσουν τα συμβατικά πλαστικά, και μάλιστα με πιθανώς χαμηλότερο κόστος. Πάνω απ’ όλα χρειάζεται η Κύπρος να παρακολουθεί τις καλές πρακτικές και να τις αναπροσαρμόζει στις τοπικές ιδιαιτερότητες και ανάγκες.
* Ευρωβουλευτης 2009 – 2019