Στο λογισμικό του Γενικού Συστήματος Υγείας προσκρούουν, σε πολλές περιπτώσεις, οι προσπάθειες των φαρμακοποιών να καλύψουν τα κενά που προκαλεί στην Κύπρο η διεθνής έλλειψη φαρμάκων. Αυτό επειδή η αρχιτεκτονική του λογισμικού συστήματος είναι τέτοια, που δεν επιτρέπει την ελεύθερη αντικατάσταση όλων των σκευασμάτων που παρουσιάζουν ελλείψεις, με άλλα αντίστοιχα τους, γεγονός που έχει ως αποτέλεσμα η Κύπρος, η οποία είναι μια από τις ελάχιστες ευρωπαϊκές χώρες που δεν αντιμετωπίζει επί της ουσίας πρόβλημα με τις ελλείψεις φαρμάκων, να βρίσκεται εγκλωβισμένη σε τεχνικά ζητήματα, τα οποία είτε ταλαιπωρούν τους ασθενείς ή τους αφήνουν χωρίς τα φάρμακα τους, είτε υποχρεώνουν τους ασθενείς να πληρώνουν από την τσέπη τους για να εξασφαλίσουν αντίστοιχα ακριβότερα σκευάσματα. 

Η κατάσταση έχει θέσει σε συνεχή εγρήγορση φαρμακοποιούς, γιατρούς αλλά και τον ίδιο τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας, ο οποίος έχει την ευθύνη για την έγκαιρη ενημέρωση των επαγγελματιών για τις αναμενόμενες ελλείψεις σε διάφορα φάρμακα. 

Σύμφωνα με τη διαδικασία που ακολουθείται, οι φαρμακευτικές εταιρείες ενημερώνουν τον ΟΑΥ για ελλείψεις που αναμένονται σε σκευάσματα τους. Ο οργανισμός κατά τακτά χρονικά διαστήματα ενημερώνει γιατρούς και φαρμακοποιούς για τις ελλείψεις και σε αρκετές περιπτώσεις, όταν η έλλειψη αφορά το φθηνότερο φάρμακο της κατηγορίας του, ο οργανισμός προχωρεί σε αφαίρεση του φαρμάκου από το λογισμικό του ΓεΣΥ, ώστε οι φαρμακοποιοί να μπορούν να δίνουν στους πολίτες το αμέσως ακριβότερο διαθέσιμο αντίστοιχο φάρμακο. 

Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, στάλθηκε προ μερικών ημερών στους επαγγελματίες του ΓεΣΥ μακροσκελής κατάλογος στον οποίο περιλαμβάνονται μερικές δεκάδες σκευάσματα, τα οποία είτε αφαιρέθηκαν στο παρελθόν ή πρόσφατα από τον κατάλογο φαρμακευτικών προϊόντων του συστήματος, είτε δεν υπάρχουν καθόλου σε απόθεμα στην Κύπρο και καλούνται οι γιατροί να μην τα συνταγογραφούν. 

Εξαιτίας των συνεχών διαφοροποιήσεων όμως διεθνώς, αλλά και εξαιτίας της καθυστέρησης που πολλές φορές παρατηρείται στην ενημέρωση του ΟΑΥ από τις εταιρείες για την αναμενόμενη έλλειψη ενός σκευάσματος, ο οργανισμός σε πολλές περιπτώσεις δεν προλαβαίνει να αφαιρέσει το σκεύασμα αυτό από το λογισμικό του ΓεΣΥ, με αποτέλεσμα να δημιουργείται στη συνέχεια πρόβλημα στην εξυπηρέτηση των ασθενών. 

Το πρόβλημα δηλαδή, είπε στον «Φ» η πρόεδρος του Παγκύπριου Φαρμακευτικού Συλλόγου, Ελένη Πιέρα Ισσέγιεκ, «αρχίζει από τη στιγμή που η έλλειψη αφορά φθηνά φάρμακα, τα οποία δεν αφαιρούνται από τον ΟΑΥ, με αποτέλεσμα οι φαρμακοποιοί να βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι στις ρυθμίσεις του λογισμικού του ΓεΣΥ» και εξήγησε: «Αν ο γιατρός έχει συνταγογραφήσει το φθηνότερο φάρμακο μιας κατηγορίας, το οποίο παρουσιάζει έλλειψη και ο φαρμακοποιός στο φαρμακείο του έχει το αμέσως ακριβότερο της ίδιας κατηγορίας, ο ασθενής δεν μπορεί να πάρει μέσω του ΓεΣΥ το φάρμακο που χρειάζεται, διότι το λογισμικό μας επιτρέπει να αντικαταστήσουμε ένα φάρμακο μόνο με φθηνότερο της κατηγορίας και δεν μας επιτρέπει να το αντικαταστήσουμε με ακριβότερο του. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, είτε ο ασθενής να φύγει και να μην πάρει αυτό που χρειάζεται, είτε να πληρώσει από την τσέπη του και να πάρει το ακριβότερο φάρμακο που είναι διαθέσιμο εκτός ΓεΣΥ, αφού η συνταγή του δεν είναι δυνατό να εκτελεστεί εντός του συστήματος». 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

«Με αυτό τον τρόπο, εκεί που δεν έχουμε επί της ουσίας πρόβλημα με τις ελλείψεις φαρμάκων, δημιουργούνται τεχνητές ελλείψεις, λόγω τεχνικών ζητημάτων του λογισμικού και αυτά είναι πράγματα τα οποία πρέπει να διορθωθούν», είπε η πρόεδρος του ΠΦΣ. «Σε πολλές περιπτώσεις οι φαρμακοποιοί επικοινωνούν με τους γιατρούς και τους λένε να αλλάξουν τη συνταγή τους. Αυτό όμως δεν μπορεί να γίνεται συνεχώς και νομίζω ότι οι λόγοι είναι προφανείς και σίγουρα δεν μπορούν οι ασθενείς να πηγαινοέρχονται στους γιατρούς τους ζητώντας αλλαγή στη συνταγογράφηση», πρόσθεσε. 

Το πρόβλημα, όπως ανέφερε στον «Φ» ο αναπληρωτής διευθυντής του ΟΑΥ, Άθως Τσινωντίδης, «είναι γνωστό στον οργανισμό και σίγουρα μας προβληματίζει, διότι εμείς θέλουμε να εξυπηρετούνται σωστά οι δικαιούχοι του συστήματος». Για αυτό τον λόγο, πρόσθεσε, «επεξεργαζόμαστε αυτή τη στιγμή κάποιες πιθανές λύσεις και διερευνούμε το κατά πόσον θα μπορούσαν να γίνουν κάποιες αλλαγές στο λογισμικό, ώστε να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα που δημιουργείται, συχνά μπορούμε να πούμε εξαιτίας και της διεθνούς κατάστασης, με τις ελλείψεις φαρμάκων. Πρέπει να πούμε όμως ότι εξαιτίας διαφόρων παραγόντων οι αλλαγές στο λογισμικό του ΓεΣΥ δεν είναι εύκολο να γίνουν». 

Σε ό,τι αφορά τις ελλείψεις που παρατηρούνται αυτό το διάστημα στην Κύπρο, η πρόεδρος του ΠΦΣ ανέφερε μιλώντας στον «Φ»: «Καταρχάς να πούμε ότι αρκετά από τα φάρμακα που παρουσιάζουν ελλείψεις είναι μη συνταγογραφούμενα και ως εκ τούτου δεν καλύπτονται από το ΓεΣΥ. Για τα περισσότερα από αυτά, έχουμε στη διάθεση μας φάρμακα κυπριακής παραγωγής, με τα οποία εξυπηρετούμε τους ασθενείς μας. Για τα φάρμακα τα οποία είναι συνταγογραφούμενα και καλύπτονται από το ΓεΣΥ έχουμε πρόβλημα στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η έλλειψη αφορά φάρμακο το οποίο είναι φθηνό και ο φαρμακοποιός δεν μπορεί να το αντικαταστήσει μέσω του λογισμικού με το ακριβότερο αντίστοιχο του».

Ελλείψεις «λόγω αυξημένης κατανάλωσης παρατηρούνται κατά διαστήματα και σε φάρμακα των κυπριακών φαρμακοβιομηχανιών, οι οποίες εξαιτίας της γενικότερης κατάστασης που επικρατεί διεθνώς, προσπαθούν να καλύψουν με δική τους παραγωγή όλα τα κενά που παρατηρούνται». 

Δραματική η κατάσταση σε χώρες της ΕΕ

Το πρόβλημα των ελλείψεων φαρμάκων διεθνώς είχε αρχίσει να εμφανίζεται κατά τη διάρκεια των σκληρών μέτρων της πανδημίας τα έτη 2020 και 2021 και συνεχίζεται, αφού πριν προλάβουν οι φαρμακοβιομηχανίες το 2022 να συνέλθουν από τα επακόλουθα του κορωνοϊού, αυξάνοντας τις διαθέσιμες ποσότητες, τα δεδομένα ανατράπηκαν και πάλι εξαιτίας της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η οποία οδήγησε σε εκτόξευση του κόστους παραγωγής και σε ελλείψεις πρώτων υλών και οδήγησε εκ νέου σε συγκράτηση των αποθεμάτων. 

Στην Ευρωπαϊκή Ένωση η κατάσταση σε κάποιες χώρες θα μπορούσε να χαρακτηριστεί δραματική. Πρόσφατη έρευνα της Ένωσης Ευρωπαίων Φαρμακοποιών κατέδειξε ότι 1 στις 4 χώρες της ΕΕ παρουσιάζουν ελλείψεις σε πέραν των 600 φαρμάκων. Μεταξύ αυτών, αντιβιοτικά, φάρμακα για καρδιολογικές παθήσεις, αντυπερτασικά φάρμακα και σε κάποιες περιπτώσεις και φάρμακα για τον καρκίνο. Στην Κύπρο, «οι ελλείψεις που υπάρχουν αφορούν μερικές μόνο δεκάδες σκευάσματα, κυρίως αντιβιοτικά, σιρόπια για τον βήχα, εισπνεόμενα φάρμακα, αντυπερτασικά φάρμακα, φάρμακα για την χοληστερόλη κ.λπ.».  

Για τη συντριπτική πλειοψηφία των φαρμάκων αυτών, ανέφερε στον «Φ» η διευθύντρια Φαρμακευτικών Υπηρεσιών, Έλενα Παναγιωτοπούλου, «η Κύπρος διαθέτει φάρμακα των κυπριακών φαρμακοβιομηχανιών και καλύπτει τα κενά. Υπάρχουν βεβαίως και σκευάσματα για τα οποία δεν υπάρχουν ανταλλάξιμα φάρμακα και σε αυτά υπάρχει φυσικά πρόβλημα, το οποίο όμως είναι πολύ μικρό σε σχέση με το τι συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρώπη». 

ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ

Δεν υπάρχουν διαθέσιμα εκτός ΓεΣΥ

Εδώ και αρκετό καιρό, ασθενείς επικοινωνούν με τον «Φ» για να καταγγείλουν ότι ο φαρμακοποιός τους δεν τους έδινε φάρμακο μέσω του ΓεΣΥ, αλλά τους το πώλησε ιδιωτικά. Στη διερεύνηση των καταγγελιών αυτών διαπιστώσαμε ότι το φαινόμενο αυτό, οφείλεται ακριβώς στα τεχνικά ζητήματα που προκύπτουν λόγω λογισμικού. Αφορμή για το σημερινό δημοσίευμα, αποτέλεσε ο ομολογουμένως μακροσκελής κατάλογος ελλείψεων που απέστειλε προ ημερών σε φαρμακοποιούς και γιατρούς ο ΟΑΥ. Αναζητήσαμε απαντήσεις τις οποίες και μεταφέρουμε. Εάν ο κατάλογος αυτός, διαβαστεί πρόχειρα τότε τα συμπεράσματα μάλλον θα είναι λανθασμένα. Η Κύπρος σαφώς και επηρεάζεται από τις διεθνείς ελλείψεις. Οι ελλείψεις αυτές όμως καλύπτονται προς το παρόν από την εγχώρια παραγωγή. Πρέπει, επίσης, να αναφέρουμε ότι οι ελλείψεις δεν αφορούν το ΓεΣΥ, αφορούν γενικά την αγορά.