Τι σημαίνει να είσαι πρόσφυγας σήμερα

Πενήντα και πλέον χρόνια μετά το 1974, η προσφυγιά στην Κύπρο δεν είναι μια ιστορία που ανήκει στο παρελθόν.Είναι μια πραγματικότητα που συνεχίζει να ζει μέσα στις οικογένειες, στις μνήμες και στις επόμενες γενιές.Για χιλιάδες Κύπριους, η λέξη “πρόσφυγας” δεν περιγράφει απλώς έναν άνθρωπο που αναγκάστηκε να εγκαταλείψει το σπίτι του. Περιγράφει μια ζωή που άλλαξε βίαια και μια επιστροφή που δεν έγινε ποτέ.

Το καλοκαίρι του 1974, μετά το πραξικόπημα και την τουρκική εισβολή, περίπου 200.000  Ελληνοκύπριοι εκτοπίστηκαν απο τις εστίες τους. Άνθρωποι που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχαν τη δική τους καθημερινότητα, τη δική τους περιουσία, βρέθηκαν ξαφνικά μακριά απο τον τόπο τους. Έγιναν πρόσφυγες  στην ίδια τους την πατρίδα.

Δεν έφυγαν επειδή το επέλεξαν. Έφυγαν επειδή αναγκάστηκαν.

Άφησαν πίσω σπίτια,σχολεία, εκκλησίες, γειτονιές και ανθρώπους. Πολλοί έφυγαν με την ελπίδα ότι σύντομα θα επέστρεφαν ξανά. Που να ήξεραν ότι η φυγή τους θα μετατρεπόταν  σε μια προσφυγιά που θα κρατούσε δεκαετίες.

Οι πρώτες μέρες, οι πρώτοι μήνες, τα πρώτα χρόνια  ήταν δύσκολοι.Αντίσκηνα, καταυλισμοί, συσσίτια…

Οι πρόσφυγες , όμως, δεν έμειναν εκεί.

Ξαναστάθηκαν στα πόδια τους. Δημιούργησαν την ζωή τους ξανά απο το μηδέν συμβάλοντας στην ανάπτυξη της κυπριακής κοινωνίας. Όμως η μνήμη του τόπου που άφησαν πίσω δεν χάθηκε.

Και κάπου εδώ βρίσκεται η ιδιαιτερότητα της κυπριακής προσφυγιάς.

Η προσφυγιά πέρασε απο τη μία γενιά στην άλλη.

Παιδιά και εγγόνια προσφύγων μπορεί να μην έζησα ποτέ στις κατεχόμενες περιοχές, αλλά γνωρίζουν τα ονόματα των χωριών και των πόλεων των προγόνων τους. Έχουν ακούσει ιστορίες για το πατρικό σπίτι, την αυλή, τη γειτονιά, το σχολείο του παππού, της γιαγιάς, της μητέρας και του πατέρα τους.

Έχουν δει φωτογραφίες ανθρώπων και τόπων που αποτελούν μέρος της οικογενειακής τους ιστορίας.

Το να είσαι πρόσφυγας  σήμερα, επομένως ,δεν σημαίνει μόνο ότι η οικογένειά σου έχασε ένα σπίτι. Σημαίνει ότι κουβαλάς μια ιστορία απώλειας, αλλά και μια ιστορία αντοχής. Σημαίνει ότι προσπαθείς να προχωρήσεις χωρίς να ξεχάσεις απο που προέρχεσαι.

Γιατί η απώλεια δεν περιορίζεται στην αξία ενός σπιτιού ή μιας περιουσίας.Περιλαμβάνει όλα όσα στέρησαν απο κάθε άνθρωπο να ζήσει στον τόπο που γεννήθηκε.

Πενήντα δύο χρόνια σήμερα, το Κυπριακό παραμένει άλυτο και το νησί εξακολουθεί να είναι διαιρεμένο.Το προσφυγικό ζήτημα παραμένει , επομένως, ζωντανό. Δεν αφορά μόνο εκείνους που έζησαν το 1974, αλλά και τις νεότερες γενιές που μεγαλώνουν με αυτό.

Η νέα γενιά δεν έζησε την εισβολή. Έχει, όμως, την ευθύνη να γνωρίζει τι συνέβη. Να ακούει τις μαρτυρίες των ανθρώπων που έζησαν τα γεγονότα και να κατανοεί ότι πίσω απο τη λέξη “πρόσφυγας” υπάρχουν άνθρωποι, οικογένειες και ζωές.

Γιατί τελικά, το να είσαι πρόσφυγας στην Κύπρο σημαίνει να έχεις χάσει το σπίτι σου,την περιουσία σου, τους ανθρώπους σου, αλλά να μην έχεις χάσει τη μνήμη τους.

Η προσφυγιά μπορεί να ξεκίνησε τον Ιουλίου του 1974.

Η μνήμη , όμως, δεν έχει ημερομηνία λήξης.

Ελευθερία Κωμοδρόμου

Πρόεδρος ΓΟΔΗΚ Αμμοχώστου

Πρόσφυγας