Σοβαρά προβλήματα εξακολουθεί να παρουσιάζει το Αυτοματοποιημένο Σύστημα Εισαγωγών (AIS), δέκα μήνες μετά την εφαρμογή του, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο Τελωνειακών Πρακτόρων, ο οποίος κάνει λόγο για «ηλεκτρονικό λαβύρινθο» και προειδοποιεί με δυναμικά μέτρα.
Ο Σύνδεσμος θέτει ως προθεσμία την 29η Σεπτεμβρίου 2026 για την επίλυση των βασικών προβλημάτων και την παρουσίαση αξιόπιστου και δεσμευτικού σχεδίου ολοκλήρωσης των διορθώσεων.
Σε διαφορετική περίπτωση, το Διοικητικό Συμβούλιο θα παραπέμψει το θέμα στη Γενική Συνέλευση, η οποία θα αποφασίσει για τη λήψη «περαιτέρω νόμιμων και δυναμικών μέτρων».
Μιλώντας σε διάσκεψη Τύπου στο λιμάνι Λεμεσού, ο πρόεδρος του Συνδέσμου, Χρίστος Άκαρος, ανέφερε ότι οι τεχνικές δυσλειτουργίες, οι διακοπές και οι πολύπλοκες διαδικασίες έχουν οδηγήσει σε τριπλασιασμό του χρόνου εκτελωνισμού.
Καθυστερήσεις και πρόσθετα έξοδα
Το AIS τέθηκε σε λειτουργία στις 29 Σεπτεμβρίου 2025, αντικαθιστώντας το σύστημα «Θησέας». Πέντε ημέρες νωρίτερα, στις 24 Σεπτεμβρίου, οι εκτελωνιστές είχαν αρχίσει πολυήμερη απεργία, υποστηρίζοντας ότι το νέο σύστημα δεν ήταν επιχειρησιακά έτοιμο να στηρίξει το εισαγωγικό εμπόριο.
Δέκα μήνες αργότερα, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, εξακολουθούν να καταγράφονται επαναλαμβανόμενες τεχνικές δυσλειτουργίες, διακοπές λειτουργίας, καθυστερήσεις, δύσχρηστες διαδικασίες και υπερβολικά πολλά βήματα.
Στα προβλήματα περιλαμβάνονται επίσης η επαναλαμβανόμενη καταχώριση των ίδιων στοιχείων και οι περιορισμένες δυνατότητες αυτοματοποίησης.
Οι επιπτώσεις, όπως ανέφερε ο κ. Άκαρος, επεκτείνονται σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα και περιλαμβάνουν:
- Καθυστερήσεις στους εκτελωνισμούς.
- Πρόσθετα έξοδα αποθήκευσης.
- Καθυστερήσεις στην παράδοση φορτίων.
- Απώλεια παραγωγικών ωρών εργασίας.
- Πίεση σε εισαγωγείς, ναυτικούς πράκτορες και διαμεταφορείς.
Ευθύνες στον σχεδιασμό του συστήματος
Ο Σύνδεσμος αποδίδει τα προβλήματα όχι μόνο στο λογισμικό, αλλά κυρίως στον σχεδιασμό, στον προγραμματισμό και στη διαχείριση του έργου πριν από την εφαρμογή του.
«Ο κακός σχεδιασμός, οι λάθος προτεραιότητες και η κάκιστη διαχείριση του έργου έβαλαν το Τελωνείο σε έναν ηλεκτρονικό λαβύρινθο», ανέφερε ο κ. Άκαρος.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στις αρχικές προδιαγραφές έπρεπε να είχαν ενσωματωθεί απαιτήσεις σχετικά με την ευχρηστία, την παραγωγικότητα, την ταχύτητα ανταπόκρισης, την αυτοματοποίηση και τη μείωση τόσο των επαναλαμβανόμενων καταχωρίσεων όσο και των ανθρώπινων λαθών.
Υποστήριξε επίσης ότι κατά τον σχεδιασμό του συστήματος δεν λήφθηκε επαρκώς υπόψη η υποστελέχωση του Τμήματος Τελωνείων.
Στο AIS, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου, το 85% των πληροφοριών καταχωρίζεται από τους εκτελωνιστές, το 10% από ναυτικούς πράκτορες και διαμεταφορείς και μόλις το 5% από το Τμήμα Τελωνείων, το οποίο πραγματοποιεί τους σχετικούς ελέγχους.
Ο κ. Άκαρος είπε ότι ο Σύνδεσμος δεν κλήθηκε να συμμετάσχει ουσιαστικά στη διαμόρφωση των προδιαγραφών και της ροής εργασιών, παρότι οι εκτελωνιστές αποτελούν τους βασικούς χρήστες του συστήματος.
Διευκρίνισε, πάντως, ότι η κριτική δεν στρέφεται κατά των λειτουργών του Τμήματος Τελωνείων, οι οποίοι εργάζονται υπό δύσκολες συνθήκες, ούτε κατά της σημερινής διεύθυνσης του Τμήματος, η οποία, όπως είπε, «ανέλαβε να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά».
Άλυτα προβλήματα από τον Οκτώβριο
Ο Σύνδεσμος υποστηρίζει ότι από τον Οκτώβριο του 2025 έχει καταθέσει αναλυτικούς καταλόγους τεχνικών και πρακτικών προβλημάτων, συνοδευόμενους από προτάσεις για διορθώσεις.
Ωστόσο, σημαντικός αριθμός των προβλημάτων παραμένει ανεπίλυτος ή δεν έχει αντιμετωπιστεί επαρκώς.
Οι εκτελωνιστές διαφωνούν επίσης με την απόφαση να γίνονται οι πληρωμές δασμών και φόρων αποκλειστικά ηλεκτρονικά και να τερματιστεί η αποδοχή επιταγών.
Η πληρωμή με επιταγές εφαρμοζόταν για περισσότερα από 40 χρόνια και, σύμφωνα με τον Σύνδεσμο, αποτελούσε πρακτική και γρήγορη διαδικασία. Λόγω της αστάθειας του AIS, ζητήθηκε να παραμείνει διαθέσιμη ως εναλλακτική μέθοδος, αίτημα που δεν έγινε αποδεκτό.
Πρόταση για αποκατάσταση μετά από διακοπές
Ο Σύνδεσμος εισηγείται τη θεσμοθέτηση Πρωτοκόλλου Αποκατάστασης Υπηρεσιών (SRP), το οποίο θα ενεργοποιείται αυτομάτως όταν μια τεχνική βλάβη ή διακοπή του συστήματος υπερβαίνει προκαθορισμένο χρονικό όριο.
Το πρωτόκολλο προτείνεται να περιλαμβάνει:
- Παράταση του ωραρίου λειτουργίας.
- Εγκεκριμένη υπερωριακή εργασία.
- Ανακατανομή προσωπικού σε κρίσιμους τομείς.
- Προτεραιότητα σε ευπαθή προϊόντα, φάρμακα, επικίνδυνα φορτία και επείγουσες αποστολές.
- Συνεχή ενημέρωση των χρηστών.
Ο Σύνδεσμος τονίζει ότι το κόστος των μέτρων αποκατάστασης δεν πρέπει να μεταφέρεται στους εισαγωγείς ή στους εκτελωνιστές.
Όπως ανέφερε ο κ. Άκαρος, η παράταση του ωραρίου δεν προτείνεται ως τιμωρία για τους λειτουργούς του Τμήματος, αλλά ως οργανωμένος μηχανισμός ανάκτησης του χαμένου παραγωγικού χρόνου, με σεβασμό στους εργασιακούς κανόνες και την καταβολή της προβλεπόμενης αποζημίωσης.
Πρόσθεσε ότι το κόστος ορισμένων ωρών υπερωριακής απασχόλησης είναι συνήθως μικρότερο από τις οικονομικές επιπτώσεις των καθυστερήσεων στα λιμάνια, στα αεροδρόμια, στις μεταφορές και στις παραδόσεις εμπορευμάτων.
Οι εκτελωνιστές, κατέληξε, ζητούν οριστικές διορθώσεις και όχι προσωρινές λύσεις, ώστε το AIS να εξελιχθεί στο σύστημα που ανέμεναν εξαρχής οι επαγγελματίες και οι επιχειρήσεις.
