Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Όταν ο Δρ. David R. Samson, αναπληρωτής καθηγητής εξελικτικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τορόντο, ρώτησε μητέρες Χάτζα στην Τανζανία αν θα άφηναν ποτέ ένα μωρό να κοιμηθεί μακριά από τη μητέρα του, η αντίδρασή τους έδειξε πόσο ξένη τους φαινόταν η ιδέα. Για εκείνες, η νυχτερινή εγγύτητα ήταν αυτονόητη, ώστε να μπορούν να το προστατεύουν, να το κρατούν ζεστό και να ανταποκρίνονται άμεσα όταν ξυπνά.
Στο άρθρο του στο National Geographic, ο Δρ. Samson ξεκινά από αυτή την ανθρωπολογική παρατήρηση για να περιγράψει μια πραγματικότητα που συχνά χάνεται στη σύγχρονη συζήτηση: σε μεγάλο μέρος του κόσμου και της ανθρώπινης ιστορίας, ο ύπνος των βρεφών δεν ήταν μοναχικός, αλλά κοινωνικός. Τα μωρά κοιμούνταν κοντά σε έναν φροντιστή, μέσα σε μια «ζώνη» επαφής, ήχου, μυρωδιάς και ανταπόκρισης.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το μοίρασμα του κρεβατιού είναι αυτομάτως ασφαλές. Μαλακά στρώματα, μαξιλάρια, παπλώματα, κενά και υπερυψωμένες επιφάνειες εντείνουν τον κίνδυνο για το βρέφος, ενώ η ηλικία του και η κατάσταση του ενήλικα παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο.
Η βασική γραμμή της Αμερικανικής Ακαδημίας Παιδιατρικής παραμένει ως εξής: το μωρό να κοιμάται ανάσκελα, σε σταθερή, επίπεδη και μη κεκλιμένη επιφάνεια, στο δωμάτιο των γονιών αλλά όχι στο κρεβάτι τους, ιδανικά τουλάχιστον για τους πρώτους έξι μήνες.
Γιατί παραμένει ένα ευαίσθητο θέμα
Το ερώτημα δεν είναι απλώς αν οι γονείς πρέπει ή όχι να κοιμούνται με το μωρό στο ίδιο κρεβάτι. Είναι γιατί πολλές οικογένειες το κάνουν, ακόμη και όταν γνωρίζουν τις οδηγίες, και πώς μπορεί να μειωθεί ο κίνδυνος όταν η πραγματικότητα της νύχτας δεν ακολουθεί το… ιδανικό σενάριο.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει ο Δρ. Samson, το 2024 καταγράφηκαν στις ΗΠΑ περίπου 3.400 θάνατοι βρεφών. Από αυτούς, 1.351 ταξινομήθηκαν ως σύνδρομο αιφνίδιου βρεφικού θανάτου, 1.099 ως άγνωστης αιτίας και 947 ως τυχαία ασφυξία ή στραγγαλισμός στο κρεβάτι.
Την ίδια στιγμή, η κοινή επιφάνεια κατάκλισης γίνεται πολύ πιο επικίνδυνη όταν ο φροντιστής έχει πιει αλκοόλ, έχει πάρει ναρκωτικές ουσίες ή φάρμακα που προκαλούν υπνηλία, καπνίζει, είναι εξαντλημένος ή όταν το μωρό κοιμάται σε καναπέ, πολυθρόνα ή άλλο μαλακό μέρος. Ειδικά σε βρέφη κάτω των τεσσάρων μηνών, πρόωρα ή χαμηλού βάρους το ρίσκο πολλαπλασιάζεται.
Η συζήτηση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη (και) λόγω του θηλασμού. Παρόλο που μειώνει τον κίνδυνο του αιφνίδιου βρεφικού θανάτου, υπαγορεύει μητέρα και μωρό να έχουν πολλαπλές νυχτερινές επαφές. Έτσι, ενδέχεται να βρεθούν στο ίδιο κρεβάτι και, μέσα στην εξάντληση, να αποκοιμηθούν.
Ανάμεσα στη θεωρία και την πράξη
Ο Δρ. Samson επισημαίνει ότι οι αρχές δημόσιας υγείας συμφωνούν ως προς την ασφαλέστερη επιλογή: ξεχωριστή, σταθερή και επίπεδη επιφάνεια ύπνου για το βρέφος, στο δωμάτιο των γονιών. Αυτό που διαφέρει είναι ο τρόπος με τον οποίο μιλούν στις οικογένειες για το ενδεχόμενο να επιτευχθεί, τελικά, ο κοινός ύπνος.
Στις ΗΠΑ, η έμφαση παραμένει κυρίως στην αποφυγή της από κοινού χρήσης κρεβατιού. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, οι οδηγίες κινούνται περισσότερο προς τη λογική της μείωσης της βλάβης: λένε ποια είναι η ασφαλέστερη επιλογή, αλλά δίνουν και πρακτικές συστάσεις για το πώς μειώνεται ο κίνδυνος όταν οι γονείς καταλήγουν να μοιράζονται το κρεβάτι.
Η Νέα Ζηλανδία έχει ακολουθήσει μια ακόμη πιο πολιτισμικά προσαρμοσμένη προσέγγιση, με προγράμματα που προωθούν λύσεις όπως το wahakura, μια παραδοσιακή υφαντή κούνια των Μαορί, και το φορητό pepi-pod. Και τα δύο κρατούν το μωρό κοντά στους γονείς, αλλά σε ξεχωριστή προστατευμένη επιφάνεια.
Σε κάθε περίπτωση, όπως καταλήγει και ο ειδικός, δεν υποστηρίζεται ότι οι παλιές πρακτικές είναι σωστές και οι σύγχρονες οδηγίες υπερβολικές. Είναι ότι οι γονείς χρειάζονται και τα δύο: μια καθαρή σύσταση και έναν ειλικρινή χάρτη του κινδύνου.
Η παλαιότερη ανθρώπινη λύση ήταν η εγγύτητα, ενώ τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι αυτή διασφαλίζεται όταν το μωρό κοιμάται κοντά, αλλά σε δική του θέση. Η καθοδήγηση δεν πρέπει να αγνοεί την εξάντληση, τον θηλασμό και την πραγματικότητα της νύχτας. Πρέπει να τα λαμβάνει υπόψη, χωρίς να «θολώνει» τη βασική σύσταση: κοινό δωμάτιο, όχι κοινό κρεβάτι.
