Εδώ χωράει πολύ, ΠΟΛΥ μεγάλη συζήτηση, με ρεαλιστική προσέγγιση, χωρίς προκαταλήψεις και αφορισμούς. (Οι τελευταίοι πυκνώνουν επικίνδυνα.) Δυστυχώς, προέρχονται συχνά από «γραφειοκράτες» (και σίγουρα αναχρονιστικούς) καθηγητές πανεπιστημίων, οι οποίοι, αν και ουδεμία ουσιαστική συνάφεια έχουν με τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) και την Τεχνητή Νοημοσύνη, κόπτονται για τη «λογοκλοπή» των LLMs.

Προς Θεού, ο καθένας δικαιούται —και ίσως υποχρεούται— να έχει άποψη για ένα ζήτημα που «χτυπάει» στα θεμέλια του ακαδημαϊκού οικοδομήματος: την αντικειμενική αξιολόγηση της μάθησης και της έρευνας. Δεν δικαιούται, όμως, να εκπέμπει εξ άμβωνος έναν αυταρχικό, δογματικό μονόλογο, επειδή απλώς κατέλαβε (με τον τρόπο που κατέλαβε) μια θέση θεσμικής εξουσίας.

Το φαινόμενο, βέβαια, έχει γίνει πλέον παγκοσμίως κωμικό. Άνθρωποι που μέχρι χθες δυσκολεύονταν να μορφοποιήσουν ένα έγγραφο στο Word, μεταμορφώθηκαν εν μία νυκτί σε «γκουρού της Τεχνητής Νοημοσύνης». Τους βλέπουμε να καταλαμβάνουν θέσεις σε πανεπιστημιακά συμβούλια, να στελεχώνουν επιτροπές «σοφών» και να αρθρογραφούν με στόμφο στον καθημερινό Τύπο. Προτιμούν, βλέπετε, την εύκολη δημοσιότητα της επιφυλλίδας από τη σκληρή βάσανο της peer-reviewed έρευνας σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά και συνέδρια.

Το πιο γοητευτικό, μάλιστα, κομμάτι αυτού του διεθνούς θιάσου εντοπίζεται σε ορισμένους «ειδικούς» της ίδιας της Πληροφορικής. Όπως κατέδειξαν πρόσφατες μελέτες ερευνητών από κορυφαία πανεπιστήμια των ΗΠΑ —δείτε, για παράδειγμα, τα [1] και [2]— το λεγόμενο «gift authorship» (ή «power gifting») αποτελεί πλέον την πιο συχνή και διαδεδομένη μορφή ακαδημαϊκής απάτης διεθνώς. Μέσα από αυτή την παγκόσμια παθογένεια, μια ολόκληρη κάστα καθηγητών έχτισαν καριέρες χωρίς ουσιαστική προσωπική επιστημονική συνεισφορά. Άνθρωποι ανά την υδρόγειο που κατέλαβαν έδρες χάρη σε θεσμικές διασυνδέσεις, ανακάλυψαν ξαφνικά την ηθική. Τώρα που τα Μεγάλα Γλωσσικά Μοντέλα (LLMs) απειλούν να συντάξουν πιο ακριβείς πολιτικές και οικονομικές αναλύσεις, ακαδημαϊκές μελέτες και στρατηγικές εκθέσεις από τα δικά τους περίοπτα κατασκευάσματα, μια παγκόσμια τάξη καριεριστών ακαδημαϊκών-γραφειοκρατών αγκάλιασε βολικά τον «ψηφιακό ανθρωπισμό». Σε διεθνή φόρουμ, εταιρικά διοικητικά συμβούλια και (ορισμένα) πανεπιστήμια, η Ηθική της AI έχει μετατραπεί στο απόλυτο επικοινωνιακό προπέτασμα καπνού — έναν τρόπο να μονοπωλούν τη συζήτηση χωρίς να κατανοούν ούτε μια γραμμή κώδικα. Είναι βαθύτατα ειρωνικό να παρακολουθεί κανείς τις κατεστημένες ελίτ, των οποίων οι θέσεις εξασφαλίστηκαν μέσα από συστημικά δίκτυα και διπλωματία κλειστών θυρών, να κάνουν κήρυγμα σε νευρωνικά δίκτυα για τις αλγοριθμικές προκαταλήψεις. Οπλισμένοι με βαρύγδουπες λέξεις αλλά με μηδενικό τεχνικό υπόβαθρο σχετικά με το πώς τα LLMs υπολογίζουν πιθανότητες ή σταθμίζουν τα tokens, σπεύδουν να ιδρύσουν ρυθμιστικές επιτροπές και πάνελ εποπτείας. Η πραγματική τους αγωνία, ωστόσο, δεν είναι η έλλειψη τεχνητής ενσυναίσθησης, αλλά η παγερή, μαθηματική αδιαφορία της τεχνολογίας: η συνειδητοποίηση ότι ένα LLM δεν σέβεται ιεραρχίες, δεν επηρεάζεται από τον νεποτισμό και —το πιο τρομακτικό απ’ όλα— δεν πρόκειται ποτέ να εμπλακεί στο παραδοσιακό quid pro quo (δούναι και λαβείν) που απαιτείται για τη διατήρηση της επιρροής τους. Πρόκειται για τους ίδιους ακαδημαϊκούς-γραφειοκράτες που επί χρόνια εμπλουτίζουν το βιογραφικό τους «τσοντάροντας» το όνομά τους στις δημοσιεύσεις νεότερων ερευνητών, οι οποίοι είχαν την ατυχία να χρειάζονται ακαδημαϊκή «προστασία» για να επιβιώσουν. Είναι τουλάχιστον ειρωνικό, εκείνοι που διεθνώς έχτισαν καριέρες κάνοντας copy-paste το όνομά τους πάνω στον μόχθο των άλλων, να ανησυχούν σήμερα για τη «λογοκλοπή» των LLMs.

Αυτή η τεχνοφοβική ρητορική του μηδενικού υπόβαθρου αγνοεί εσκεμμένα την πραγματικότητα:

  • Στην Έρευνα: Τα LLMs λειτουργούν ως πανίσχυροι βοηθοί (research assistants), επιταχύνοντας τη βιβλιογραφική ανασκόπηση, την ανάλυση δεδομένων και την αποσφαλμάτωση κώδικα.
  • Στην Εκπαίδευση: Λειτουργούν ως 24ωροι προσωπικοί μέντορες, εκδημοκρατίζοντας τη μάθηση και προσαρμόζοντας πολύπλοκες έννοιες στον ρυθμό του κάθε φοιτητή.
  • Στη Συμπερίληψη: Σπάνε το φράγμα της γλώσσας, επιτρέποντας σε χαρισματικούς ερευνητές από μη αγγλόφωνες χώρες να κρίνονται για την αξία των ιδεών τους και όχι για τη μητρική τους γλώσσα.

Το να απαγορεύεις τα LLMs στο Πανεπιστήμιο επειδή φοβάσαι τη λογοκλοπή είναι σαν να απαγόρευες την αριθμομηχανή στα Μαθηματικά το 1970 ή το Διαδίκτυο στα τέλη του ’90. Αν ένα AI μοντέλο μπορεί να «κλέψει» τις εξετάσεις σας, τότε το πρόβλημα δεν είναι η τεχνολογία, αλλά οι αναχρονιστικές μέθοδοι αξιολόγησής σας.

Ας αξιολογήσουν, λοιπόν, πρώτα τα δικά τους προσόντα και τη δική τους διάθεση για εξέλιξη. Τα πανεπιστήμια υπάρχουν για να οδηγούν το μέλλον, όχι για να οχυρώνονται στο παρελθόν με όπλο την ημιμάθεια.

*Καθηγητής και πρώην Αντιπρύτανης, Πανεπιστήμιο Κύπρου

Σημειώσεις / Footnotes:

[2] Reisig, M. D., Holtfreter, K., & Berzofsky, M. (2024). Misconduct in research: A survey of university faculty. Accountability in Research, 31(4), 285–302.

[3] Chawla, D. S. (2022, September 14). The gift of paper authorship. Nature Index.