Ο Οικονομολόγος-Οικονομικός Αναλυτής Στέλιος Πλατύς σε μια σχετικά πρόσφατη ανάρτηση του στο Facebook σε σχέση με την κρίση του 2012-2013, μεταξύ άλλων, ανάφερε τα ακόλουθα: «Η κρίση δεν ήταν αποτέλεσμα ούτε των δανείων προς την κοινωνία, ούτε επειδή η κοινωνία ήταν τρελή και ξόδευε τρελά, αλλά της απληστίας των Τραπεζιτών που επένδυσαν σε ελληνικά ομόλογα, τα οποία χρεωκόπησαν».
Το 2011, δηλαδή δύο χρόνια πριν το τελικό κραχ, η εκτίμηση τόσο του Στέλιου Πλατύ όσο και πολλών άλλων αναλυτών ήταν ότι το κόστος από τη διαφαινόμενη απομείωση (κούρεμα) των ελληνικών ομολόγων θα μπορούσε να απορροφηθεί από την κερδοφορία και τα κεφάλαια των κυπριακών τραπεζών χωρίς να αποβεί μοιραίο. Στον ίδιο χρόνο, η κυρίαρχη αφήγηση των ΜΜΕ και των πλείστων πολιτικών κομμάτων ήταν ότι το πρόβλημα της κυπριακής οικονομίας ήταν οι μισθοί του δημοσίου, οι συντάξεις και οι κοινωνικές παροχές. Αντίθετα η ΠΑ.ΣΥ.Δ.Υ., χωρίς περιστροφές, επισήμαινε ότι στις συνθήκες της διευρυνόμενης χρηματοπιστωτικής κρίσης, ο τραπεζικός τομέας ήταν η αχίλλειος πτέρνα της κυπριακής οικονομίας.
Οι καθησυχαστικές δηλώσεις των οικονομολόγων μας φαίνονται στο πιο κάτω δημοσίευμα στην εφημερίδα «η σημερινή», της 1.9.2011:
«Με συγκρατημένα σχόλια υποδέχθηκαν οι αναλυτές τα εξαμηνιαία αποτελέσματα των κυπριακών τραπεζών που ανακοινώθηκαν χθες και προχθές και παρουσιάζουν ζημιές λόγω της απομείωσης των ελληνικών κρατικών ομολόγων.……
Οι αναλυτές θεωρούν σημαντικό το γεγονός ότι με την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων και κυρίως με τη δημοσιοποίηση της κατάστασης σε σχέση με τα ελληνικά ομόλογα σταματούν οι φήμες και η σεναριολογία όσον αφορά το εύρος της έκθεσης των κυπριακών τραπεζών αλλά και το ύψος της ζημιάς την οποία θα επωμισθούν οι κυπριακές τράπεζες μέσα από το σχέδιο στήριξης της ελληνικής οικονομίας μέσω του ιδιωτικού τομέα.
Φαίνεται ότι το κόστος δεν είναι δυσβάστακτο είπε ο οικονομολόγος καθηγητής Στέλιος Πλατής, ενώ ο γενικός διευθυντής της Ομοσπονδίας Εργοδοτών και Βιομηχάνων Μιχάλης Πήλικος ανέφερε ότι οι μικρές σχετικά απώλειες των κυπριακών τραπεζών αποδεικνύουν ότι αυτές ήταν καλά προετοιμασμένες, για ν’ αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις από την κατάσταση στην Ελλάδα. Ο γενικός διευθυντής της ΟΕΒ είπε στις δικές του δηλώσεις ότι η κεφαλαιακή βάση των κυπριακών τραπεζών αποδεικνύεται αρκετά ισχυρή, ώστε ν’ αντέχει τους
κλυδωνισμούς που προκαλούν οι απομειώσεις των ελληνικών ομολόγων. Ο κ. Πήλικος εξέφρασε πλήρη εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα της Κύπρου και σημείωσε ότι η κατάσταση αναμένεται να εξομαλυνθεί σύντομα μέσω και των μέτρων εξυγίανσης της κυπριακής οικονομίας».
Η αλήθεια είναι ότι μετά την ανακοίνωση των μεγάλων ζημιών στις κυπριακές τράπεζες, ως αποτέλεσμα του κουρέματος του ελληνικού δημοσίου χρέους, ανάλογες δηλώσεις έγιναν από τον τότε Πρόεδρο της Marfin Μιχάλη Σαρρή, τον τότε Υπουργό Οικονομικών Κίκη Καζαμία και τον τότε Διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας Αθανάσιο Ορφανίδη. Όλοι δήλωσαν ότι η κατάσταση είναι διαχειρίσιμη και καθησύχασαν τον εμποροβιομηχανικό κόσμο της Κύπρου, αλλά και τους καταθέτες πως η κατάσταση δεν εμπνέει καμία απολύτως ανησυχία.
Θα ήταν παράλειψη να μην αναφερθώ και στην άκρως αποκαλυπτική συνέντευξη που έδωσε ο Χαρίλαος Σταυράκης, λίγους μήνες με τη λήξη της θητείας του ως υπουργός Οικονομικών, στην «Αλήθεια» ημερ. 7.3.2012. Στην εν λόγω συνέντευξη γίνεται παραδεκτό ότι παρόλο που γνώριζαν ποιο ήταν το πρόβλημα της οικονομίας, ποιοι οι ένοχοι και ποιες οι λύσεις, δεν ασχολήθηκαν με το θέμα αυτό επειδή κατά την κρίση κάποιων πολιτικών κομμάτων τούτο θα συνιστούσε επέμβαση στην ανεξαρτησία της Κεντρικής Τράπεζας. Δηλαδή, ενώ γνώριζε ο τότε υπουργός Οικονομικών ότι «οι πολύ μεγάλες ζημιές των Τραπεζών θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί με σχετικά απλούς εποπτικούς κανόνες και οδηγίες για αποφυγή συγκέντρωσης κινδύνων σε ενός είδους επένδυσης», επέλεξε να παρακολουθήσει ως απλός θεατής τις εξελίξεις για να μην παρεξηγηθεί με τον Κεντρικό Τραπεζίτη. Ο τότε υπουργός έστειλε και αυτός το μήνυμα στους καταθέτες ότι οι καταθέσεις τους δεν διατρέχουν οποιοδήποτε κίνδυνο ενόψει της δέσμευσης του κράτους για στήριξη των τραπεζών.
Οι καθησυχαστικές δηλώσεις των τότε αρμοδίων, των οικονομικών αναλυτών μας, σε συνδυασμό με τη συστηματική παραπληροφόρηση των ΜΜΕ, όσον αφορά τα αίτια της οικονομικής κρίσης, δημιούργησαν στους πολίτες την εντύπωση ότι αφενός το πρόβλημα αφορούσε μόνο το κράτος και αφετέρου ότι οι τράπεζες ήταν ασφαλείς. Η προσέγγιση αυτή οδήγησε σε σοβαρή υποτίμηση του πραγματικού κινδύνου που ερχόταν από τον τραπεζικό τομέα και συνακόλουθα στα οδυνηρά μέτρα που επιβλήθηκαν από το Eurogroup και την Τρόικα. Αυτή είναι όλη η αλήθεια.
*Νομικός, τέως ΓΓ ΠΑΣΥΔΥ
