To Top
19:18 Πέμπτη
2 Απριλίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Ποιος «απώλεσε» την Τουρκία για τη Δύση;
ΑΡΧΙΚΗΑΠΟΨΕΙΣΑΡΘΡΑ ΣΤΟΝ "Φ" • Ποιος «απώλεσε» την Τουρκία για τη Δύση;
  21 Απριλίου 2019, 9:30 πμ  
Ανελλιπώς και στη διάρκεια κάθε κρίσης ανάμεσα στην Τουρκία και στις ΗΠΑ -ειδικά μετά το 1974- εμφανίζονταν στον ατλαντικό Τύπο μια στερεότυπη ερώτηση: «Ποιος απώλεσε την Τουρκία;» («Who lost Turkey?»). Με την ερώτηση εννοούνταν πως εάν η συγκεκριμένη κρίση δεν τερματίζονταν θετικά για την Τουρκία, τότε μια «απογοητευμένη» και «αδικημένη» Τουρκία θα εγκατέλειπε -ο μη γένοιτο- το ατλαντικό στρατόπεδο. Και οι μακροχρόνιες συνέπειες θα ήταν τέτοιου μεγέθους ώστε τελικά θα κατέρρεε ο δυτικός πολιτισμός -ναι ο δυτικός πολιτισμός!
 
Στη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου ο κίνδυνος που η Τουρκία «απέτρεπε», λόγω της γεωστρατηγικής της σημασίας, ήταν η επικράτηση του άθεου κομμουνισμού. Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την κατάρρευση του κομμουνισμού, ο κίνδυνος προέρχονταν από τον θρησκευτικό εξτρεμισμό ή -να το πω κάπως αλλιώς- από τη «σύγκρουση των πολιτισμών». Στη δεύτερη περίπτωση, η κοσμική μεν αλλά μουσουλμανική σε κουλτούρα Τουρκία των Κεμαλιστών, θα λειτουργούσε ως «γέφυρα» ανάμεσα στους πολιτισμούς. Αλλά ακόμη και με την επικράτηση των ισλαμιστών του Ερντογάν το 2002 και μέχρι πρόσφατα, το μήνυμα ήταν πως το «τουρκικό» Ισλάμ ήταν ήπιο και πως η Τουρκία του ήπιου Ισλάμ θα λειτουργούσε ως «μοντέλο» ανάμεσα στα μη δυτικά και μουσουλμανικά κράτη και ως «γέφυρα» με τη Δύση. Και έτσι και χάριν μόνο της Τουρκίας, θα αποτραπεί η μεγάλη σύγκρουση.

Συνεπώς το διαχρονικό επιχείρημα ήταν πως οι όποιες ανάγκες και απαιτήσεις της Τουρκίας -έστω και παράλογες- έπρεπε να ικανοποιούνται αλλιώς η Τουρκια θα «απολεσθεί». Και τότε τι θα απογίνει η Δύση; Πώς θα αντιμετωπίσει τους υπαρξιακούς κινδύνους που την απειλούν; Έτσι κανένα κόστος δεν θεωρούνταν απαγορευτικό. Η Τουρκία θα έπρεπε να παραμένει «αγκυροβολημένη» στη Δύση και εντεταγμένη σε όλους ανεξαιρέτως τους ατλαντικούς θεσμούς, συμπεριλαμβανομένης και της ΕΕ.

Μια στοιχειώδης έρευνα των ευρωατλαντικών σχέσεων από την ψυχροπολεμική διακήρυξη του Προέδρου Τρούμαν το 1947, την ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ το 1952, τη δημιουργία του Συμφώνου της Βαγδάτης το 1955 (1η Απριλίου), τη δημιουργία το SEATO το 1958 κ.λπ., τεκμηρειώνει την παραπάνω θέση. Όσο για την μη ένταξη της Τουρκίας στην Ευρωπαική Ένωση θα αναφερθώ πιο κάτω. 
Τα επί μέρους παραδείγματα είναι κυριολεκτικά αμέτρητα, αλλά θα περιοριστώ σε δύο. Το ένα το γνωρίζω προσωπικά ως μέλος της κυπριακής πρεσβείας στην αμερικανική πρωτεύουσα. Ήταν αρχές του 1980 και συνόδευσα τον πρέσβη Ανδρέα Ιακωβίδη σε μια συνάντηση με τον γερουσιαστή Charles Percy που κατείχε τότε τη θέση του προέδρου της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων της Γερουσίας, μια εξαιρετικά σημαντική θέση για ζητήματα εξωτερικής πολιτικής. Αφού τελειώσαμε ο γερουσιαστής απευθυνόμενος στον Κύπριο πρέσβη του είπε κάτι που έμεινε στη μνήμη μου από τότε. «Κύριε πρέσβη δεν γνωρίζεις τι έχεις να αντιμετωπίσεις σε αυτή την πόλη αναφορικά με την Τουρκία. Πριν από εσένα με επισκέφθηκε αξιωματούχος του Υπουργείου Εξωτερικών για ένα εξαιρετικά σημαντικό, όπως μου είπαν, ζήτημα που αφουρούσε τη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Τον δέχθηκα και μου ζήτησε το εξής: Να παρέμβω ώστε να αφαιρεθεί τροποποίηση από νομοσχέδιο για την εξωτερική πολιτική που αφορούσε την εισαγωγή φουντουκιών από την Τουρκία, διότι αλλιώς η συγκεκριμένη χώρα απειλούσε να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ! Αυτή είναι η κυρίαρχη νοοτροπία και αντίληψη σε αυτή την πόλη αναφορικά με την Τουρκία.» Και ο γερουσιαστής μας ευχήθηκε καλή επιτυχία στην αμερικανική πρωτεύουσα.

Με την ανεξέλεγκτη εισαγωγή φουντουκιών από την Τουρκία -λόγω προνομιακών εξαιρέσεων για την Τουρκία- οι Αμερικανοί παραγωγοί είχαν μεγάλες οικονομικές απώλειες. Και κατάφεραν να προσθέσουν τροπολογία που θα περιόριζε τις εισαγωγές και θα έθετε όρους κ.λπ. Και το αμερικανικό ΥΠΕΞ υιοθέτησε τον εκβιασμό της Άγκυρας περί αποχώρησης από το ΝΑΤΟ και τα λοιπά ψυχροπολεμικα και ανόητα. Και απαίτησε μαζί με την Άγκυρα να αφαιρεθεί η τροπολογία!

Το άλλο παράδειγμα είναι από την μεταψυχροπολεμική εποχή με πρωταγωνιστές τον πολύ γνωστό μας αξιωματούχο Richard Holbrook και τον αμερικανικό Τύπο. Τον Δεκέμβριο του 2007 το εβδομαδιαίο περιοδικό Newsweek International -με ακροατήριο την Ευρώπη- είχε ως πρωτοσέλιδο (cover page) την Τουρκία και με τίτλο, μαντέψτε, «Who lost Turkey?» Η Τουρκία, μας έλεγαν οι επαΐοντες και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού -και με πρωταγωνιστή τον μακαρίτη Holbrook- θα «χάνονταν» για τη Δύση εκτός εάν οι κοντόφθαλμοι Ευρωπαίοι της άνοιγαν διάπλατα τις πόρτες της ΕΕ, αλλά με βάση τις τουρκικές ανάγκες και προτεραιότητες και με εκπτώσεις στα κριτήρια ένταξης.


ΟΙ ΤΟΥΡΚΟΙ ΘΑ ΦΤΑΙΝΕ
Το 2007 η συνομοταξία Ερντογάν και του Φετουλάχ Γκιουλέν ήταν κυρίαρχη. Κυριολεκτικά παντού, στην ατλαντική Δύση και στο Ισραήλ, όλοι εκθείαζαν τη μετριοπάθεια του καθεστώτος, τις δημοκρατικές πεποιθήσεις των μελών του, και τη φιλειρηνική εξωτερική πολιτική της Τουρκίας (θυμίζω τον περιβόητο Νταβούτογλου και το κλισέ του περί «μηδενικών προβλημάτων με τους γείτονες»). Πάνω από όλα εκθείαζαν τη «μετριοπάθεια» του τουρκικού Ισλάμ και του Ερντογάν. Κατά τον Holbrook κ.λπ., μέσα στην ΕΕ η ισλαμική Τουρκία θα λειτουργούσε ως ένας κολαούζος ελευθερίας («a beacon of freedom») για την ασταθή Μέση Ανατολή και σαν γέφυρα μεταξύ Ανατολής και Δύσης. Αν λοιπόν η Τουρκία δεν ενταχθεί στη ΕΕ, υποστήριξε, ο κόσμος θα οδηγηθεί σε έναν Αρμαγεδδώνα και το φταίξιμο θα ανήκει στους Ευρωπαίους. Δεν θα φταίει η Τουρκία «που χάθηκε» για τη Δύση!

Με τη σημερινή κρίση μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ, παρακολουθώντας δηλώσεις ατλαντικών αξιωματούχων και δημοσιεύματα στον αμερικανικό Τύπο, δεν εντοπίζω πουθενά το ερώτημα «ποιος απώλεσε την Τουρκία» και, μαζί, την «αυτοματοποιημένη» απάντηση πως την απώλεσε η Δύση με τις κοντόφθαλμές της πολιτικές και την αδυναμία της να κατατανοήσει τις «ανάγκες» της Άγκυρας, ώστε να μπορεί η τελευταία να εφαρμόζει ανεξέλεγκτα τις πολιτικές της μέσα και έξω από την επικράτειά της.

Φαίνεται πως το διαχρονικό αυτό επιχείρημα και οι συναφείς με αυτό νοοτροπίες των ατλαντιστών έχουν εγκαταλειφθεί. Οι ισλαμιστές της Άγκυρας τους έχουν αφαιρέσει τις οποίες δικαιολογίες. Αν λοιπόν τελικά «χαθεί» η Τουρκία δεν θα φταίνε πλέον αυτοί. Θα φταίνε οι Τούρκοι. Σε μια τέτοια περίπτωση λέτε να επιβιώσει ο Δυτικός πολιτισμός; Οψόμεθα.
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...