Η Κυβέρνηση πρέπει να επισπεύσει τον βηματισμό της για κοινωνικό διάλογο και αποφάσεις

Ενώπιον της νέας Κυβέρνησης βρίσκεται μια τεράστια πρόκληση που έρχεται από βάθος χρόνου, υπό την έννοια ότι υπάρχει ήδη σοβαρή καθυστέρηση στην προώθηση και διαχείριση της.

Πρόκειται για την ανάγκη για μια σύγχρονη φορολογική μεταρρύθμιση. Πιστεύουμε πως ωρίμασε ο χρόνος για να κινηθεί το κράτος προς τη συγκεκριμένη κατεύθυνση.

Σήμερα, ο τόπος και η κοινωνία χρειάζονται μια γενική φορολογική μεταρρύθμιση που θα εκσυγχρονίζει τα φορολογικά πράγματα, ώστε να συνάδουν με τα νέα τοπικά και διεθνή δεδομένα, ενώ θα αποκαθιστά αδικίες που δημιουργήθηκαν σε βάρος των εισοδημάτων των πολιτών που ακρωτηριάσθηκαν από δυσβάστακτες φορολογίες που επιβλήθηκαν με ταχύτητα φωτός, π.χ. την περίοδο της χρηματοοικονομικής και τραπεζικής κρίσης.

Ο ΦΠΑ

Για παράδειγμα, η τότε αύξηση του Φόρου Προστιθέμενης Αξία (ΦΠΑ) από το 15% στο 17% και αργότερα στο 19% έγινε με την υπόσχεση της τότε Κυβέρνησης πως θα ήταν αύξηση με προσωρινό χαρακτήρα και διάσταση, για να βελτιωθούν τα δημόσια οικονομικά. Η υπόσχεση της Κυβέρνησης Χριστόφια έμεινε γράμμα κενό και επιταγή χωρίς αντίκρισμα, αφού η συγκεκριμένη φορολογία εξακολουθεί να υφίσταται και σήμερα.

Οι νέοι εργαζόμενοι που αμείβονται με τον κατώτατο μισθό των €885 μεικτά μηνιαίως ή και λιγότερα, δεν έχουν την οικονομική ευχέρεια να πληρώνουν ΦΠΑ 19% στα καύσιμα (τα οποία επιβαρύνονται και με άλλους φόρους κατανάλωσης), για να πηγαινοέρχονται στην εργασία τους. Στην απουσία λειτουργικών δημόσιων μεταφορικών μέσων, το συγκεκριμένο θέμα έχει μετεξελιχθεί σε κοινωνική μάστιγα.

Στόχοι

Αυτή την ώρα, λοιπόν, χρειαζόμαστε ένα καινούριο φορολογικό σύστημα (η προηγούμενη φορομεταρρύθμιση έγινε το 2002), που ανάμεσα σ’ άλλα θα πρέπει να υπηρετεί τους πιο κάτω στόχους:

  • Να έχει πράσινο χαρακτήρα, με την έννοια ότι θα φορολογεί τη ρύπανση και θα ελαφρύνει τη φορολόγηση της εργασίας, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει επιβαρυνθεί με εισφορά στο ΓεΣΥ και αυξημένη εισφορά στην κοινωνική ασφάλιση. Γι’ αυτό ακριβώς τον λόγο θα πρέπει να μελετηθεί η δυνατότητα διαφοροποίησης και βελτίωσης των φορολογικών κλιμάκων.
  • Να λαμβάνει υπόψη στη φορολόγηση του εισοδήματος τη σύνθεση της οικογένειας. Δυστυχώς, η προηγούμενη φορομεταρρύθμιση ευνόησε τους άγαμους και τιμώρησε τις οικογένειες. Αυτό είναι τραγικό για μια ημικατεχόμενη χώρα που αντιμετωπίζει σοβαρή υπογεννητικότητα. Η ενθάρρυνση των γεννήσεων μέσα από φορολογικές ελαφρύνσεις αποτελεί επένδυση και όχι δαπάνη.
  • Να είναι απλό, σταθερό και δίκαιο. Όσο πιο πολύπλοκο είναι το φορολογικό σύστημα, τόσο περισσότερο ευνοεί τη φοροδιαφυγή και δυσκολεύει τους μηχανισμούς είσπραξης και ελέγχου.
  • Να λειτουργεί αποτρεπτικά απέναντι στη ροπή προς τη φοροδιαφυγή, με βασικό κίνητρο τη χαμηλή φορολόγηση εταιρειών και φυσικών προσώπων.
  • Να προβλέπει ιδιαίτερα αυστηρές ποινές στους κατά συνείδηση φοροφυγάδες.  Προς τούτο, θα πρέπει να καταστεί ποινικό αδίκημα η μη καταβολή επιβεβαιωμένου φόρου εισοδήματος, όπως είναι ο ΦΠΑ.
  • Να μελετήσει εξ’ υπαρχής (και για τους λόγους που προαναφέραμε) το σύστημα φορολόγησης των καυσίμων, όπου – ατυχώς – τα 2/3 της τελικής τιμής είναι φόροι.
  • Να ευνοεί την ανάπτυξη και τις επενδύσεις. Οι ψηλές φορολογίες πολλές φορές αποτρέπουν την ανάπτυξη και μειώνουν τα διαθέσιμα έσοδα των νοικοκυριών για κατανάλωση και αποταμίευση.  

Φορο-συνείδηση

Στα πλαίσια της φορολογικής μεταρρύθμισης θα πρέπει να αρχίσει μια εκστρατεία για την καλλιέργεια φορολογικής συνείδησης από τις μικρές ηλικίες. Στην Κύπρο έγινε δυστυχώς κανόνας να πληρώνουν (κυρίως τα νομικά πρόσωπα) φόρους ανάλογα με τη δυνατότητα που έχουν να κρύβουν εισοδήματα από το κράτος.

Στην προσπάθεια για τη δημιουργία φορολογικής συνείδησης, σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει και το εκπαιδευτικό σύστημα σε όλα τα επίπεδα.

Υ.Γ.1: Η Συμβουλευτική Οικονομική Επιτροπή (ΣΟΕ) είναι σώμα τριμερούς κοινωνικού διαλόγου, το οποίο προεδρεύεται από τον εκάστοτε υπουργό Οικονομικών και στο οποίο μετέχουν εργοδότες και συντεχνίες στο πιο ψηλό επίπεδο. Στις συνεδρίες της ΣΟΕ μετέχουν επίσης οι υπουργοί Εργασίας και Ενέργειας, καθώς επίσης και ο Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας.

Υ.Γ.2:Η φορολογική μεταρρύθμιση έπρεπε να γίνει από την Κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη. Υπήρξαν από την προηγούμενη Κυβέρνηση ατυχείς χειρισμοί, με αποτέλεσμα να χαθεί ήδη πολύτιμος χρόνος, π.χ. λήφθηκε απόφαση από το προηγούμενο Υπουργικό Συμβούλιο για την έναρξη κοινωνικού διαλόγου με συγκεκριμένο χρονικό ορίζοντα, που όμως δεν έγινε ποτέ.

Υπήρξε, δυστυχώς, εφησυχασμός από τους προηγούμενους. Η νέα Κυβέρνηση καλείται να επισπεύσει τον βηματισμό της.

Διάλογος μέσω της Συμβουλευτικής Οικονομικής Επιτροπής

Όλα τα πιο πάνω ζητήματα και αρκετά άλλα που έχουν σχέση με τις φορολογικές πολιτικές της Κύπρου θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο σοβαρού – δομημένου κοινωνικού διαλόγου, που πρέπει να γίνει στα πλαίσια της Συμβουλευτικής Οικονομικής Επιτροπής (Σ.Ο.Ε.).

Πρωτοβουλία προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να αναλάβουν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης και ο υπουργός Οικονομικών Μάκης Κεραυνός, οι οποίοι καλούνται να θέσουν ψηλά στις προτεραιότητες τους την ενίσχυση της ευρωστίας των δημοσίων οικονομικών, μέσα από τους εξής τρεις βασικούς άξονες:

(α)      αύξηση της εισπραξιμότητας του κράτους

(β)      πάταξη της φοροδιαφυγής και,

(γ)      πάταξη και περιορισμό της παραοοικονομίας και των φαινομένων διαφθοράς που υπάρχουν στη χώρα.

Υπεύθυνος του Τμήματος Οικονομικών Μελετών της ΣΕΚ