Σοβαρό κενό στη νοσηλεία ατόμων με αυτισμό – Προσωρινή λύση για οξέα περιστατικά εντός ημερών

Προσωρινό πλαίσιο για τη διαχείριση οξέων περιστατικών ατόμων στο φάσμα του αυτισμού αναμένεται να ανακοινωθεί ακόμη και εντός των επόμενων ημερών, όπως ανέφερε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Υγείας η Διευθύντρια Κλινικής/Τμήματος Παιδοψυχιατρικής στις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας, Δρ Νίκη Ιεροδιακόνου Χριστοφή. Σήμερα καταγράφεται σοβαρό κενό ως προς την κατάλληλη ενδονοσοκομειακή νοσηλεία των συγκεκριμένων περιστατικών.

Η ίδια ανακοίνωσε παράλληλα ότι βρίσκεται υπό μελέτη ένας ευρύτερος, μόνιμος σχεδιασμός για τη νοσηλεία των ατόμων με αυτισμό, ο οποίος θα περιλαμβάνει εξειδικευμένες νοσοκομειακές δομές, ενδιάμεσες δομές και υπηρεσίες στην κοινότητα.

Η σημερινή συνεδρία της Επιτροπής Υγείας, κατά την οποία συζητήθηκε η πορεία εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για τον Αυτισμό 2024-2028, ανέδειξε τα σοβαρά κενά που εξακολουθούν να υπάρχουν στην αντιμετώπιση οξέων περιστατικών, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για άτομα με αυτισμό και νοητική αναπηρία που παρουσιάζουν έντονη ή επιθετική συμπεριφορά.

«Λύσεις χτες» ζητούν οι οργανώσεις

Η Πρόεδρος του ΚΥΣΟΑ, Θέμις Ανθοπούλου, χαρακτήρισε σημαντικό το γεγονός ότι, όπως είπε, οι Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας αναγνώρισαν το «τεράστιο κενό» που χρονίζει στην ενδονοσοκομειακή φροντίδα των ατόμων στο φάσμα του αυτισμού.

«Σήμερα ακούσαμε για πρώτη φορά τις Υπηρεσίες Ψυχικής Υγείας να παραδέχονται το τεράστιο κενό που χρονίζει στην Ενδονοσοκομειακή Υπηρεσία Ψυχικής Υγείας», ανέφερε, σημειώνοντας ότι οι οργανώσεις πιέζουν εδώ και καιρό για λύση.

«Χρειαζόμαστε δράση χτες. Όχι άλλες ατέρμονες συζητήσεις. Συζητάμε πάρα πολύ καιρό αυτό το θέμα», είπε χαρακτηριστικά.

Η κ. Ανθοπούλου εξέφρασε έντονη αντίθεση στη νοσηλεία ατόμων με αυτισμό στο Ψυχιατρείο Αθαλάσσας, υποστηρίζοντας ότι το συγκεκριμένο περιβάλλον δεν είναι κατάλληλο για τις νευροαισθητηριακές ανάγκες τους.

«Η λύση σίγουρα δεν είναι να νοσηλεύονται τα άτομα αυτά σε ένα μη ενδεδειγμένο νευροαισθητηριακά περιβάλλον, το περιβάλλον του ψυχιατρείου Αθαλάσσας», είπε.

Παράλληλα, ζήτησε σαφές χρονοδιάγραμμα για τον μόνιμο σχεδιασμό, εκφράζοντας την ανησυχία ότι μια νέα μελέτη δεν πρέπει να οδηγήσει σε νέες καθυστερήσεις.

«Θέλουμε λύσεις χτες. Όχι μια μελέτη που θα μας πάρει σε βάθος χρόνου και θα συζητάμε μετά από 2-3 χρόνια ακόμα το ίδιο», ανέφερε.

Σύμφωνα με την ενημέρωση που έλαβε η Επιτροπή, εξετάζεται η διαμόρφωση χώρων σε γενικά νοσοκομεία, στη Λευκωσία και στο Μακάρειο για ανηλίκους, καθώς και για ενήλικες, ώστε να είναι κατάλληλοι από νευροαισθητηριακής άποψης.

Ορφανίδου: Δεν μπορεί να συνεχιστεί η αποστολή στην Αθαλάσσα

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας, Σάββια Ορφανίδου, δήλωσε ότι «δεν πρόκειται να συνεχιστεί, ούτε πρέπει να συνεχιστεί» η διαδικασία αποστολής παιδιών ή ενηλίκων με αυτισμό στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας.

«Δεν περιποιεί τιμή για κανέναν μας αυτό το ζήτημα και πρέπει να λυθεί άμεσα», ανέφερε.

Όπως είπε, η Επιτροπή ενημερώθηκε ότι τις επόμενες ημέρες θα εξαγγελθεί προσωρινή λύση για τα οξέα περιστατικά, τα οποία δεν πρέπει να οδηγούνται στην Αθαλάσσα, ενώ την ίδια στιγμή δεν μπορούν πάντοτε να νοσηλευθούν στις υφιστάμενες μονάδες λόγω των ιδιαίτερων αναγκών τους.

Η κ. Ορφανίδου είπε ότι η Επιτροπή θα παρακολουθήσει την ανακοίνωση, αλλά και τα χρονοδιαγράμματα του μακροπρόθεσμου σχεδιασμού, ο οποίος βρίσκεται σε συνεργασία και με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Παράλληλα, έθεσε την ανάγκη δημιουργίας δομών στην κοινότητα, ώστε να ενισχυθεί η κοινωνική ενσωμάτωση των ατόμων με αυτισμό, καθώς και την ανάγκη εξειδίκευσης και εκπαίδευσης του ιατρικού και νοσηλευτικού προσωπικού.

«Πρέπει να υπάρχουν χώροι με νευροαισθητηριακά κατάλληλους χώρους, πρέπει να υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό που να μπορεί να αντιμετωπίσει αυτά τα παιδιά, αλλά και τους ενήλικες», είπε.

Ιεροδιακόνου: Συνολικός σχεδιασμός για νοσοκομείο και κοινότητα

Η Δρ Ιεροδιακόνου ανέφερε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη συνεργασία με τον ΟΚΥπΥ για την εξεύρεση λύσης για την άμεση διαχείριση των περιστατικών. Όπως είπε, η πρόταση βρίσκεται ακόμη σε διαδικασία επεξεργασίας και θα ανακοινωθεί όταν ολοκληρωθούν οι απαραίτητες ρυθμίσεις.

Υπογράμμισε ότι το πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μια νοσοκομειακή δομή, αλλά απαιτείται ένα συνεχές σύστημα φροντίδας.

«Κάθε επίπεδο φροντίδας πρέπει να στηρίζει το άλλο», ανέφερε, εξηγώντας ότι ο σχεδιασμός πρέπει να καθορίζει τον αριθμό των κλινών, τη στελέχωση, τις ειδικότητες και τον τρόπο λειτουργίας των δομών.

Τόνισε, επίσης, ότι πριν ένα περιστατικό χαρακτηριστεί ψυχιατρικό πρέπει να γίνεται διαφοροδιάγνωση. Μια έντονη συμπεριφορά μπορεί να οφείλεται σε αισθητηριακή υπερφόρτωση, πόνο, σωματικό νόσημα, συνυπάρχουσα ψυχιατρική πάθηση ή αδυναμία του ατόμου να εκφράσει λεκτικά αυτό που βιώνει, είπε.

Ανέφερε ακόμη ότι έχει ξεκινήσει εκπαίδευση λειτουργών των ΤΑΕ στη Λευκωσία και έχει διαμορφωθεί ειδικός χώρος, με στόχο η εκπαίδευση να επεκταθεί και σε άλλες υπηρεσίες.

Σοβαρά κενά στην εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής

Η βουλευτής του ΑΚΕΛ, Μαρίνα Νικολάου, ανέφερε ότι, παρά τις σημαντικές υπηρεσίες και προγράμματα που λειτουργούν, παραμένουν σοβαρά κενά στην έγκαιρη παρέμβαση, στην επαρχιακή στελέχωση, στις υποστηρικτικές υπηρεσίες στην εκπαίδευση, στις θεραπευτικές ανάγκες και στη στήριξη των ατόμων μετά την ενηλικίωση.

Έκανε ιδιαίτερη αναφορά στις δομές υποστηριζόμενης διαβίωσης και στις διεπιστημονικές ομάδες στην κοινότητα, οι οποίες, όπως είπε, μπορούν να συμβάλουν στην αντιμετώπιση κρίσεων χωρίς να οδηγούνται τα περιστατικά σε ψυχιατρική νοσηλεία.

«Απαιτείται εξατομικευμένη προσέγγιση, επαρκείς υπηρεσίες υγείας και κοινωνικής φροντίδας, εξειδικευμένο προσωπικό και ουσιαστικός συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων υπηρεσιών», ανέφερε.

33 δράσεις μέχρι το 2028

Η Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες, Χριστίνα Φλουρέντζου, ανέφερε ότι η Εθνική Στρατηγική περιλαμβάνει 33 δράσεις με ορίζοντα υλοποίησης μέχρι το 2028, καλύπτοντας την έρευνα, τον εντοπισμό, τη διάγνωση, την έγκαιρη παρέμβαση, την υγεία, την εκπαίδευση, την ανεξάρτητη διαβίωση, την εργασία και την κοινωνική συμμετοχή.

Όπως είπε, υπάρχει ικανοποιητική πρόοδος σε σημαντικό αριθμό δράσεων.

Ανέφερε ότι τα τελευταία επτά χρόνια δημιουργήθηκαν 12 κατοικίες και 11 προγράμματα ατομικής υποστήριξης στην κοινότητα, τα οποία εξυπηρετούν 65 άτομα με αναπηρίες, μεταξύ των οποίων 22 ενήλικες με αυτισμό.

Για τα παιδιά αναφέρθηκε στη λειτουργία του Κέντρου «Ακτίδα», το οποίο παρέχει ψυχολογική και κοινωνική στήριξη και εκπαιδευτικές παρεμβάσεις.

Παράλληλα, αναγνώρισε σημαντικό κενό για άτομα με αυτισμό που παρουσιάζουν σοβαρές διαταραχές συμπεριφοράς και χρειάζονται πιο εξειδικευμένη και διεπιστημονική υποστήριξη. Όπως είπε, έχει αρχίσει συνεργασία των αρμόδιων κοινωνικών και υγειονομικών υπηρεσιών για την κάλυψη του κενού.

Ζητούν αυτοτελείς μονάδες για παιδιά και ενήλικες

Οι οργανώσεις ζήτησαν ξεχωριστές, λειτουργικές και εξειδικευμένες μονάδες για παιδιά και ενήλικες με αυτισμό που παρουσιάζουν σοβαρές κρίσεις.

Ο Σύνδεσμος Συγγενών και Φίλων Ατόμων με Αυτισμό και ο Παγκύπριος Σύνδεσμος Γονιών Ατόμων με Νοητική Αναπηρία, διά του Σταύρου Βρόντη, υπογράμμισαν ότι «η δυσκολία ενός περιστατικού δεν μπορεί να αποτελεί λόγο αποκλεισμού του από το σύστημα».

Ζήτησαν εξειδικευμένη μονάδα για παιδιά και αντίστοιχη δημόσια μονάδα για ενήλικες, με δυνατότητα επείγουσας αξιολόγησης, βραχείας νοσηλείας και πλήρους παθολογικής και νευρολογικής διερεύνησης.

Παράλληλα, ζήτησαν ειδικά οργανωμένη υγειονομική μεταφορά, κατάλληλα οχήματα και εκπαιδευμένο προσωπικό, ώστε η Αστυνομία να μην λειτουργεί ως υποκατάστατο του συστήματος υγείας.

Ανάγκη πρωτοκόλλων και συνέχειας φροντίδας

Ο Συνήγορος του Ασθενούς, Μάριος Χαραλαμπίδης, ανέδειξε την απουσία κλινικών πρωτοκόλλων για τη διαχείριση περιστατικών, από το ΤΑΕΠ μέχρι τη νοσηλεία και την έξοδο από το νοσοκομείο.

Η Πρόεδρος της Επιτροπής Προστασίας Ατόμων με Νοητική Αναπηρία, Μαρία Γεωργίου, ζήτησε ουσιαστικότερη συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στην παρακολούθηση της Εθνικής Στρατηγικής, μέσω των ομάδων αυτοσυνηγορίας.

Η εκπρόσωπος του Γραφείου της Επιτρόπου Προστασίας του Παιδιού επανέφερε την πρόταση για ενιαίο ηλεκτρονικό φάκελο παιδιού, ώστε να διευκολύνεται η ανταλλαγή πληροφοριών και η συνεργασία μεταξύ των υπηρεσιών.

«Κανένα παιδί δεν θα πρέπει να χάνεται ανάμεσα στις αρμοδιότητες διαφορετικών υπηρεσιών», ανέφερε.

«Δεν αρκούν λίγες κλίνες»

Οι εκπρόσωποι των συντεχνιών ΠΑΣΥΔΥ, ΙΣΟΤΗΤΑ και ΠΑΣΥΚΙ τόνισαν ότι η δημιουργία λίγων κλινών ή δωματίων σε υφιστάμενο νοσοκομείο δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι δημιουργήθηκε εξειδικευμένη μονάδα.

Όπως ανέφεραν, απαιτούνται κατάλληλες υποδομές, εξειδικευμένο προσωπικό, σαφή πρωτόκολλα, διεπιστημονικές ομάδες και σύνδεση με τις κοινοτικές υπηρεσίες.

Τόνισαν επίσης ότι η συμπεριφορική κρίση δεν πρέπει να αποδίδεται αυτομάτως σε ψυχιατρική διαταραχή, καθώς μπορεί να σχετίζεται με πόνο, άγχος, φόβο, αλλαγή ρουτίνας, θόρυβο ή άλλους περιβαλλοντικούς παράγοντες.

Έγκαιρη παρέμβαση και συμμετοχή των επαγγελματιών

Οι εκπρόσωποι φυσιοθεραπευτών και εργοθεραπευτών ζήτησαν αξιολόγηση της πορείας εφαρμογής της Εθνικής Στρατηγικής και ενεργό συμμετοχή των επαγγελματιών στον σχεδιασμό και την αξιολόγηση των πρωτοκόλλων και των δομών.

Η εκπρόσωπος των λογοθεραπευτών, Μαρία Χριστοπούλου, υπογράμμισε την ανάγκη δημιουργίας ολοκληρωμένου κρατικού προγράμματος έγκαιρης παρέμβασης, ώστε οι οικογένειες να έχουν στήριξη από τη διάγνωση μέχρι την ένταξη των παιδιών στις εκπαιδευτικές υπηρεσίες.

Η βουλευτής του ΑΛΜΑ, Θεοδούλα Δρουσιώτου, ζήτησε συγκεκριμένη εικόνα για την πορεία κάθε δράσης της Εθνικής Στρατηγικής, σαφή κατανομή ευθυνών και χρονοδιαγράμματα.

Παράλληλα, ζήτησε να ενταχθεί στην Εθνική Στρατηγική και η πλήρης οδοντιατρική περίθαλψη των παιδιών με αυτισμό.

ΚΥΠΕ