Ο πρώτος τόμος της έκδοσης του Χρύσανθου Χρυσάνθου καταγράφει τους ιστορικούς δεσμούς Κύπρου και Μικράς Ασίας, τις προσφυγικές διαδρομές μετά το 1922 και τη νέα ζωή που έχτισαν οι Μικρασιάτες στο νησί. Τρεις παρουσιάσεις σε Λευκωσία, Λεμεσό και Αθήνα τον Νοέμβριο.
Μια εκτενής έκδοση με σπάνιο αρχειακό υλικό, φωτογραφίες και αυθεντικές μαρτυρίες φωτίζει τους ιστορικούς δεσμούς της Κύπρου με τη Μικρά Ασία και καταγράφει τις διαδρομές των ανθρώπων που, μετά την καταστροφή του 1922, αναζήτησαν καταφύγιο στο νησί.
Ο πρώτος τόμος του έργου «Φωνές και μνήμες Μικρασίας και Κύπρου. Δεν σβήνουν, δεν λησμονούνται», σε έρευνα, συγγραφή και επιμέλεια του Χρύσανθου Χρυσάνθου και συντονισμό έκδοσης του Σταύρου Παπαγεωργίου, ολοκληρώθηκε και παρουσιάζεται τον Νοέμβριο σε Λευκωσία, Λεμεσό και Αθήνα.
Η έκδοση της «Τετρακτύς φιλμς» εκτείνεται σε 768 σελίδες και βασίζεται σε έρευνα στην Κύπρο, την Ελλάδα και τη Μικρά Ασία. Στις σελίδες της αναδεικνύονται οι μακραίωνες σχέσεις του νησιού με τις μικρασιατικές ακτές, ιδιαίτερα με πόλεις όπως η Αττάλεια, η Αλάγια και η Μερσίνα, μέσα από ιστορικά τεκμήρια που καλύπτουν θρησκευτικές, εκπαιδευτικές, εμπορικές και κοινωνικές πτυχές αυτής της κοινής διαδρομής.
Κεντρική θέση κατέχει η ιστορία των Μικρασιατών προσφύγων που έφτασαν στην Κύπρο μετά το 1922, άλλοι προσωρινά και άλλοι για να εγκατασταθούν μόνιμα. Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Αναστάσης Τοσούνογλου από την Αλάγια, ο οποίος δημιούργησε οικογένεια στο νησί και άφησε πίσω του μια ζωντανή οικογενειακή μνήμη.
Το βιβλίο καταγράφει τόσο τις συνθήκες που οδήγησαν στην προσφυγιά όσο και τις δοκιμασίες της άφιξης: την καραντίνα στο λοιμοκαθαρτήριο της Δεκέλειας, την περίθαλψη των προσφύγων και τη συμπαράσταση των Κυπρίων, αλλά και τον δύσκολο αγώνα για την οικοδόμηση μιας νέας ζωής. Μέσα από τις μαρτυρίες και το αρχειακό υλικό, η ιστορία αποκτά ανθρώπινη διάσταση, συνδέοντας τα μεγάλα ιστορικά γεγονότα με τις εμπειρίες συγκεκριμένων ανθρώπων και οικογενειών.
Όπως σημειώνει ο ερευνητής και επιμελητής της έκδοσης, δρ Χρύσανθος Χρυσάνθου, Μικρά Ασία και Κύπρος ακολούθησαν «βίους παράλληλους». Η κοινή πολιτισμική κληρονομιά συνδέεται εδώ με την οδυνηρή εμπειρία της προσφυγιάς, αλλά και με τη δυνατότητα μιας νέας αρχής. Οι συντελεστές φιλοδοξούν το έργο να λειτουργήσει ως μια «σεμνή κιβωτός της ιστορικής μνήμης», διασώζοντας στοιχεία που διαφορετικά κινδυνεύουν να χαθούν με το πέρασμα των γενεών.
Η έκταση του υλικού οδήγησε ήδη στην απόφαση για την έκδοση δεύτερου τόμου, ο οποίος αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός του 2027. Το έργο απευθύνεται τόσο σε ερευνητές και μελετητές όσο και σε αναγνώστες που ενδιαφέρονται για την ιστορία της προσφυγιάς και τις οικογενειακές μνήμες που συνδέουν τις δύο περιοχές.
Η έκδοση πραγματοποιήθηκε με τη χορηγία της Άννας Τοσούνογλου-Χριστοφή, προέδρου και ιδρύτριας του Ιδρύματος «Αναστάσης και Ευφροσύνη Τοσούνογλου» και είναι αφιερωμένη στη μνήμη των γονέων της, καθώς και σε όλους τους πρόσφυγες, Μικρασιάτες και Κυπρίους.
Πού και πότε
- Λευκωσία, Πολιτιστικό Ίδρυμα Ιεράς Μονής Κύκκου «Αρχάγγελος», Πέμπτη 5 Νοεμβρίου, 7.30μ.μ. (υπό την αιγίδα του Ιδρύματος «Αναστάσης και Ευφροσύνη Τοσούνογλου»)
- Λεμεσός, Χαρουπόμυλοι, Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού, Κυριακή 22 Νοεμβρίου, 5μ.μ.
- Αθήνα, Σπίτι της Κύπρου, Πέμπτη 26 Νοεμβρίου, 6μ.μ. (Θα προβληθεί το ντοκιμαντέρ «Μνήμη γλυκείας πατρίδας»)
Κρατήσεις: tetraktys@cytanet.com.cy ή 99 694407.
