Θλίψη και βαθιά συγκίνηση προκάλεσε η είδηση του θανάτου της Χρυσταλλούς Αυξεντίου Σουρουλλά, αδερφής του ήρωα Γρηγόρη Αυξεντίου. Σε ηλικία 93 ετών, η γυναίκα που κουβαλούσε ζωντανή την ιστορία του «Ζήδρου», του Σταυραετού του Μαχαιρά, που περήφανα θυσιάστηκε για την πατρίδα, άφησε την τελευταία της πνοή ξεκινώντας το ταξίδι της για την αιωνιότητα. 

Την είδηση του θανάτου της Χρυσταλλούς Αυξεντίου Σουρουλλά, έκανε γνωστή ο δήμαρχος Λύσης, Ανδρέας Καουρής, ο οποίος γνώριζε την οικογένεια γράφοντας και τόμους βιβλίων για τον Γρηγόρη Αυξεντίου. 

Όπως μας ανέφερε ο κ. Καουρής, η Χρυσταλλού υπήρξε βασικός μάρτυρας των όσων έζησε ο Γρηγόρης Αυξεντίου, των παιδικών και των εφηβικών του χρόνων, ενώ του έχει αφηγηθεί σωρεία γεγονότων, τα οποία περιέλαβε στα βιβλία του για τον ήρωα. 

Έχοντας την υπερηφάνεια για τον θρυλικό αδερφό της ως φυλακτό στην ψυχή της, η Χρυσταλλού πορεύτηκε στη ζωή της με ταπεινότητα κρατώντας όλες τις στιγμές που έζησε με τον Γρηγόρη. Μία από αυτές ήταν και η νύχτα της 1ης Απριλίου του 1955 όταν έκρυψε στο σπίτι της τον αδερφό της, ο οποίος έμελλε να γίνει εθνικό σύμβολο περηφάνιας, αθάνατο στο πέρασμα των χρόνων. 

Περιγράφοντας εκείνο το βράδυ, κατά το οποίο επίσημα πλέον ο εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας τους ηρωικού έπους 1955 – 1959 λάμβανε σάρκα και οστά, η Χρυσταλλού μετέφερε στον κ. Καουρή τα όσα διαδραματίστηκαν. Στις 31 Μαρτίου ο Γρηγόρης μαζί με τον Μιχάλη Κουρτή από το Λιοπέτρι χτύπησαν στις Βάσεις της Δεκέλειας. Όπως ανέφερε στον «Φ» ο δήμαρχος Λύσης, ο Γρηγόρης μέσα από τους αγρούς κατάφερε να φτάσει στο σπίτι της αδερφής του που βρισκόταν λίγο έξω από τη Λύση, τη γενέτειρά τους. Όταν τον είδε μπροστά της, αιφνιδιάστηκε. Του είπε «τι κάμνεις Γληόρη δαμαί; Οι Εγγλέζοι γυρεύκουν σε, έρκουνται δαμαί για να σε έβρουν». Καθησυχάζοντάς την της είπε: «Μεν φοάσαι. Αν ξαναέρτουν χτύπα την πόρτα τζιαι φώναξε δυνατά «Παναγία μου», να σε ακούσω. Εσύ φύε που σπίτι». Ήταν έτοιμος να δώσει μάχη, ανέφερε ο κ. Καουρής, σύμφωνα με τα λεγόμενα της αδερφής του.

Δύο αδέρφια ήταν μόνο. Ο Γρηγόρης και η Χρυσταλλού. Γεννηθείς το 1928 ο Σταυραετός του Μαχαιρά, γεννηθείσα το 1930 η αδερφή του. Η διαφορά των μόλις δύο χρόνων που είχαν, δεν ήταν ικανή για να κάνει τον Γρηγόρη να μην την προσέχει. Συμπεριφερόταν πάντα ως ο μεγαλύτερος αδερφός που φρόντιζε και αγαπούσε τη μικρότερη αδερφή του.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Την Κυριακή η κηδεία της αδελφής του Γρηγόρη Αυξεντίου

Η ίδια τον έχει περιγράψει ως υπερπροστατευτικό μαζί της. Στο Δημοτικό Σχολείο όπου φοιτούσαν μαζί στην αρχή – καθώς η Χρυσταλλού στη συνέχεια το εγκατέλειψε -, ο Γρηγόρης είχε πάντα την έγνοια της. Πήγαιναν κι έφευγαν μαζί, με την Χρυσταλλού να τον θυμάται να της κρατά το χέρι. Την πήγαινε χέρι – χέρι στο σπίτι το μεσημέρι, ενώ εκείνος έφευγε για να πάει στα χωράφια να βοηθήσει.

Ο κ. Καουρής αναφέρει ότι επρόκειτο για μια οικογένεια αγροτών. Ο Γρηγόρης και η Χρυσταλλού γεννήθηκαν σε αγροτικό περιβάλλον, σε μια εποχή που το τρίπτυχο «Πατρίδα – Θρησκεία – Οικογένεια» είχε μεγάλη σημασία και η αγάπη για την Ελλάδα ήταν βαθιά ριζωμένη. 

Έτσι πορεύτηκε και η Χρυσταλλού στην υπόλοιπη της ζωή. Μεταλαμπαδεύοντας την αγάπη για την πατρίδα στα δέκα της παιδιά, τα οποία μεγάλωσαν με την ιστορία του θείου τους και την περηφάνια της οικογένειας τόσο για τους αγώνες του, όσο και για τη θυσία του.

Σκιαγραφώντας τον χαρακτήρα της εκλιπούσας, ο κ. Καουρής, μας μίλησε για μια ταπεινή και περήφανη αγρότισσα, η οποία κουβαλούσε το μεγαλείο ενός θρύλου. Μετά την τουρκική εισβολή, η Χρυσταλλού ξεριζώθηκε από τη Λύση και διέμενε με την οικογένειά της στο Καλό Χωριό Λάρνακας, εκεί που θα τελεστεί και η εξόδιος ακολουθία την ερχόμενη Κυριακή. Συγκεκριμένα, η κηδεία θα τελεστεί στις 11:00π.μ. στην εκκλησία Καλού Χωριού Λάρνακας και τον επικήδειο λόγο θα εκφωνήσει ο δήμαρχος Λύσης, Ανδρέας Καουρής. Εισφορές θα γίνονται στο Ταμείο Αλληλεγγύης Λυσιωτών και στο Μέλαθρον Αγωνιστών ΕΟΚΑ.

«Να τους πεις ότι παντρεύεσαι με τις ευχές μου»

Μία ιδιαίτερα έντονη στιγμή στη ζωή της Χρυσταλλούς Αυξεντίου Σουρουλλά, όπως την περιγράφει ο δήμαρχος Λύσης, ήταν η μέρα του γάμου της, πηγαίνοντάς μας πίσω στο μακρινό πια 1950. Ετοιμαζόταν να πάει νύφη στην εκκλησιά χωρίς να έχει δίπλα της τον αδερφό της. Ο Γρηγόρης τότε βρισκόταν στα σύνορα της Ελλάδας, στην περιοχή του Κιλκίς, υπηρετώντας ως έφεδρος ανθυπολοχαγός. Χιλιόμετρα μακριά, είχε την έγνοια της αδερφής του, γνωρίζοντας τη στεναχώρια της που σε μια τόσο σημαντική της μέρα, δεν θα τον είχε κοντά της. 

Της έγραψε ένα γράμμα απαλύνοντας τη στεναχώρια της και δίνοντάς της τις ευχές του.

«Να παντρευτείς χωρίς να στεναχωριέσαι που λείπω. Και να πεις στους χωριανούς ότι παντρεύεσαι με τις ευχές μου», της έγραψε ο αδερφός της, σκεπτόμενος προφανώς πως η απουσία του από τον γάμο της μοναδικής του αδερφής ίσως σχολιαζόταν. 

Παρέλαβε τον «Χρυσό Φοίνικα» για τον αδερφό της

Το 2011 κατά τους εορτασμούς των 100 χρόνων από την ίδρυση της Ανόρθωσης Αμμοχώστου, της ομάδας του ήρωα της ΕΟΚΑ και αδερφού της, Γρηγόρη Αυξεντίου, η Χρυσταλλού παρέλαβε το μετάλλιο «Χρυσός Φοίνικας», το οποίο αποτελεί την ανώτατη τιμητική διάκριση της ομάδας. Λήφθηκε απόφαση από την Ανόρθωση όπως ο Γρηγόρης Αυξεντίου μεταθανάτια ανακηρυχθεί ως επίτιμος πρόεδρο της, με την αδερφή του να παραλαμβάνει το μετάλλιο στο πλαίσιο μίας άκρως συγκινητικής εκδήλωσης, όπου τιμήθηκε ο ήρωας της ΕΟΚΑ. 

Όταν παρέλαβε τον «Χρυσό Φοίνικα», χρειάστηκαν μόνο μερικά λόγια της για να βουρκώσει ο κόσμος που παρευρέθηκε τότε στο στάδιο «Αντώνης Παπαδόπουλος».   

«Τώρα που μας βλέπει ο Γρηγόρης απ’ εκεί ψηλά μαζί με τον Κυριάκο Μάτση και τον Αντώνη Παπαδόπουλο, απ’ όλες τις τιμές που του γινήκασιν, ο Γληόρης, τούτην θα τη θεωρήσει την καλύτερη, διότι την Ανόρθωση την είχε στην καρδιά του», ανέφερε συγκινημένη η αδερφή του.