Απολαμβάνοντας το καλοκαίρι με ασφάλεια: Οι κίνδυνοι που πρέπει να έχουμε κατά νου – Οδηγό προστασίας εξέδωσε το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων

Βακτήρια στο νερό, εναλλαγές στη θερμοκρασία σώματος, σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα, τσιμπούρια, κουνούπια ακόμα και τα αλλοιωμένα τρόφιμα παραμονεύουν, στο σπίτι, το ξενοδοχείο, την εξοχή, το βουνό ή τη θάλασσα. 

Με το καλοκαίρι να βρίσκεται στα πάνω του και τους πολίτες, σε ολόκληρη την Ευρώπη, να προγραμματίζουν ή να βρίσκονται ήδη σε διακοπές, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Ελέγχου Λοιμώξεων (ECDC), εξέδωσε την περασμένη Τρίτη «Οδηγό Προστασίας», καταγράφοντας τόσο τους κινδύνους που μπορεί να κρύβονται, στο νερό, στο φαγητό, στο βουνό ή τη θάλασσα ή ακόμα και τη συμπεριφορά μας δίνοντας ταυτόχρονα σημαντικές συμβουλές για να παραμείνουμε ασφαλείς.

«Καθώς οι άνθρωποι σε όλη την Ευρώπη προετοιμάζονται για διακοπές, εκδηλώσεις σε εξωτερικούς χώρους και κοινωνικές συγκεντρώσεις», το ECDC αναφέρεται στη σχετική έκθεση, «ενθαρρύνει όλους να λάβουν μερικές απλές προφυλάξεις για να παραμείνουν υγιείς κατά τους καλοκαιρινούς μήνες», επισημαίνοντας πως αν και οι κίνδυνοι ποικίλουν από περιοχή σε περιοχή, τα μέτρα προστασίας δεν αλλάζουν καθώς οι άνθρωποι μετακινούνται κατά χιλιάδες προκειμένου να εξασφαλίσουν ημέρες χαλάρωσης και ηρεμίας.

Οι ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια, όπως ο Δάγκειος πυρετός, ο ιός τσικουνγκούνια και η λοίμωξη από τον ιό του δυτικού Νείλου, καταγράφονται σχεδόν κάθε εβδομάδα στις αναφορές του ECDC και αν και συνδέονται «σε μεγάλο βαθμό με τα διεθνή ταξίδια, η τοπική μετάδοση εμφανίζεται συχνότερα σε ορισμένα μέρη της Ευρώπης όπου τα κουνούπια που μεταδίδουν αυτούς τους ιούς έχουν ήδη εγκατασταθεί».

Για παράδειγμα, ο ιός του δυτικού Νείλου έχει ήδη εντοπιστεί σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες.

Τα κουνούπια ωστόσο,  αποτελούν ένα μόνο από τους πιθανούς κινδύνους κατά τις εξορμήσεις μας στην εξοχή αφού στο περιβάλλον αναπτύσσονται αυτή την περίοδο του έτους και τα τσιμπούρια.

«Τα τσιμπούρια, τα οποία βρίσκονται σε πολλά μέρη της Ευρώπης, μπορούν να μεταδώσουν τη νόσο του Lyme και την εγκεφαλίτιδα που μεταδίδεται από τσιμπούρια (TBE)».

Περαιτέρω, τα ταξίδια, τα πικνίκ, τα μπάρμπεκιου και οι υπαίθριες εκδηλώσεις, συναυλίας και φεστιβάλ, μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο τροφιμογενών ασθενειών, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια ψηλών θερμοκρασιών.

Τα μολυσμένα τρόφιμα μπορεί να έχουν φυσιολογική εμφάνιση, γεύση και μυρωδιά γεγονός που εύκολα μπορεί να οδηγήσει σε δυσάρεστες περιπέτειες καλοκαιριάτικα.

Βακτήρια και ιοί βεβαίως, περιλαμβάνονται πάντοτε στους πιθανούς κινδύνους. Ωστόσο με την κλιματική αλλαγή έχει κάνει τον κίνδυνο ακόμα μεγαλύτερο. Όπως τονίζει το ECDC, έχει αυξηθεί σημαντικά το ποσοστό ανάπτυξης στο νερό της θάλασσας των «Vibrio» που προκαλούν τη Bιμπρίωση.

«Οι θερμότερες καλοκαιρινές θερμοκρασίες μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για τα βακτήρια Vibrio στα παράκτια ύδατα. Αν και οι μολύνσεις παραμένουν σχετικά σπάνιες στην Ευρώπη, μπορούν να εμφανιστούν ως αποτέλεσμα της έκθεσης ανοιχτών πληγών σε θαλασσινό νερό ή της κατανάλωσης ωμών ή μη καλά μαγειρεμένων οστρακοειδών».

Η αποφυγή της έκθεσης ανοιχτών πληγών στο θαλασσινό νερό και η διασφάλιση ότι τα θαλασσινά είναι καλά μαγειρεμένα, «μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του κινδύνου». 

Μάλιστα, προκειμένου «να βοηθήσει στον προγραμματισμό μια εξόρμησης στην παραλία, το ECDC κυκλοφόρησε ένα ενημερωμένο ηλεκτρονικό εργαλείο που προβλέπει πού οι περιβαλλοντικές συνθήκες είναι ευνοϊκές για την ανάπτυξη βακτηρίων Vibrio στις διάφορες περιοχές του πλανήτη.

Στο κάδρο καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους αλλά κυρίως το καλοκαίρι, κατά τη διάρκεια του οποίου, σε πολλές περιπτώσεις, οι αναστολές μειώνονται, βρίσκονται τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.

«Νέα δεδομένα από το ECDC δείχνουν ότι τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη. Η χρήση προφυλακτικών, η συζήτηση για τη σεξουαλική υγεία με τους συντρόφους και η εξέταση μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις ή πιθανή έκθεση είναι μερικοί από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους για να προστατεύσετε τον εαυτό σας και τους άλλους».

Τέλος, ο εμβολιασμός όταν πρόκειται να ταξιδέψουμε σε περιοχές του πλανήτη στις οποίες κυκλοφορούν συγκεκριμένα μικρόβια και ιοί που ευθύνονται για διάφορα λοιμώδη νοσήματα.

«Πριν από το ταξίδι, είναι σημαντικό οι πολίτες, να ελέγχουν, για ενήλικες και παιδιά, εάν έχουν κάνει τους τακτικούς εμβολιασμούς και να συμβουλεύονται τους παρόχους υγειονομικής περίθαλψης σχετικά με τυχόν πρόσθετα εμβόλια που ενδέχεται να συνιστώνται, ανάλογα με την περιοχή του πλανήτη που σκοπεύουν να επισκεφθούν». 

Ορισμένα εμβόλια «απαιτούν πολλαπλές δόσεις ή ένα ορισμένο χρονικό διάστημα πριν παράσχουν προστασία, επομένως ο εκ των προτέρων σχεδιασμός είναι ζωτικής σημασίας».

«Ο έλεγχος των ημερολογίων εμβολιασμού πριν από την καλοκαιρινή περίοδο και πριν από το ταξίδι μπορεί να μειώσει τις πιθανότητες να αρρωστήσετε και να αποτρέψει την εξάπλωση ασθενειών που προλαμβάνονται με εμβόλια.

∙      Οι συστάσεις εμβολιασμού ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία, την κατάσταση της υγείας, το ιστορικό εμβολιασμού και τον προορισμό ταξιδιού.

∙      Ορισμένα εμβόλια απαιτούν πολλαπλές δόσεις ή χρειάζονται χρόνο για να παρέχουν προστασία.

∙      Ο εμβολιασμός βοηθά στην προστασία τόσο των ατόμων όσο και των κοινοτήτων.

∙      Τα ταξίδια μπορεί να εκθέσουν τους ανθρώπους σε ασθένειες που μπορούν να προληφθούν με εμβόλια και οι οποίες μπορεί να είναι σπάνιες στη χώρα καταγωγής τους».

Ως εκ τούτου, αναφέρει το ECDC:

∙      Ελέγχουμε την κατάσταση εμβολιασμού μας και βεβαιωνόμαστε ότι εμείς και τα παιδιά μας έχουμε κάνει τους τακτικούς εμβολιασμούς.

∙      Ελέγχουμε τις συστάσεις εμβολιασμού για τον συγκεκριμένο προορισμό πριν ταξιδέψουμε.

∙      Κλείνουμε ραντεβού για εμβολιασμό έγκαιρα.

∙      Συμβουλευόμαστε πάροχο υγειονομικής περίθαλψης εάν δεν είμαστε σίγουροι ποια εμβόλια μπορεί να μας συνιστώνται.

Πως να αποφύγουμε τον κάθε κίνδυνο και ποια τα μέτρα προστασίας

Οι περισσότεροι κίνδυνοι για την υγεία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μπορούν να μειωθούν μέσω πρακτικών προληπτικών μέτρων. Είτε ταξιδέψουμε στο εξωτερικό, είτε περνάμε χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, είτε συμμετέχουμε σε εκδηλώσεις ή απολαμβάνετε τοπικές δραστηριότητες, επιβάλλεται, όπως τονίζουν οι ειδικοί, να θυμόμαστε τους πιθανούς κινδύνους και να λαμβάνουμε απλές προφυλάξεις προκειμένου να αποφύγουμε τις περιπέτειες.

Όλες οι απαραίτητες πληροφορίες στον Οδηγό για τις διακοπές:

Ασθένειες που μεταδίδονται από κουνούπια

∙      Κουνούπια που μπορούν να μεταδώσουν ιούς όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός τσικουνγκούνια και ο ιός του Δυτικού Νείλου βρίσκονται πλέον σε περισσότερα μέρη της Ευρώπης από ό,τι πριν (κάποια από αυτά έχουν εγκατασταθεί τα τελευταία χρόνια και στην Κύπρο).

∙      Δεν προκαλούν όλες οι λοιμώξεις συμπτώματα. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν ήπια συμπτώματα ή καθόλου συμπτώματα, ενώ άλλοι μπορεί να εμφανίσουν πυρετό, πονοκέφαλο, εξάνθημα, πόνο στους μύες ή στις αρθρώσεις.

∙      Οι ηλικιωμένοι και τα άτομα με υποκείμενα νοσήματα ενδέχεται να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας, ιδιαίτερα με λοίμωξη από τον ιό του Δυτικού Νείλου.

Μέτρα προστασίας:

∙      Προστατευόμαστε από τα τσιμπήματα κουνουπιών χρησιμοποιώντας εντομο-απωθητικά σκευάσματα, φορώντας προστατευτικά ρούχα και λαμβάνοντας μέτρα προστασίας εσωτερικών χώρων, όπως σήτες παραθύρων, κλιματισμό ή κουνουπιέρες.

∙      Αν ζούμε σε μέρη όπου υπάρχουν κουνούπια, μειώνουμε τα στάσιμα νερά γύρω από τα σπίτια και τους κήπους αφού αποτελούν εστία αναπαραγωγής των κουνουπιών.

∙      Παρακολουθούμε την υγεία μας κατά τη διάρκεια και μετά το ταξίδι μας στο εξωτερικό και ζητάμε ιατρική συμβουλή εάν εμφανιστούν συμπτώματα.

Ασθένειες που μεταδίδονται με κρότωνες

Τα τσιμπούρια βρίσκονται σε πολλά μέρη της Ευρώπης και μπορούν να μεταδώσουν ασθένειες όπως η βορρελίωση του Lyme και η εγκεφαλίτιδα που μεταδίδεται από τσιμπούρια (TBE). 

Στην Κύπρο, ενδιαφέρον παρουσιάζει ο κρότωνας «Rhipicephalus sanguineus», (καφέ τσιμπούρι του σκύλου), το οποίο ενίοτε μεταφέρει τη ρικέτσια που είναι υπεύθυνη για τον Μεσογειακό Κηλιδώδη Πυρετό.

Ο Μεσογειακός Κηλιδώδης Πυρετός είναι μια νόσος ενδημική στη περιοχή της μεσογειακής λεκάνης, και όταν εκδηλώνεται χαρακτηρίζεται από πυρετό, παροδικό εξάνθημα δέρματος και μαύρη εσχάρα (εφελκίδα) στην περιοχή του δήγματος (δαγκώματος)».

Τα τσιμπούρια ενεργοποιούνται από την άνοιξη έως το φθινόπωρο και, επειδή οι άνθρωποι τείνουν να περνούν περισσότερο χρόνο εκτός σπιτιού, οι πιθανότητες έκθεσης σε αυτά αυξάνονται το καλοκαίρι.

∙      Τα τσιμπούρια βρίσκονται συνήθως σε δάση, λιβάδια, πάρκα και άλλες περιοχές με βλάστηση.

∙      Η έγκαιρη αναγνώριση των συμπτωμάτων και η έγκαιρη ιατρική συμβουλή βοηθούν στην εξασφάλιση της κατάλληλης φροντίδας.

∙      Ένα αποτελεσματικό εμβόλιο είναι διαθέσιμο για την εγκεφαλίτιδα που μεταδίδεται από κρότωνες.

∙      Τα παιδιά και τα κατοικίδια ζώα μπορεί να είναι πιο εκτεθειμένα σε τσιμπούρια κατά τη διάρκεια δραστηριοτήτων σε εξωτερικούς χώρους.

Μέτρα προστασίας

∙      Χρησιμοποιούμε εντομο-απωθητικά σκευάσματα και φοράμε μακριά μανίκια και μακριά παντελόνια όταν βρισκόμαστε σε περιοχές όπου μπορεί να υπάρχουν τσιμπούρια.

∙      Μένουμε στα μονοπάτια όπου είναι δυνατόν και αποφύγούμε την περιττή επαφή με τη βλάστηση.

∙      Ελέγχουμε τον εαυτό μας, τα παιδιά μας και τα κατοικίδιά μας για τσιμπούρια μετά από δραστηριότητες σε εξωτερικούς χώρους.

∙      Αφαιρούμε τα προσκολλημένα τσιμπούρια το συντομότερο δυνατό και παρακολουθούμε για συμπτώματα.

Σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα

Τα σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (ΣΜΝ) αυξάνονται σε όλη την Ευρώπη. 

Πολλά ΣΜΝ μπορούν να προληφθούν μέσω απλών προστατευτικών μέτρων, τακτικών εξετάσεων και ανοιχτών συζητήσεων σχετικά με τη σεξουαλική υγεία.

Πρέπει να γνωρίζουμε ότι:

∙      Τα κρούσματα ΣΜΝ έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ σε όλη την Ευρώπη.

∙      Πολλές σεξουαλικώς μεταδιδόμενες λοιμώξεις δεν προκαλούν συμπτώματα.

∙      Οι ανεπεξέργαστες λοιμώξεις μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρά προβλήματα υγείας και μακροπρόθεσμες επιπλοκές.

∙      Ορισμένες λοιμώξεις καθίστανται πιο δύσκολο να αντιμετωπιστούν λόγω της αντοχής στα αντιμικροβιακά.

∙      Οι εξετάσεις είναι ένα φυσιολογικό και σημαντικό μέρος της σεξουαλικής υγείας.

∙      Η φροντίδα της σεξουαλικής υγείας βοηθά στην προστασία όλων.

Μέτρα προστασίας

∙      Χρησιμοποιούμε τα προφυλακτικά σωστά και με συνέπεια.

∙      Συζητάμε ανοιχτά με τους συντρόφους μας για τη σεξουαλική υγεία, τις εξετάσεις και την πρόληψη.

∙      Εξετάζουμε τον εμβολιασμό και άλλες επιλογές πρόληψης που μπορεί να είναι κατάλληλες για εμάς.

∙      Κάνουμε το τεστ μετά από σεξουαλική επαφή χωρίς προφυλάξεις, εάν έχουμε πολλαπλούς σεξουαλικούς συντρόφους ή εάν εμφανίσουμε συμπτώματα.

∙      Ζητάμε αμέσως ιατρική συμβουλή εάν πιστεύουμε ότι μπορεί να έχουμε εκτεθεί σε HIV, mpox ή άλλα ΣΜΝ

Τροφιμογενείς ασθένειες

Οι τροφιμογενείς ασθένειες μπορούν να επηρεάσουν οποιονδήποτε και συχνά μπορούν να προληφθούν. 

Ενώ πολλές λοιμώξεις προκαλούν ήπια συμπτώματα και υποχωρούν μέσα σε λίγες ημέρες, ορισμένες μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρή ασθένεια, νοσηλεία ή ακόμη και θάνατο.

∙      Οι καλοκαιρινές δραστηριότητες όπως τα ταξίδια, τα πικνίκ, τα μπάρμπεκιου και οι υπαίθριες εκδηλώσεις μπορούν να αυξήσουν τον κίνδυνο τροφιμογενών νοσημάτων.

∙      Τα μολυσμένα τρόφιμα μπορεί να έχουν φυσιολογική εμφάνιση, γεύση και μυρωδιά.

∙      Τα τρόφιμα μπορεί να μολυνθούν σε οποιοδήποτε στάδιο, από την παραγωγή έως την προετοιμασία στο σπίτι.

∙      Οι ηλικιωμένοι, οι έγκυες και τα άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας. Τα μικρά παιδιά διατρέχουν επίσης κίνδυνο όταν είναι άρρωστα, καθώς είναι πιο ευαίσθητα στην αφυδάτωση από τους υγιείς ενήλικες.

∙      Οι σωστές πρακτικές υγιεινής και προετοιμασίας τροφίμων μπορούν να μειώσουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης τροφιμογενών ασθενειών.

Μέτρα προστασίας

∙      Μαγειρεύουμε καλά τα τρόφιμα, ιδιαίτερα τα πουλερικά και άλλα κρέατα.

∙      Πλένουμε τα φρούτα και τα λαχανικά πριν τα καταναλώσουμε.

∙      Πλένουμε καλά τα χέρια και τις επιφάνειες της κουζίνας πριν και μετά το μαγείρεμα.

∙      Κρατάμε τα ωμά και τα μαγειρεμένα τρόφιμα σε ξεχωριστά πιάτα και χρησιμοποιούμε ξεχωριστά εργαλεία κουζίνας.

∙      Αποθηκεύουμε τα ευπαθή τρόφιμα με ασφάλεια και διατηρούμε το ψυγείο στους 5°C ή χαμηλότερα.

Κίνδυνος στις παράκτιες περιοχές

Τα βακτήρια «Vibrio», εμφανίζονται φυσικά σε ορισμένα παράκτια ύδατα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και μπορούν επίσης να υπάρχουν σε ωμά ή μη καλά μαγειρεμένα οστρακοειδή. 

Ενώ οι λοιμώξεις παραμένουν σχετικά σπάνιες στην Ευρώπη, οι υψηλότερες θερμοκρασίες του νερού μπορούν να αυξήσουν την ανάπτυξη αυτών των βακτηρίων και τον κίνδυνο μόλυνσης.

∙      Τα θερμότερα καλοκαίρια μπορούν να δημιουργήσουν ευνοϊκές συνθήκες για την ανάπτυξη βακτηρίων.

∙      Άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, χρόνιες ηπατικές παθήσεις ή άλλες υποκείμενες παθήσεις διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο σοβαρής ασθένειας.

∙      Οι περισσότερες μολύνσεις μπορούν να προληφθούν με απλές προφυλάξεις.

Μέτρα προστασίας

∙      Αποφεύγουμε το κολύμπι με ανοιχτές πληγές, πρόσφατα τρυπήματα ή κοψίματα ή καλύπτουμε τα με αδιάβροχο επίδεσμο.

∙      Πλένουμε κοψίματα, γρατζουνιές και πληγές με καθαρό γλυκό νερό μετά από επαφή με θαλασσινό νερό.

∙      Αποφεύγουμε να τρώτε ωμά ή μη καλά μαγειρεμένα οστρακοειδή, ιδιαίτερα στρείδια.

∙      Μαγειρεύουμε καλά τα θαλασσινά.

«Απλά βήματα μπορούν να κάνουν τη διαφορά»

«Οι περισσότεροι κίνδυνοι για την υγεία κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μπορούν να μειωθούν μέσω πρακτικών προληπτικών μέτρων. Είτε ταξιδεύετε στο εξωτερικό, είτε περνάτε χρόνο σε εξωτερικούς χώρους, είτε παρακολουθείτε εκδηλώσεις είτε απολαμβάνετε τοπικές δραστηριότητες, μείνετε ενημερωμένοι και λάβετε απλές προφυλάξεις, ώστε να μπορείτε να απολαύσετε το καλοκαίρι με ασφάλεια».