Η εισαγωγή του φόρου υγειονομικής ταφής δημοτικών αποβλήτων, που αποτελεί δέσμευση της Κύπρου προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τον Μάιο του 2021, έχει προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Η αντιπαράθεση οδηγήθηκε σήμερα στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος.
Κατά τη συζήτηση του θέματος, παρόλο που διαφάνηκε ότι η πλειοψηφία των μελών και η Ένωση Δήμων είναι κάθετα εναντίον, εντούτοις, αποφασίστηκε να αρχίσει κατ’ άρθρον συζήτηση των κανονισμών και αν χρειαστεί να γίνουν επιπλέον συνεδριάσεις ακόμα και μετά το κλείσιμο της Βουλής για τις θερινές διακοπές και αν απαιτηθεί να συγκληθεί έκτακτη συνεδρία της Ολομέλειας.
Η εκτελεστική εξουσία προειδοποιεί ότι θα χαθεί ποσό των €23 εκατ. από τον Μηχανισμό Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας αν δεν εγκριθούν οι κανονισμοί μέχρι το τέλος Αυγούστου, ενώ η Τοπική Αυτοδιοίκηση και κοινοβουλευτικά κόμματα αρνούνται κατηγορηματικά να μετακυλιστεί το κόστος της κρατικής ολιγωρίας στις πλάτες των πολιτών.
Ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, Κώστας Κωνσταντίνου, αφού ανέφερε ότι η Κύπρος βρίσκεται ανάμεσα στις τρεις χώρες της Ε.Ε. με το ψηλότερο ποσοστό παραγωγής αποβλήτων ανά κάτοικο, υπογράμμισε πως η μεταρρύθμιση πρέπει να εγκριθεί και να δημοσιευτεί το αργότερο μέχρι το τέλος Αυγούστου. Σε αντίθετη περίπτωση, εξήγησε, ο συντελεστής βαρύτητας της απόκλισης από το ευρωπαϊκό ορόσημο θα επιφέρει άμεση αποκοπή ύψους €23 εκατ. από τα ταμεία του κράτους.
«Το κράτος δεν θα έχει κανένα όφελος από τη φορολογία αυτή. Τα χρήματα δεν θα καταλήγουν στα δημόσια ταμεία, αλλά θα επιστρέφονται κατά 100% στις τοπικές αρχές για τη χρηματοδότηση μέτρων διαλογής στην πηγή», επισήμανε ο κ. Κωνσταντίνου.
Παράλληλα, ο γενικός διευθυντής ανέφερε ότι «η διαχείριση αποβλήτων έχει καταρρεύσει συνολικά».
Αναφερόμενος στις δύο μεγάλες μονάδες, εξήγησε ότι η μία έκλεισε τον κύκλο ζωής της (Κόσιη) και η άλλη αστόχησε πλήρως (Πεντάκωμο), με το κράτος να αναλαμβάνει άρον-άρον τη διαχείριση στη Λεμεσό για να αποτρέψει μια «υγειονομική βόμβα». Ο σχεδιασμός, σημείωσε, προβλέπει την είσοδο εργολάβου στο Πεντάκωμο στα μέσα του 2027, και στην Κόσιη με ένα εξάμηνο καθυστέρηση. Παράλληλα, ανέφερε ότι μέσα από μελέτη που θα διενεργηθεί και θα ολοκληρωθεί μέσα στο 2028 πρέπει να υπάρξει πρόταση για την Πάφο εντός τριών μηνών με την υπογραφή της σύμβασης, καθώς η περιοχή στερείται μονάδας.
Όσον αφορά το κόστος για τα νοικοκυριά, σημείωσε ότι με την εφαρμογή του συστήματος Πληρώνω Όσο Πετώ (ΠΟΠ), η επιβάρυνση θα περιοριστεί σε περίπου €10 για το 2027 με προοπτική σταδιακής ανόδου στα €15 το 2028 αν δεν αποδώσει το σύστημα.
Η Κυβέρνηση δεσμεύτηκε ότι τα €23 εκατ. του Μηχανισμού Ανάκαμψης, μαζί με τα €25 εκατ. του προγράμματος «ΘΑΛΕΙΑ» (συνολικά €48 εκατ.), θα διατεθούν εξολοκλήρου στις τοπικές αρχές για αγορά οικιακών κομποστοποιητών, κάδων και ενίσχυση των υποδομών διαλογής στην πηγή.
Ένωση Δήμων: Δεν θα πληρώσουν οι πολίτες το τίμημα της κρατικής αποτυχίας
Καταπέλτης κατά των κυβερνητικών χειρισμών ήταν ο εκπρόσωπος της Ένωσης Δήμων, Παντελής Γεωργίου, ξεκαθαρίζοντας στη Βουλή πως η Τοπική Αυτοδιοίκηση θέτει «κόκκινη γραμμή» στην επιβολή νέων φορολογιών. Σύμφωνα με την Ένωση Δήμων «η Τοπική Αυτοδιοίκηση και οι πολίτες δεν μπορούν να καλούνται να επωμιστούν το κόστος που προκαλεί η αστοχία του κράτους και η αδυναμία του να έχει έγκαιρα έτοιμες τις αναγκαίες υποδομές διαχείρισης αποβλήτων».
Οι Δήμοι εκφράζουν έντονη ανησυχία για την «εικόνα έλλειψης ολοκληρωμένου σχεδιασμού» και προειδοποιούν ότι αν επιβληθεί ο φόρος χωρίς υποδομές, οι πολίτες, στην προσπάθειά τους να αποφύγουν το κόστος, θα καταλήξουν να πετούν τα σκουπίδια σε αυλάκια και ποταμούς.
Η συζήτηση στην κοινοβουλευτική επιτροπή διεξήχθη σε ιδιαίτερα υψηλούς τόνους με τον τέως αντιδήμαρχο Αγλαντζιάς και νυν βουλευτή ΔΗΣΥ Ανδρέα Κωνσταντίνου να καταγγέλλει ότι το κράτος βάζει «το μαχαίρι στον λαιμό» των Δήμων χωρίς να έχει δημιουργήσει τις απαραίτητες υποδομές. Έφερε ως παράδειγμα τον Δήμο Αγλαντζιάς, ο οποίος πέτυχε μείωση 3.500 τόνων στα σκουπίδια, αλλά συνάντησε την απουσία πολιτικής βούλησης από γειτονικούς δήμους.
Εκ μέρους του ΑΚΕΛ ο Νίκος Κέττηρος διερωτήθηκε αν για το γεγονός ότι θάβουμε τα περισσότερα σκουπίδια στην Ε.Ε. φταίνε οι πολίτες ή το κράτος. Άφησε αιχμές για το αν τα €23 εκατ. της Ε.Ε. είναι τελικά «βοήθεια ή δάνειο με τόκο», ενώ εισηγήθηκε η νομοθεσία να ψηφιστεί μόνο με την επιφύλαξη της παράλληλης υλοποίησης των υποδομών.
Ο βουλευτής του ΔΗΚΟ Χρύσανθος Σαββίδης εξαπέλυσε δριμεία επίθεση κατά των κρατικών υπηρεσιών, λέγοντας χαρακτηριστικά πως «το κράτος κοιμάται βαθιά. Φτάνουμε στην τελευταία στιγμή και βάζουμε το πιστόλι στο κεφάλι. Είμαστε πρώτοι στα σκουπίδια». Εξέφρασε δε την αμφιβολία του για το αν ο σχεδιασμός θα υλοποιηθεί τελικά μέχρι το 2039.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Παπαγιάννης εξέφρασε την πλήρη διαφωνία του με τη φορολόγηση των νοικοκυριών, ζητώντας εξηγήσεις για τον τρόπο που καθορίστηκε η κλιμάκωση του φόρου (από €10 έως €70) και απαιτώντας λίστα με τα πρόσωπα που κατείχαν τις αρμόδιες θέσεις ευθύνης τα προηγούμενα χρόνια.
Η Ανθούλα Σαββίδη, διευθύντρια της Διεύθυνσης Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, εξήγησε τη σοβαρότητα της κατάστασης, αποκαλύπτοντας ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε ήδη αναστείλει προσωρινά ποινή ύψους €46 εκατ. που αφορούσε τέλη άνθρακα και υγειονομικής ταφής με εκτελεστική απόφαση τον Μάρτιο του 2026. «Η προθεσμία μας είναι μέχρι τις 31 Αυγούστου. Ο φόρος πρέπει να τεθεί σε ισχύ χωρίς ανατρεπτικές πρόνοιες, καθώς ο συντελεστής αποκοπής για τις μεταρρυθμίσεις είναι πολλαπλάσιος», τόνισε, προσθέτοντας ότι καταβάλλονται προσπάθειες για μείωση του προστίμου του φόρου στα €14-15 εκατ.
Από την πλευρά του Υπουργείου Εσωτερικών, ο Αντώνης Οικονομίδης παραδέχθηκε τις «αστοχίες του κράτους», επισημαίνοντας ότι το ΤΑΥ ήταν αναρμόδιο να αναλάβει το Πεντάκωμο το 2017. Σημείωσε ότι οι Δήμοι δεν αντέχουν το κόστος, ωστόσο, τόνισε πως δεν υπάρχει άλλη επιλογή από την ψήφιση του κανονισμού, με τα ζητήματα να επιστρέφουν στους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και το ΥΠΕΣ την 1η Ιουλίου 2027.
