Ηλικιωμένοι ασθενείς, οι οποίοι χρειάζονται φροντίδα, μένουν στα σπίτια τους αβοήθητοι ή ταλαιπωρούνται ώρες ολόκληρες μέχρι να τους δεχθούν τμήματα και κλινικές για νοσηλεία, ή ακόμα πεθαίνουν περιμένοντας να προγραμματιστούν χειρουργικές επεμβάσεις στις οποίες κρίνεται ότι πρέπει να υποβληθούν. 

Τα ιδιωτικά νοσοκομεία παραπέμπουν υπερήλικες και ηλικιωμένους στο δημόσιο, στα ΤΑΕΠ των κρατικών νοσοκομείων περιμένουν μέχρι να βρεθεί κλίνη ελεύθερη για αυτούς, σε άλλες Υπηρεσίες δημόσιου και ημιδημόσιου τομέα πέφτουν θύματα ρατσισμού, στην πανδημία έχουν πληρώσει το μεγαλύτερο τίμημα, σε νοσηλείες και θανάτους. Αρκεί να αναφερθεί ότι ένας στους πέντε θανάτους (σε σύνολο 415 στο τέλος Ιουλίου), ασθενών με κορωνοϊό, αφορούσαν άτομα 80-84 ετών.  

«Είναι θέμα κουλτούρας, είναι θέμα νοοτροπίας», λέει στον «Φ» ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας, Δήμος Αντωνίου, ενώ ο πρόεδρος της ΟΣΑΚ Μάριος Κουλούμας προσθέτει με τη σειρά του ότι «δυστυχώς, στον τομέα της υγείας και κυρίως στα ιδιωτικά νοσοκομεία του ΓεΣΥ, βλέπουμε να υπερισχύει σε πάρα πολλές περιπτώσεις και το οικονομικό συμφέρον». Και οι δύο τονίζουν την ανάγκη για αλλαγή των δεδομένων, υπογραμμίζοντας πως «από τη μια οι κοινωνικές στάσεις και τάσεις και από την άλλη, η πανδημία, τα περιοριστικά μέτρα και η απομόνωση, έχουν προκαλέσει διάφορα προβλήματα στους ανθρώπους που χρειάζονται φροντίδα και στήριξη».  

Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου και Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας κάνουν λόγο για διάκριση σε βάρος των ηλικιωμένων και υπερηλίκων, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για ένα φαινόμενο το οποίο παρατηρείται σε ολόκληρο το φάσμα της κοινωνίας και δεν περιορίζεται στον τρόπο με τον οποίο οι κρατικές ή άλλες υπηρεσίες αντιμετωπίζουν τα άτομα τρίτης ηλικίας.

Τόσο το Παρατηρητήριο Τρίτης Ηλικίας, όσο και το Παρατηρητήριο Ασθενών της ΟΣΑΚ καταγράφουν καθημερινά, κυρίως τους τελευταίους μήνες, περιπτώσεις ηλικιωμένων οι οποίοι ταλαιπωρούνται ή δέχονται ρατσισμό τόσο σε ό,τι αφορά τις υπηρεσίες υγείας, όσο και σε ό,τι αφορά τις κοινωνικές τους δραστηριότητες. Μάλιστα στον τομέα της Υγείας, «καταγράφονται περιστατικά κατά τα οποία οι ηλικιωμένοι ασθενείς μένουν αβοήθητοι στα σπίτια τους χωρίς να λαμβάνουν καν την απαραίτητη φροντίδα για την υγεία τους ή ακόμα είχαμε και περιπτώσεις κατά τις οποίες ηλικιωμένοι μας που περίμεναν να υποβληθούν σε χειρουργική επέμβαση, πέθαναν χωρίς να εξυπηρετηθούν». 

 Ως ΟΣΑΚ, είπε ο πρόεδρος των οργανωμένων ασθενών, το τελευταίο διάστημα έχουμε δεχθεί: 

  • Καταγγελία για ηλικιωμένη η οποία έπρεπε να υποβληθεί σε χειρουργική επέμβαση (ορθοπεδική), την προγραμμάτιζαν και την επαναπρογραμμάτιζαν και η γυναίκα πέθανε χωρίς να χειρουργηθεί. 
  • Είχαμε ηλικιωμένο, ο οποίος, όταν δεν χρειαζόταν πλέον ιατρική φροντίδα, μεταφέρθηκε στο σπίτι του με καθετήρα αφού αυτό κρίθηκε απαραίτητο, αλλά η επίσης ηλικιωμένη σύζυγος του και δικαιολογημένα δεν ήξερε πώς να τον φροντίσει. 
  • Καταγράψαμε καταγγελία για γιαγιά η οποία βρισκόταν δύο ολόκληρες ημέρες σε ΤΑΕΠ, επειδή οι γιατροί των δύο κλινικών που θα μπορούσαν να τη δεχθούν, δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους για το ποια ειδικότητα θα αναλάμβανε την περίθαλψή της. 
  • Είχαμε καταγγελία για γυναίκα, η οποία πήγε σε ΤΑΕΠ στον ιδιωτικό τομέα, της είπαν δεν υπάρχει κλίνη για να την δεχθούν, την έστειλαν στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, αλλά από εκεί μάθαμε ότι το συγκεκριμένο ιδιωτικό νοσοκομείο είχε διαθέσιμες κλίνες αφού πλέον υπάρχει συνεργασία μεταξύ ΟΚΥπΥ και ιδιωτικού τομέα για τις παραπομπές ασθενών που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας που δεν σχετίζονται με τον κορωνοϊό». 

«Περιορισμένες οι υπηρεσίες που προσφέρει το ΓεΣΥ»

«Πρέπει να γίνει κατανοητό», είπε ο Μάριος Κουλούμας, «ότι ένας ηλικιωμένος με προβλήματα υγείας δεν σταματά να χρειάζεται φροντίδα, όταν παίρνει εξιτήριο από ένα νοσοκομείο. Έχουμε αρκετές καταγγελίες που αφορούν ηλικιωμένους που έχουν καθετήρες, αλλά δεν έχουν ένα άτομο να τους φροντίσει σωστά στο σπίτι τους. Στο ΓεΣΥ, η κοινοτική νοσηλευτική καλύπτει πολύ περιορισμένο αριθμό επισκέψεων ανά ασθενή κάθε χρόνο αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι ένας ηλικιωμένος ή άλλος κλινήρης χρόνιος ασθενής δεν χρειάζεται 6 ή 12 ή 20 επισκέψεις νοσηλευτή στο σπίτι του τον χρόνο, τέτοιους αριθμούς επισκέψεων τους χρειάζεται σε μηναία βάση και δεν έχουν όλοι οι ηλικιωμένοι μας την οικονομική δυνατότητα να πληρώνουν από την τσέπη τους για τις υπηρεσίες αυτές».

Παράλληλα, πρόσθεσε, «έχουμε τα γηροκομεία τα οποία δεν παρέχουν ιατρική φροντίδα και όταν υπάρχει ιατρικό πρόβλημα στέλνουν κατευθείαν τους ηλικιωμένους στα ΤΑΕΠ και εκεί αρχίζει άλλη περιπέτεια για το ποιος θα τους δεχθεί, διότι τώρα με την πανδημία και η διαθεσιμότητα κλινών είναι περιορισμένη γενικά». 

Πλήγμα στην ψυχολογία λόγω πανδημίας

Οι ηλικιωμένοι μας «ζουν εδώ και τόσο μεγάλο διάστημα τις δυσκολίες που η πανδημία και οι περιορισμοί έχουν επιβάλει», ανέφερε ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Τρίτης Ηλικίας, Δήμος Αντωνίου, προσθέτοντας πως «αρκετοί ηλικιωμένοι, φοβούνται να μετακινηθούν αφού έχουν τρομοκρατηθεί, ενώ άλλοι, οι οποίοι είναι πιο τολμηροί και εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται κοινωνικά, αντιμετωπίζουν άλλου είδους προβλήματα και μεταξύ αυτών και ο ηλικιακός ρατσισμός». 

Ανέφερε ότι «ο ηλικιακός ρατσισμός καταγράφεται σε διάφορες υπηρεσίες, σε τράπεζες, σε γραφεία εξυπηρέτησης εταιρειών τηλεπικοινωνιών, στα ταμεία εξόφλησης λογαριασμών, στα λεωφορεία, ακόμα και στα φώτα τροχαίας, αφού όταν κάποιος ηλικιωμένος καθυστερήσει να εκκινήσει στο πράσινο, αρχίζουν οι υπόλοιποι οδηγοί να του φωνάζουν ότι «είναι γέρος και να μείνει σπίτι του» και άλλα σχετικά. 

Ως Παρατηρητήριο, «έχουμε καταγράψει πολλά τέτοια περιστατικά και αυτό είναι πολύ λυπηρό γιατί δείχνει ότι δεν έχουμε την απαραίτητη εκπαίδευση ως κοινωνία και δεν κατανοούμε οι νεότεροι ότι θα έρθει η στιγμή που θα είμαστε εμείς οι ηλικιωμένοι». 

«Είναι λυπηρό», πρόσθεσε, «να υποχρεωνόμαστε να καταγγείλουμε οδηγό λεωφορείου, ο οποίος άφησε μια γιαγιά στο δρόμο επειδή καθυστερούσε να ανεβεί τα σκαλιά για να μπει στο λεωφορείο. Πώς να ανεβεί η γιαγιά όταν το ύψος στο πρώτο σκαλί είναι 40 εκατοστά και δυσκολεύεται. Γιατί δεν έχουμε μεριμνήσει ώστε λεωφορεία να διαθέτουν ειδικούς μηχανισμούς, όπως συμβαίνει σε άλλες χώρες εδώ και δεκαετίες;». 

Τώρα με την πανδημία, «πρέπει να προστατεύσουμε τους ηλικιωμένους μας, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να σταματήσουμε να τους προσφέρουμε όσα χρειάζονται. Να τους προστατεύσουμε από τον κορωνοϊό, να ενισχύσουμε τον εμβολιασμό τους, να ελέγξουμε τις δικές μας δραστηριότητες ώστε να είμαστε ασφαλείς, να μην μολυνθούμε από τον ιό και να τους τον μεταδώσουμε, αλλά να μην τους απομονώνουμε γιατί τους κάνουμε κακό». 

Ανεξαρτήτως πανδημίας, «εμείς, πριν την πανδημία,  ζητήσαμε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας, ώστε να εντάξουμε ειδικό πρόγραμμα στα σχολεία μας που να αφορά τον ηλικιακό ρατσισμό και μάλλον πρέπει να επαναφέρουμε αυτό μας το αίτημα».