Είμαι ένας ηλικιωμένος, ενεργός πολίτης. Παρακολουθώ, αξιολογώ και συμμετέχω στην πολιτική ζωή του τόπου τα τελευταία 70 χρόνια. Δεν έχω ακαδημαϊκή κατάρτιση πολιτικής ανάλυσης. Δεν επιχειρώ επιστημονική ανάλυση των εκλογών και της συμπεριφοράς των ψηφοφόρων του εκλογικού σώματος. Οι απόψεις μου είναι καθαρά προσωπικές και στηρίζονται στις εμπειρίες των τελευταίων δεκαετιών. Νομίζω, όμως, πως έχω το δικαίωμα να τις διατυπώσω, χωρίς να έχω τη βεβαιότητα ότι είναι ορθές.
Διαφωνώ με τη θέση ότι το μεγαλύτερο κόμμα είναι η αποχή. Γνωρίζω ότι το ένα τρίτο των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων δεν προσέρχεται στα εκλογικά κέντρα για να ψηφίσει. Όμως, αυτές οι χιλιάδες πολιτών που είναι εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους δεν αποτελούν οργανωμένο σύνολο. Ούτε απέχουν από τις εκλογές για τον ίδιο λόγο, ο οποίος να αποτελεί την κοινή συνισταμένη της στάσης τους. Πολλοί απέχουν επειδή τη συγκεκριμένη ημέρα δεν έχουν τη δυνατότητα, για διάφορους λόγους, να προσέλθουν στις κάλπες, αν και θα ήθελαν να ψηφίσουν. Άλλοι είναι απλώς αδιάφοροι και, για δικούς τους λόγους, δεν προσέρχονται στις κάλπες. Επομένως, δεν αποτελούν σύνολο ψηφοφόρων με κοινή πολιτική άποψη και δεν πρέπει να καταμετρώνται ως ποσοστό του εκλογικού σώματος με επιλογή αποχής.
Κατά την άποψή μου, αποχή δεν είναι η μη συμμετοχή στη διαδικασία. Αποχή είναι να μη δίνεις ψήφο σε κάποια επιλογή, αλλά να συμμετέχεις στη διαδικασία και να απέχεις συνειδητά από την επιλογή κάποιου συνδυασμού ή υποψηφίου. Αυτό θα συνέβαινε αν τα λευκά ψηφοδέλτια δεν καταλογίζονταν ως άκυρα, χωρίς να συμμετέχουν στον υπολογισμό των ποσοστών. Θα υπήρχε πραγματική και συνειδητή αποχή, αν ο ψηφοφόρος γνώριζε ότι η αποχή του θα καταμετρείτο ως λευκό ψηφοδέλτιο και θα καταχωρείτο ως ποσοστό στην ψηφοφορία. Τότε η αποχή θα καταμετρείτο ως επιλογή και θα λάμβανε το δικό της ποσοστό, όπως και οι κομματικοί συνδυασμοί. Σε μια τέτοια περίπτωση θα μπορούσαμε να μετρήσουμε την αποχή ως ποσοστό και το γενικό αποτέλεσμα θα ήταν διαφορετικό.
Η δεύτερη διαφωνία μου είναι με την άποψη ότι οι ψηφοφόροι μελετούν ή λαμβάνουν πληροφορίες για τις θέσεις των κομμάτων και αποφασίζουν σε ποιον θα δώσουν την ψήφο τους. Προσωπικά πιστεύω ότι κανένας ψηφοφόρος στις βουλευτικές εκλογές δεν αναμένει τις θέσεις των κομμάτων για να αποφασίσει ποιο κόμμα θα ψηφίσει και σε ποιους θα δώσει τον σταυρό προτίμησής του. Αυτό μπορεί να συμβεί σε μικρό αριθμό ψηφοφόρων στις προεδρικές εκλογές, όταν κάποιος υποψήφιος δεσμεύεται με μια νέα θέση για ένα θέμα που ενδιαφέρει μια ομάδα ψηφοφόρων.
Πιστεύω ότι οι ψηφοφόροι παίρνουν την απόφαση για την ψήφο τους πριν ακόμη κυκλοφορήσουν τα προγράμματα των κομμάτων και των υποψηφίων. Αυτά είναι απλώς χαρτομάνι, το οποίο κυρίως ρυπαίνει το περιβάλλον και αποτελεί σπατάλη χαρτιού που πρέπει να αποφεύγεται.
Κάποιος εδώ θα μου πει ότι σε όλες τις δημοσκοπήσεις υπάρχουν αναποφάσιστοι. Φυσικά, οι αναποφάσιστοι δεν περιμένουν τα προγράμματα των κομμάτων για να αποφασίσουν. Άλλα πράγματα τους κρατούν αναποφάσιστους, τα οποία δεν έχουν σχέση με τα προγράμματα και την ιδεολογία των κομμάτων, αλλά με προσωπικά ζητήματα και άλλα κριτήρια. Φυσικά, αναποφάσιστοι θεωρούνται και όσοι δεν θέλουν να αποκαλύψουν την απόφασή τους για δικούς τους λόγους.
Ο κομματικός πατριωτισμός είναι ένα κριτήριο για τους ψηφοφόρους. Θεωρώ ότι ο κομματικός πατριωτισμός είναι μια σταθερή προσήλωση σε κάποια ιδεολογία, την οποία ο ψηφοφόρος θεωρεί ότι εκφράζει ένα συγκεκριμένο κόμμα, και συνήθως παραμένει πιστός και σταθερός σε αυτό. Αυτός ο κομματικός πατριωτισμός στηρίζεται στην ιδεολογία. Φυσικά, κομματικός πατριωτισμός είναι και η σταθερή πελατειακή σχέση που αναπτύσσεται μεταξύ ψηφοφόρων και κομματικών παραγόντων. Αυτός ο πατριωτισμός, όμως, δεν έχει τη σταθερότητα της ιδεολογικής προσήλωσης και αδρανεί όταν διαρραγεί η πελατειακή σχέση ή όταν υπάρξει καλύτερη προσφορά.
Οι ψηφοφόροι που μετακινούνται είναι εκείνοι που δεν έχουν σταθερή σχέση ιδεολογικού ή πελατειακού πατριωτισμού και μετακινούνται ανάλογα με τη μη ικανοποίησή τους από κάποιο κόμμα, εκφράζοντας τη διαμαρτυρία τους.
Ούτε η καταπολέμηση της διαφθοράς, ούτε η τιμωρία ή η ανταμοιβή κάποιου κόμματος για τις αποφάσεις του, ούτε η οικολογία και η πράσινη ανάπτυξη, ούτε άλλες ευγενείς επιδιώξεις καθοδηγούν τη μεγάλη μάζα των ψηφοφόρων. Αν συνέβαινε αυτό, τα ποσοστά των κομμάτων θα ήταν διαφορετικά. Και αν η αποχή αποτελούσε ψήφο διαμαρτυρίας, θα έπρεπε να κατευθύνεται κάπου και όχι να διατηρεί απλώς το μεγάλο ποσοστό της αποχής.
Κατά την άποψή μου, δυστυχώς, τα ποσοστά των κομμάτων δεν αντανακλούν τις απόψεις του εκλογικού σώματος για το εθνικό μας πρόβλημα και την κατοχή. Ελπίζω ότι, όταν χρειαστεί, το εθνικό αισθητήριο του λαού μας θα λειτουργήσει ξανά.
