Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Του Νίκου Χαραλάμπους*
Κατά καιρούς γίνεται αναφορά στη δημόσια σφαίρα στο «αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο», σπεύδοντας να υποστηρίξουν ότι ήταν «χαμένη ευκαιρία». Ποια είναι η πραγματικότητα;
Πριν από τη δεύτερη Συμφωνία Υψηλού Επιπέδου, στις 10 Νοεμβρίου 1978 καταρτίστηκε και προτάθηκε στα μέρη ένα Σχέδιο ύστερα από στενή συνεργασία των κυβερνήσεων των ΗΠΑ, της Βρετανίας και του Καναδά.
Μερικοί υποστηρίζουν ότι το «αμερικανοβρετανοκαναδικό σχέδιο» του Νοεμβρίου του 1978, ήταν μια «χαμένη ευκαιρία» για λύση του Κυπριακού, που χάθηκε λόγω της απόρριψής του από την ελληνοκυπριακή πλευρά. Μάλιστα, κάποιοι επιμένουν ότι μαζί με το σχέδιο αυτό χάθηκε και μια χρυσή ευκαιρία για να παραδοθεί η Αμμόχωστος στα Ηνωμένα Έθνη και να επιστρέψουν σε αυτήν οι νόμιμοι κάτοικοί της. Ένας από τους μεγάλους θιασώτες του σχεδίου, ο Νίκος Ρολάνδης, σε άρθρο του στην εφημερίδα Πολίτης στις 19/2/2012 ισχυρίστηκε ότι το πιο πάνω σχέδιο, εκτός του ότι «ήταν συγκροτημένο, ομοσπονδιακό και κάλυπτε τα βασικά συμφέροντα των δύο κοινοτήτων», πρόβλεπε πως «οι κάτοικοι των Βαρωσίων θα πήγαιναν στα σπίτια τους με την έναρξη των συνομιλιών και δεν θα έφευγαν, ανεξαρτήτως αποτελέσματος. Στο εδαφικό θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ο Χάρτης Γκόμπι του 1981».
Μια προσεκτική μελέτη αυτού του παρουσιαζόμενου ως «αμερικανοβρετανοκαναδικού σχεδίου», δεν τεκμηριώνει τους πιο πάνω ισχυρισμούς. Κατ’ αρχάς, θα πρέπει να αναφερθεί ότι δεν επρόκειτο περί σχεδίου λύσης, αλλά περί ενός εγγράφου, που θα αποτελούσε βάση για διαπραγματεύσεις. Το σχετικό έγγραφο έφερε τον τίτλο «Πλαίσιο για ένα διακανονισμό για την Κύπρο» (Framework for a Cyprus settlement). Η σύνταξη του εγγράφου, σχετίζεται, άμεσα, με την άρση, στις 1/8/1978, του εμπάργκο στην πώληση αμερικανικών όπλων στην Τουρκία, που επιβλήθηκε από το αμερικανικό Κογκρέσο τον Οκτώβριο του 1974, συνεπεία της εισβολής της στην Κύπρο.
Το πλαίσιο, το οποίο δόθηκε στα ενδιαφερόμενα μέρη από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, προνοούσε, μεταξύ άλλων, τη δημιουργία ενός δικοινοτικού ομόσπονδου κράτους με δύο πολιτείες, μία για την κάθε κοινότητα. Στο σχέδιο αποτυπώνεται η «φιλοσοφία» της ρατσιστικής Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, που, έκτοτε, μας κυνηγά.
Σε ό,τι αφορά το θέμα των Βαρωσίων, για το οποίο έχει γίνει πολύς λόγος, υπήρχε Παράρτημα στο πλαίσιο, το οποίο προνοούσε ότι η επανεγκατάσταση προσφύγων θα ξεκινούσε με την επανάληψη πλήρων διαπραγματεύσεων στη βάση συμφωνίας με τον γ.γ. του ΟΗΕ. Προνοούσε, επίσης, ότι η επιστροφή θα γινόταν υπό την εποπτεία των Η.Ε. και το έδαφος εκείνο θα θεωρείτο ως επέκταση της νεκρής ζώνης. Με άλλα λόγια, το θέμα της επιστροφή των κατοίκων της Αμμοχώστου θα εξεταζόταν και θα αποφασιζόταν μέσα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας μεταξύ των πλευρών και των Η.Ε. Το ίδιο, περίπου, προνοούσε και το σημείο 5 της δεύτερης Συμφωνίας Υψηλού Επιπέδου, για την οποία γίνεται λόγος πιο πάνω.
Σε κάθε περίπτωση, το σχέδιο απορρίφθηκε όχι μόνο από την ελληνοκυπριακή πλευρά, αλλά και από την Τουρκία. Όπως δήλωσε ο Ετσεβίτ, η τουρκοκυπριακή πλευρά ήταν έτοιμη να το αποδεχθεί ως συμβολή στις διαπραγματεύσεις, αν οι Ελληνοκύπριοι ήταν διατεθειμένοι να κάνουν το ίδιο.
- Πρώην Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας
