Με κυβερνητικό νομοσχέδιο που αφορά την Ενιαία Διαχείριση Υδάτων ανοίγει ο δρόμος για εγκατάσταση και λειτουργία πλωτών φωτοβoλταϊκών σε υδατικά έργα τα οποία θα αδειοδοτούνται για σκοπούς παραγωγής ή και αποθήκευσης ενέργειας.
Σημειώνεται, πως με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία, στα κυβερνητικά υδατικά έργα υπάρχει ευχέρεια παραχώρησης άδειας για σκοπούς ιχθυοκαλλιέργειας ή διεξαγωγής αθλοπαιδιών με πλωτά μέσα με το αντίστοιχο αντίτιμο και υπό όρους οι οποίοι καθορίζονται με Κανονισμούς οι οποίοι εκδίδονται από το Υπουργικό Συμβούλιο.
Παράλληλα, με το υπό προώθηση νομοσχέδιο εισάγεται πρόνοια για επιβολή εξωδίκου μέχρι και €3.000 σε όσους αντλούν νερό από γεωτρήσεις που δεν είναι αδειοδοτημένες. Ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποίαν δεν είναι δυνατόν να εντοπιστεί το πρόσωπο το οποίο διέπραξε το αδίκημα (της παράνομης υδροληψίας) η ειδοποίηση επιδίδεται στον ιδιοκτήτη ή τον διαχειριστή της γης επί της οποίας υφίσταται το έργο υδροληψίας ή συγκράτησης. Η εν λόγω γραπτή ειδοποίηση δύναται να επιδίδεται προσωπικά ή να αποστέλλεται ταχυδρομικώς με προσωπική συστημένη επιστολή.
Το νομοσχέδιο (το οποίο εναρμονίζει την κυπριακή νομοθεσία με την ευρωπαϊκή) δεν αποκλείει και την προσφυγή στη δικαιοσύνη, επιλογή η οποία συνήθως εφαρμόζεται κατόπιν εορτής και αφού παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από την παράνομη άντληση νερού.
Στην εισηγητική έκθεση, η οποία συνοδεύει το προτεινόμενο νομοσχέδιο, αναφέρεται πως η προωθούμενη τροποποίηση της νομοθεσίας αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην ενίσχυση των μηχανισμών ελέγχου, αδειοδότησης και παρακολούθησης έργων υδροληψίας και συγκράτησης επιφανειακών και υπόγειων υδάτων.
Μέσω του νομοσχεδίου ρυθμίζεται η νομιμοποίηση έργων υδροληψίας ή συγκράτησης που έχουν κατασκευαστεί χωρίς άδεια και επιτρέπεται η αδειοδότηση κατόπιν αίτησης και καταβολής τέλους, χωρίς την ανάγκη δικαστικής διαδικασίας, κάτι το οποίο απλοποιεί και επιταχύνει τη διαδικασία, ιδίως για νέους ιδιοκτήτες ακινήτων με παλαιές μη αδειούχες γεωτρήσεις.
Περαιτέρω η προτεινόμενη ρύθμιση καταπιάνεται με τη θέσπιση δυνατότητας εξώδικης ρύθμισης αδικημάτων σε περιπτώσεις:
-Με κατασκευή έργων υδροληψίας ή συγκράτησης χωρίς άδεια καθώς και επεμβάσεις σε υδατορέματα χωρίς άδεια, αλλά και υδροληψίας από παράνομα έργα.
-Εισάγει πρόνοια για αδειοδότηση υδατικών έργων και για σκοπούς παραγωγής ή και αποθήκευσης ενέργειας, όπως πλωτά φωτοβολταϊκά ή αντλησιοταμίευση.
Το προτεινόμενο νομοσχέδιο («ο περί της Ενιαίας Διαχείρισης Υδάτων (Τροποποιητικός) Νόμος του 2026») επιφέρει και τα ακόλουθα:
. Εκσυγχρονίζει τη σύσταση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ) για ευρύτερη εκπροσώπηση τοπικών Αρχών.
. Θεσπίζει δυνατότητα εξώδικης ρύθμισης συγκεκριμένων αδικημάτων.
. Επιτρέπει την αδειοδότηση υδατικών έργων για σκοπούς παραγωγής ή και αποθήκευσης ενέργειας.
. Διασφαλίζει την τακτική επανεξέταση των ελέγχων αντλήσεων και συγκράτησης νερού.
Σε συνοδευτικό κείμενο αναφέρεται, πως τα επιδιωκόμενα αποτελέσματα είναι η ορθολογική και διαφανής διαχείριση των υδατικών πόρων, η μείωση διοικητικών και δικαστικών επιβαρύνσεων και η συμμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας με το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Στο ίδιο κείμενο σημειώνεται, πως το νομοσχέδιο επηρεάζει άμεσα πολίτες και ιδιοκτήτες ακινήτων οι οποίοι διαθέτουν έργα υδροληψίας ή συγκράτησης τα οποία έχουν κατασκευαστεί χωρίς άδεια. Οι πολίτες αυτοί καλούνται να υποβάλουν αίτηση για νομιμοποίηση των έργων τους, άλλως προβλέπεται η επιβολή εξώδικου προστίμου.
Σύμφωνα πάντα με το συνοδευτικό κείμενο, η προτεινόμενη ρύθμιση έχει οικονομικές και διοικητικές επιπτώσεις για συγκεκριμένες ομάδες πολιτών, με ουδέτερη ή θετική συνολικά επίδραση στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, μέσω της ενίσχυσης της νομιμότητας και της προστασίας των υδατικών πόρων.
Προστίθεται, πως η οικονομική κατάσταση των πολιτών που διαθέτουν έργα υδροληψίας ή συγκράτησης, χωρίς να είναι αδειοδοτημένα, μπορεί να επηρεαστεί, καθώς η μη υποβολή αίτησης για νομιμοποίηση επισύρει εξώδικο πρόστιμο ύψους €3.000, άμεση οικονομική επιβάρυνση.
Ταυτόχρονα, η τροποποίηση μειώνει το κόστος που προκύπτει από τις δικαστικές διαδικασίες, μέσω της απλούστευσης της διαδικασίας αδειοδότησης, με αποτέλεσμα το συνολικό οικονομικό βάρος να παραμένει περιορισμένο.
Επιπλέον, η νομοθεσία ενδέχεται να επηρεάσει έμμεσα την καταναλωτική συμπεριφορά, καθώς οι πολίτες θα είναι πιο προσεκτικοί στη χρήση νερού και στις επενδύσεις σε έργα υδροληψίας, προωθώντας πιο ορθολογική και βιώσιμη κατανάλωση νερού.
Με βάση το νομοσχέδιο, οι πολίτες που διαθέτουν παράνομα έργα υδροληψίας ή συγκράτησης πρέπει να υποβάλουν αίτηση για νομιμοποίηση ή να συμμορφωθούν με τις διαδικασίες εξώδικης ρύθμισης, κάτι που δημιουργεί διοικητικό φόρτο (συλλογή εγγράφων, υποβολή αιτήσεων, καταβολή τελών).
Ωστόσο, η διαδικασία είναι απλούστερη και οικονομικά πιο προσιτή σε σχέση με την προηγούμενη νομοθεσία, όπου απαιτείτο δικαστική παρέμβαση, γεγονός που μείωνε σημαντικά το κόστος συμμόρφωσης.
Η επίδραση αφορά κυρίως πολίτες με μη αδειοδοτημένα υφιστάμενα έργα και δεν επηρεάζει όσους ήδη συμμορφώνονται με τον νόμο.
Εκσυγχρονισμός και προστασία των υδάτων
Η προτεινόμενη τροποποίηση του Νόμου για την Ενιαία Διαχείριση Υδάτων έχει περιβαλλοντικό αντίκτυπο, καθώς στοχεύει στη διατήρηση, προστασία και ορθολογική χρήση των υπόγειων και επιφανειακών υδάτων, στην πρόληψη υποβάθμισης της ποιότητάς τους και στη διασφάλιση της βιώσιμης διαχείρισης των υδατικών πόρων.
Σύμφωνα με τους συντάκτες του, το νομοσχέδιο εκσυγχρονίζει τη σύσταση της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων (ΣΕΔΥ), έτσι ώστε να διασφαλίζεται η εκπροσώπηση όλων των Επαρχιακών Οργανισμών Αυτοδιοίκησης (Λευκωσίας, Λεμεσού, Λάρνακας, Πάφου και Αμμοχώστου), ενισχύοντας τη συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης στη διαχείριση των υδάτινων πόρων.
Εκτιμάται επίσης, πως με την ορθή μεταφορά και ενίσχυση της εφαρμογής της Οδηγίας 2000/60/ΕΚ, καθίσταται υποχρεωτική η συχνή περιοδική επανεξέταση των ελέγχων που αφορούν τις αντλήσεις επιφανειακών και υπόγειων νερών και τη συγκράτηση επιφανειακών νερών, με στόχο την πρόληψη της υποβάθμισης των υδατικών σωμάτων και την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων.
