Δεκαπέντε ακαδημαϊκοί και άνθρωποι του θεάτρου από εννέα χώρες συναντώνται στη Λευκωσία, στις 7 και 8 Νοεμβρίου, για το 18ο Διεθνές Συμπόσιο Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, με θέμα τη διαχρονική πολιτική διάσταση της τραγωδίας και τις σύγχρονες σκηνικές αναγνώσεις της.
Πώς συνομιλεί η αρχαία τραγωδία με τις κρίσεις της σύγχρονης δημοκρατίας, την πολιτική πόλωση, τον πόλεμο και τις κοινωνικές ρήξεις; Ποια ερωτήματα για την εξουσία, τη δικαιοσύνη και τη συλλογική ευθύνη εξακολουθούν να θέτουν οι αρχαίοι μύθοι;
Αυτά είναι μερικά από τα ζητήματα που θα απασχολήσουν το 18ο Διεθνές Συμπόσιο Αρχαίου Ελληνικού Δράματος, το οποίο διοργανώνουν το Τμήμα Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού και το Κυπριακό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, στη Λεβέντειο Πινακοθήκη.
Με κεντρικό θέμα «Η Τραγωδία της Δημοκρατίας: Αρχαίοι μύθοι, σύγχρονες πολιτικές ρήξεις και αντηχήσεις του αρχαίου δράματος στον 21ο αιώνα», η φετινή διοργάνωση διερευνά τη σύνθετη σχέση ανάμεσα στην αρχαία τραγωδία και τη δημοκρατία, εξετάζοντας τόσο τον πολιτικό στοχασμό των αρχαίων έργων όσο και τις σύγχρονες δραματουργικές, σκηνοθετικές και θεωρητικές προσεγγίσεις τους.
Η τραγωδία γεννήθηκε μέσα στο θεσμικό και ιδεολογικό περιβάλλον της αθηναϊκής δημοκρατίας, αντλώντας από το μυθικό παρελθόν για να θέσει ερωτήματα που αφορούν την κοινότητα και το άτομο, την εξουσία και τη δικαιοσύνη, την ευθύνη και τις συνέπειες των πολιτικών επιλογών. Το συμπόσιο εξετάζει πώς αυτά τα τραγικά σχήματα επανέρχονται στη σύγχρονη δημιουργία, αποκτώντας νέες σημασίες μέσα σε περιόδους κρίσης και αμφισβήτησης των δημοκρατικών θεσμών.
Στις εργασίες συμμετέχουν 15 εισηγητές από 9 χώρες, ανάμεσά τους πανεπιστημιακοί, ερευνητές, σκηνοθέτες, δραματουργοί και ηθοποιοί. Η συνάντηση επιδιώκει να φέρει σε διάλογο διαφορετικά πεδία, από τη δραματολογική ανάλυση και την πολιτική θεωρία έως τη σημειολογία του θεάτρου, τη φιλοσοφία, τη θεατρική κριτική και τη σύγχρονη σκηνική πρακτική.
Το Σάββατο 7 Νοεμβρίου, οι εργασίες θα αναπτυχθούν σε τρεις συνεδρίες: «Δημοκρατία και ετερότητα: από την αρχαία σκηνή στη σύγχρονη πρόσληψη», «Μετασχηματισμοί του μύθου και του τραγικού σε καιρούς κρίσης» και «Το αρχαίο δράμα στη σύγχρονη σκηνή: σκηνοθεσία, σώματα και φωνές».
Μεταξύ των εισηγητών είναι ο Πιέρο Τοτάρο, καθηγητής Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας και Ιστορίας του Ελληνικού Θεάτρου στο Πανεπιστήμιο του Μπάρι «Aldo Moro», η Τέα Σέλιαας Τόρσεν, καθηγήτρια Κλασικών Σπουδών στο Νορβηγικό Πανεπιστήμιο Επιστημών και Τεχνολογίας (NTNU) στο Τροντχάιμ, η Ελένη Παπάζογλου, καθηγήτρια Ιστορίας, Θεωρίας και Πρόσληψης του Αρχαίου Θεάτρου στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ο Νίκολαους Μύλερ-Σελ, καθηγητής Θεατρικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Γκαίτε της Φρανκφούρτης.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν επίσης η Παβλίνα Σίποβα, ερευνήτρια του ελληνικού θεάτρου, της λογοτεχνίας και της μετάφρασης και λειτουργός και στο Υπουργείο Πολιτισμού της Τσεχίας, η Μαλγκορζάτα Μπουντζόφσκα, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο του Λοτζ, η θεατρολόγος Δηώ Καγγελάρη, διευθύντρια σπουδών της Δραματικής Σχολής του Εθνικού Θεάτρου, η Τζοβάνα Ντι Μαρτίνο, ερευνήτρια της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας στο University College London και συνεργάτιδα του Αρχείου Παραστάσεων Ελληνικού και Ρωμαϊκού Δράματος του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, η Κύπρια σκηνοθέτρια Ελένη Αναστασίου και ο Κροάτης σκηνοθέτης Ίβιτσα Μπούλγιαν, καλλιτεχνικός διευθυντής του Παγκόσμιου Φεστιβάλ Θεάτρου του Ζάγκρεμπ.
Οι θεματικές κινούνται από τη σχέση της αρχαίας τραγωδίας με τη δημοκρατική ιδεολογία και την εικόνα του «Άλλου» έως τους μετασχηματισμούς του μύθου σε περιόδους πολιτικής και κοινωνικής κρίσης. Η πρώτη συνεδρία εξετάζει πώς το αρχαίο δράμα αποτυπώνει τις εντάσεις της πολιτικής κοινότητας και πώς αυτές επανερμηνεύονται στη σύγχρονη σκηνή. Στο πλαίσιο αυτό, ο Πιέρο Τοτάρο θα προσεγγίσει την αθηναϊκή δημοκρατία μέσα από τους «Ελευσίνιους» του Αισχύλου και τις «Ικέτιδες» του Ευριπίδη, ενώ η Ελένη Παπάζογλου θα εξετάσει την πολιτική και αισθητική διάσταση τεσσάρων διαφορετικών σκηνικών προσεγγίσεων στους «Πέρσες» του Αισχύλου, από την παράσταση του Καρόλου Κουν το 1965 έως εκείνες των Ντίμιτερ Γκότσεφ, Δημήτρη Καραντζά και Χρήστου Θεοδωρίδη.
Η δεύτερη συνεδρία στρέφεται στην αναδιαμόρφωση του αρχαίου μύθου και της έννοιας του τραγικού μέσα σε συνθήκες κρίσης. Οι εισηγήσεις διερευνούν τις σύγχρονες μορφές εξουσίας, τις πολιτικές ρήξεις και την αίσθηση ενός κόσμου που μεταβάλλεται υπό το βάρος πολλαπλών κρίσεων. Ανάμεσα στα θέματα που θα συζητηθούν είναι η μεταμόρφωση του μύθου του Οιδίποδα, η ουτοπία στην ανάγνωση του αρχαίου δράματος και οι «Χαρτογραφίες της Ρήξης».
Η τρίτη συνεδρία εστιάζει στη σκηνική πράξη ως πεδίο νέων ερμηνειών, εξετάζοντας τον ρόλο της σκηνοθεσίας, της δραματουργικής επεξεργασίας, της μετάφρασης και του σώματος του ηθοποιού στη διαμόρφωση του νοήματος μιας παράστασης. Στις εισηγήσεις περιλαμβάνονται η «Μήδεια» του Φρανκ Κάστορφ, η προσέγγιση των «Επτά επί Θήβας» από τον Ίβιτσα Μπούλγιαν και η παράσταση «Τρωάδες» της Ελένης Ευθυμίου, σε παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου Ελλάδας, μέσα από το ερώτημα της αναπηρίας και της συγκρότησης ενός δημοκρατικού «εμείς».
Την Κυριακή 8 Νοεμβρίου, από τις 10π.μ. έως τη 1.30μ.μ., θα πραγματοποιηθεί στρογγυλή τράπεζα με θέμα «Η τραγωδία της δημοκρατίας επί σκηνής: σύγχρονες αναγνώσεις του αρχαίου δράματος». Η συζήτηση μεταφέρει το ενδιαφέρον από τη θεωρητική ανάλυση στην καλλιτεχνική πράξη, θέτοντας το ερώτημα πώς τα αρχαία έργα μπορούν να συνομιλήσουν με τα πολιτικά και κοινωνικά διλήμματα του παρόντος.
Στη συζήτηση θα συμμετάσχουν πέντε άνθρωποι του θεάτρου, η σκηνοθέτρια Ιώ Βουλγαράκη, αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου Ελλάδας, η θεατρολόγος, δραματουργός και μεταφράστρια Έρι Κύργια, ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Βαρνάβας Κυριαζής, η ηθοποιός και σκηνοθέτρια Λέα Μαλένη και ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Νεοκλής Νεοκλέους. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο θεατρολόγος Χρίστος Γεωργίου, διευθυντής του Κυπριακού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου.
Το συμπόσιο ξεκίνησε το 1990 και διοργανώνεται ανά διετία, αποτελώντας σημείο συνάντησης της ακαδημαϊκής έρευνας με τη θεατρική δημιουργία. Φιλοξενώντας προσωπικότητες της ακαδημαϊκής και θεατρικής κοινότητας, προάγει τον διάλογο ανάμεσα στη μελέτη του αρχαίου δράματος και τη σκηνική πράξη. Τα πρακτικά των εργασιών του εκδίδονται και αξιοποιούνται ως υλικό μελέτης για το αρχαίο δράμα και τη διαχρονική πρόσληψή του.
Πού και πότε
- Λευκωσία, Αμφιθέατρο «Κωνσταντίνος Λεβέντης», Λεβέντειος Πινακοθήκη, Σάββατο 7 και Κυριακή 8 Νοεμβρίου. Ελεύθερη είσοδος. Θα παρέχεται ταυτόχρονη διερμηνεία από τα ελληνικά στα αγγλικά και αντίστροφα. Πληροφορίες: 7000 2414.
