Ως νέες μορφές εμπορίας προσώπων καθορίζονται πλέον ο καταναγκαστικός γάμος, η παράνομη υιοθεσία και η εκμετάλλευση της παρένθετης μητρότητας, ενώ θα θεωρείται ως επιβαρυντικός παράγοντας η διάπραξη αδικήματος εμπορίας προσώπων μέσω τεχνολογιών, πληροφοριών και επικοινωνιών.
Αυτό προβλέπει νομοσχέδιο του υπουργείου Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως με το οποίο μεταφέρονται οι πρόνοιες της Οδηγίας ΕΕ 2024/1712 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 και αφορά την πρόληψη και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων και την προστασία των θυμάτων της.
Πέραν της εμπορίας προσώπων για σεξουαλική εκμετάλλευση ή εκμετάλλευση στην εργασία, τώρα θα θεωρείται ως μορφή εμπορίας και ο εξαναγκασμός σε γάμο για διάφορους σκοπούς, η παράνομη υιοθεσία ακόμα και ο εξαναγκασμός σε παρένθετη μητρότητα. Το νομοσχέδιο που έχει ήδη τεθεί σε διαβούλευση, προβλέπει πρόσθετες κυρώσεις για νομικά πρόσωπα που θεωρούνται υπεύθυνα για αδικήματα εμπορίας, περιλαμβάνει βελτίωση του μηχανισμού παραπομπής θυμάτων σε καταφύγια και προβλέπει υποχρέωση των αρμόδιων Αρχών να ενισχύσουν την πρόληψη και την εκπαίδευση επαγγελματιών. Παράλληλα, προβλέπει υποχρέωση για σύνταξη Εθνικού Σχεδίου Δράσης μέχρι το 2028, καθώς και υποχρέωση για συλλογή δεδομένων και στατιστικών στοιχείων και υποβολή τους στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάθε χρόνο.
Όπως προβλέπεται στο νομοσχέδιο, οι Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και οι εμπλεκόμενες Υπηρεσίες λαμβάνουν όλα τα κατάλληλα μέτρα, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για να συνδράμουν και στηρίξουν τα παιδιά που είναι θύματα, βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα, στο πλαίσιο της σωματικής και ψυχοκοινωνικής αποκατάστασής τους, θεσπίζονται μετά από εξατομικευμένη εκτίμηση των ειδικών περιστάσεων καθενός παιδιού θύματος, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την άποψή του, τις ανάγκες του και τις ανησυχίες του με σκοπό την εξεύρεση κατάλληλων λύσεων για το παιδί συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων για την υποστήριξη της μετάβασης του στη ανεξαρτητοποίηση και την ενηλικίωση προκειμένου να αποφεύγεται η επανεμπορία ανθρώπων.
Ο Εθνικός Συντονιστής, σε συνεργασία με άλλες εμπλεκόμενες Υπηρεσίες:
(α) Διασφαλίζει ότι οι εμπλεκόμενες υπηρεσίες λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, όπως εκπαίδευση και κατάρτιση, για την αποθάρρυνση και μείωση της ζήτησης που ευνοεί όλες τις μορφές εκμετάλλευσης που συνδέονται με την εμπορία ανθρώπων.
(β) Προβαίνουν σε κατάλληλες ενέργειες, ως προς τη διάσταση του φύλου και φιλικό προς τα παιδιά, ακόμη και μέσω του διαδικτύου, όπως ενημερωτικές εκστρατείες και εκστρατείες ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης, προγράμματα έρευνας και εκπαίδευσης, συμπεριλαμβανομένης της προώθησης του ψηφιακού γραμματισμού, ενδεχομένως σε συνεργασία με τις σχετικές οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και άλλους ενδιαφερόμενους φορείς, με στόχο την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και τον περιορισμό του κινδύνου που υφίσταται για τα άτομα και ιδιαίτερα τα παιδιά, να πέσουν θύματα εμπορίας ανθρώπων.
(γ) Προωθούν την τακτική επιμόρφωση των λειτουργών που ενδέχεται να έλθουν σε επαφή με θύματα και εν δυνάμει θύματα εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων των αστυνομικών που εργάζονται στην πρώτη γραμμή, με σκοπό να τους δοθεί η δυνατότητα να εντοπίζουν και να αναλαμβάνουν τα θύματα και τα εν δυνάμει θύματα της εμπορίας ανθρώπων.
Σχέδιο δράσης ως το 2028
Μια σημαντική πρόνοια αφορά στη θέσπιση εθνικού σχεδίου δράσης έως τις 15/7/2028, το οποίο εγκρίνεται από το Υπουργικό Συμβούλιο, αξιολογείται και αναθεωρείται από την Πολυθεματική Συντονιστική Ομάδα σε τακτά χρονικά διαστήματα, τουλάχιστον ανά πενταετία.
Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης και κάθε επικαιροποίηση δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Δημοκρατίας και κοινοποιείται στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντός τριών μηνών από τη θέσπισή του. Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της εμπορίας και εκμετάλλευσης προσώπων μπορεί να περιλαμβάνει τα ακόλουθα στοιχεία:
>> Στόχους, προτεραιότητες και μέτρα για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων για όλες τις μορφές εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένων ειδικών μέτρων για τα παιδιά θύματα.
>> Προληπτικά μέτρα, όπως εκπαίδευση, οι εκστρατείες ευαισθητοποίησης και η επιμόρφωση και προληπτικά μέτρα στο πλαίσιο αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης για τους κινδύνους εμπορίας ανθρώπων που προκαλούνται από ανθρωπιστικές κρίσεις.
>> Μέτρα για την ενίσχυση της καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων, όπως η βελτίωση των ερευνών και των διώξεων σε υποθέσεις εμπορίας ανθρώπων και η βελτίωση της διασυνοριακής συνεργασίας.
>> Μέτρα για την ενίσχυση της έγκαιρης ταυτοποίησης των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων και της έγκαιρης παροχής συνδρομής, στήριξης και προστασίας σε αυτά.
>> Διαδικασίες τακτικής παρακολούθησης και αξιολόγησης της εφαρμογής των εθνικών σχεδίων δράσης για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων.
Παραχώρηση αναγκαίων πόρων από την Πολιτεία
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στο κράτος το οποίο έχει υποχρέωση παραχώρησης των αναγκαίων πόρων προς: (α) Τις εμπλεκόμενες Υπηρεσίες, (β) τους Δικαστές και λειτουργούς των Δικαστηρίων καθώς επίσης και των δικηγόρων, στα θέματα που ρυθμίζει ο παρών Νόμος για την τακτική εκπαίδευση και κατάρτιση των λειτουργών τους, οι οποίοι εμπλέκονται σε οποιαδήποτε προβλεπόμενη από τον παρόντα Νόμο διαδικασία ή έρχονται σε επαφή με άλλο τρόπο με τα θύματα ή τα εν δυνάμει θύματα, με ιδιαίτερη έμφαση στις ανάγκες των ιδιαίτερα ευάλωτων θυμάτων. Η επιμόρφωση αυτή βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, επικεντρώνεται στα θύματα και λαμβάνει υπόψη τις διαστάσεις του φύλου, της αναπηρίας και του παιδιού.
