Το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ο έλεγχος τριών θαλάσσιων οδών από Τουρκία, Ιράν και Χούθις

Στις 20 Οκτωβρίου 2026, το Κοινοβούλιο της Λιβύης ενέκρινε το μνημόνιο με την Τουρκία, με ανάκληση της απόφασης απόρριψης τού 2020. Η συμφωνία αυτή είχε υπογραφεί τον Νοέμβριο του 2019 μεταξύ της Άγκυρας και της τότε Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας  (GNA), με έδρα την Τρίπολη, και αφορούσε την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών. Το Κοινοβούλιο βρίσκεται στη Βεγγάζη που ελέγχει ο στρατηγός Χαφτάρ, άλλοτε σύμμαχος της Ελλάδος.

Η απόφαση του Λιβυκού Κοινοβουλίου φαίνεται να κατέλαβε εξαπίνης την Αθήνα – και τη Λευκωσία. Ο στρατηγός Χαφτάρ θεωρείτο στενός σύμμαχος της Ελλάδος και μάλιστα είχε γίνει δεκτός στην Αθήνα με τιμές.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη και ειδικά ο ΥπΕξ, Γεραπετρίτης, φαίνεται δεν υπολόγισαν την επιτηδειότητα της τουρκικής διπλωματίας. Βούλιαξαν στα δήθεν «ήρεμα νερά» των ελληνοτουρκικών σχέσεων και επαναπαύθηκαν.

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο καταγγέλθηκε από την Αθήνα ως «ψευδεπίγραφο». Το Υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του υποστήριξε:

«Η γεωγραφία και το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν αλλάζουν με μονομερείς, νομικά αβάσιμες κοινοβουλευτικές αποφάσεις. Η Τουρκία και η Λιβύη δεν διαθέτουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές που να παρέχουν νόμιμη βάση για την επιχειρούμενη οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών».

Εξάλλου, το κυπριακό ΥπΕξ, σε ανακοίνωσή του, θεωρεί το εν λόγω «μνημόνιο» «παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο, το οποίο δεν παράγει, καθ’ οιονδήποτε τρόπο, έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων κρατών». Να επισημάνουμε ένα τραγικό γεγονός:

Η λεγόμενη «Τουρκική Δημοκρατία της Βόρειας Κύπρου», που ανακηρύχθηκε τον Νοέμβριο του 1983, έχει καταγγελθεί με ψηφίσματα του ΟΗΕ και Διεθνών Οργανισμών ως παράνομη, άκυρη, μη αναγνωρισμένη από κανένα κράτος, πλην της κατοχικής Τουρκίας.

Εδώ και 43 χρόνια, όμως, υπάρχει, λειτουργεί, έχει ανοίξει γραφεία σε αρκετές χώρες, συναλλάσσεται με δεκάδες άλλες. Ο εκάστοτε Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, κατά πάγια ανεκδιήγητη πρακτική, αυτοαναιρείται και αυτοϋποβιβάζεται σε κοινοτάρχη για να συνομιλήσει με τον κατοχικό εγκάθετο.

Το Κυπριακό, με ελληνική συνέργεια, από διεθνές πρόβλημα τουρκικής εισβολής, κατοχής, εποικισμού, εθνοκάθαρσης, παραβίασης ανθρώπινων δικαιωμάτων και ελευθεριών υποβιβάστηκε σε δικοινοτική διαφορά.

Οι δύο ηγέτες, ως κοινοτάρχες εκάστης κοινότητας, συζητούν όχι για την αποχώρηση του Αττίλα, των εποίκων και την απελευθέρωση της Κύπρου αλλά για άνοιγμα κατοχικών οδοφραγμάτων, τα οποία, κατά τον υιό Ντενκτάς, Σερντάρ, όσο περισσότερα ανοίγουν τόσο πιο πολύ τσιμεντώνουν το ψευδοκράτος.

Πώς; Οι τελωνειακοί και αστυνομικοί έλεγχοι και ο έλεγχος ταυτοτήτων, διαβατηρίων και προϊόντων ένθεν και ένθεν της Γραμμής Αττίλα υποβάλλουν ότι μεταξύ κατεχομένων και ελεύθερων περιοχών υπάρχουν «σύνορα». Δηλαδή, δύο κράτη!

Το τουρκολιβυκό μνημόνιο υπάρχει από το 2019. Ελλάδα και Κύπρος απέτυχαν ή μάλλον τρεμαλέα και τουρκοφοβικά, στο πλαίσιο του ανίατου, πια,  κατευνασμού του τουρκικού θηρίου, αδιαφόρησαν να απαιτήσουν δραστικές κυρώσεις εναντίον της Λιβύης και της Τουρκίας.

Τώρα το κόστος των διπλωματικών και άλλων ενεργειών τους θα είναι επαχθέστερο. Το μνημόνιο μπορεί να αναλυθεί υπό τις εξής παραμέτρους:

>Πρώτον, νομικές. Ασφαλώς και είναι παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο και παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα, όχι αόριστα «τρίτων χωρών», αλλά: Της Ελλάδος, της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Αιγύπτου. Αθήνα και Λευκωσία επιδόθηκαν στο γνωστό άθλημα: 

Ανακοινώσεις, δηλώσεις, καταγγελία στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Τι εισέπραξαν; Εξίσου βολικές δηλώσεις και ανακοινώσεις συμπαράστασης και καταδίκης. Ποια ήταν η αντίδραση της  Τουρκίας; Πανηγύρια και επίκληση του… Διεθνούς Δικαίου, χωρίς καμία συμμόρφωση προς τους κανόνες και τις διατάξεις του.

>Δεύτερη παράμετρος, πολιτική: Είναι εμφανές ότι η διπλωματική διαχείριση του τουρκολιβυκού μνημονίου από την Αθήνα κατέληξε σε ένα εντυπωσιακό φιάσκο. Η ελληνική διπλωματία απέτυχε να προλάβει και να αποτρέψει την έγκριση του μνημονίου.

Το μνημόνιο ενισχύει τη θέση της Τουρκίας, δημιουργεί νέα τετελεσμένα και προκαλεί σοβαρά ερωτηματικά για την αποτελεσματικότητα και προβλεπτικότητα της ελληνικής διπλωματίας.

Η Τουρκία υποστήριζε την κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης, που αντιμετώπιζε επιθέσεις από τα στρατεύματα του Χαφτάρ, ο οποίος ηγείτο της  κυβέρνησης της ανατολικής Λιβύης. Κάποια στιγμή, η Άγκυρα έκανε στροφή.

Άνοιξε διαύλους επικοινωνίας με την οικογένεια Χαφτάρ, αξιοποίησε ενδοοικογενειακές τριβές για θέματα  εξουσίας, πρόσφερε ανταλλάγματα και χρηματοδοτήσεις, έκανε επενδύσεις σε κρίσιμες υποδομές και… ο δρόμος στρώθηκε για επικύρωση του μνημονίου.

>Ας δούμε τη μεγάλη εικόνα: Το τουρκολιβυκό μνημόνιο παραβιάζει κυριαρχικά δικαιώματα κρατών της Μεσογείου, το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας. Δημιουργεί τετελεσμένα στη θαλάσσια οδό της Ανατολικής Μεσογείου όπου Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ και Αίγυπτος διαθέτουν πλούσια κοιτάσματα σε φυσικό αέριο.

Από την άλλη, το Ιράν και οι Χούθι ελέγχουν τα στενά του Ορμούζ και του Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Με απλά λόγια: Δύο αυταρχικά κράτη, που αιμοδοτούν τρομοκρατικές οργανώσεις, και οι τρομοκράτες Χούθι της Υεμένης ελέγχουν τρεις υψίστης σημασίας, και αξίας, θαλάσσιες οδούς.

Ευθέως τίθεται μέγα ζήτημα ασφάλειας αυτών των οδών, της επίσης ασφαλούς διακίνησης του παγκόσμιου εμπορίου και, αυτονόητα, προστασίας των ενεργειακών πηγών. Εκ προοιμίου έχει δημιουργηθεί μία αρένα εκρηκτικής ενεργειακής, οικονομικής, εμπορικής και στρατιωτικής αναμέτρησης.

Το  ερώτημα που τίθεται σε όλα τα κράτη και περισσότερο στην Ελλάδα, στην Κυπριακή Δημοκρατία, στην Αίγυπτο και στο Ισραήλ, είναι: Ποια δύναμη θα διασφαλίσει ώστε το παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν θα προκαλέσει ακόμα μια ανάφλεξη στην περιοχή της Αν.  Μεσογείου, στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή;

Η Ελλάδα και η Τουρκία είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Οι Ευρωπαίοι εταίροι μας και οι ΗΠΑ αντέδρασαν ξανά ως άθλιοι Πόντιοι Πιλάτοι. Στο πλαίσιο της κυνικής πολιτικής τους, των δύο μέτρων και δύο σταθμών, παραμέρισαν την κοινοτική και ΝΑΤΟϊκή αλληλεγγύη, ένιψαν τας χείρας των και συμβουλεύουν οι δύο χώρες να τα  βρουν μεταξύ τους.

Η Τουρκία παρανομεί ξανά, αλλά δεν τιμωρείται. Δεν έχει συνέπειες, απλώς χαϊδεύεται! Ενθαρρύνεται στην παρανομία  της! Το μνημόνιο δεν της δίνει καμία έννομη ιδιότητα, όμως προκαλεί και για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος-Κύπρου-Ισραήλ.

Δεν είναι εναντίον, είπε ο Τούρκος ΥπΕξ, αλλά απαιτεί γραπτή επιστολή για να δώσει άδεια έρευνας και πόντισης καλωδίου. Δηλαδή αναγνώριση νομιμότητας στην τουρκολιβυκή παρανομία.

Διά της Τουρκίας, το μνημόνιο αναμένεται να προκαλέσει προβλήματα σε έρευνες και γεωτρήσεις για φυσικό αέριο, εκμετάλλευση και μεταφορά του. Θα θέσει σε κίνδυνο το εμπόριο και θα αναρριπίσει την επιθετικότητα μιας Τουρκίας,  που δεν αποκρύπτει τις νεο-οθωμανικές επεκτατικές ονειρώξεις της εναντίον της Ελλάδος, της Κύπρου και του Ισραήλ.

Το αναπάντητο μέχρι στιγμής ερώτημα δεν είναι ποιος έχει αποθέματα φυσικού αερίου, αλλά ποιος και πώς θα τα προστατεύει έναντι της αρπακτικότητας της Τουρκίας. Τι θα πράξουν, λοιπόν, η Ελλάδα και η Κύπρος;

Το Ισραήλ θεωρεί την Τουρκία ως εχθρική χώρα και ως άλλο, χειρότερο, Ιράν. Καταδίκασε το μνημόνιο και την Τουρκία ως ταραξία της περιοχής. Ο Πρόεδρος της Αιγύπτου, Σίσι, επιτέθηκε έντονα εναντίον της Τουρκίας και της Λιβύης και τις κάλεσε να εγκαταλείψουν το μνημόνιο επειδή θα είναι η καταστροφή τους

Ο Νοέμβριος θα κρίνει την αξιοπιστία, την αποφασιστικότητα, τη σοβαρότητα και τη θέληση πρώτα της Ελλάδας να υπερασπιστεί την κυριαρχία, την ελευθερία και τα εθνικά της συμφέροντα. Αρχίζοντας από την έκδοση navtex για να ξεκινήσουν έρευνες για την πόντιση του ηλεκτρικού καλωδίου μέχρι την οριοθέτηση, έστω και τώρα, της ΑΟΖ της Ελλάδος με εκείνην της Κύπρου.