Ανησυχία προκαλεί στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη βιομηχανική ζώνη Γερίου – Ιδαλίου – Τσερίου η πρόσφατη απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου για κήρυξη της σε Λευκή Ζώνη για περίοδο δύο ετών. Μια απόφαση που χαρακτηρίζεται από τους άμεσα επηρεαζόμενους που δραστηριοποιούνται στους τομείς της ανακύκλωσης, χημικών και πλαστικών προϊόντων, μαρμάρων, οικοδομικών υλικών, μεταλλικών κατασκευών, αποθήκες καυσίμων, αποθήκες άλλων προϊόντων και άλλες στρατηγικής σημασίας μονάδες ως προθάλαμος μόνιμων ρυθμίσεων.
Αναστάτωση επικρατεί για τις διεργασίες που γίνονται πίσω από κλειστές πόρτες για αποχαρακτηρισμό των βιομηχανικών ζωνών από αυξημένου βαθμού οχληρίας (κατηγορίας Α’) σε περιορισμένου βαθμού οχληρίας (κατηγορίας Β’).
Η απόφαση, η οποία δημοσιεύτηκε μέσω δύο διαταγμάτων του υπουργού Εσωτερικών, Κωνσταντίνου Ιωάννου, στις 20 Μαρτίου και 26 Ιουνίου 2026, παγώνει ουσιαστικά κάθε νέα βιομηχανική ανάπτυξη κατηγορίας Α’, έχει προκαλέσει την έντονη αντιπαράθεση μεταξύ των τοπικών Αρχών, του επιχειρηματικού κόσμου, ενώ καταγράφεται και η διαφωνία μεταξύ αρμόδιων Υπουργείων.
Από τη μια ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λευκωσίας, οι τοπικές Αρχές και οι επηρεαζόμενοι κάτοικοι χαιρετίζουν το μέτρο ως αναγκαίο για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον, η Ομοσπονδία Εργοδοτών & Βιομηχάνων (ΟΕΒ) και οι επηρεαζόμενοι βιομήχανοι μέσω της Διαχειριστικής Επιτροπής Βιομηχανικής Ζώνης Γερίου – Ιδαλίου κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου, θεωρώντας την απόφαση αυτή ως τον προπομπό και τον προθάλαμο για τον πλήρη και μόνιμο αποχαρακτηρισμό της μοναδικής ζώνης βαριάς βιομηχανίας στην πρωτεύουσα.
Το χρονικό των ενεργειών πριν από την απόφαση
Έχοντας ως αφετηρία το αίτημα των Δήμων Λατσιών-Γερίου και Νότιας Λευκωσίας-Ιδαλίου για υποβάθμιση της ζώνης από Κατηγορίας Α’ σε Κατηγορίας Β’ (περιορισμένου βαθμού οχληρίας), επικαλούμενοι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις και οχληρία, η κυβέρνηση έλαβε την απόφαση να καθορίζει ως λευκή ζώνη, τις εν λόγω περιοχές.
Σύμφωνα με στοιχεία του Τμήματος Πολεοδομίας, η βιομηχανική ζώνη Γερίου – Ιδαλίου χωροθετήθηκε πολεοδομικά στις αρχές της δεκαετίας του 1980 σε μια άγονη περιοχή, μακριά από οικιστικές περιοχές και πλησίον του οδικού άξονα Λευκωσίας – Λεμεσού, με σκοπό ακριβώς να φιλοξενήσει βιομηχανίες αυξημένου βαθμού οχληρίας. Με την πάροδο των ετών, ωστόσο, εξαιτίας κακού πολεοδομικού σχεδιασμού και οικιστικών επεκτάσεων, οι οικιστικές ζώνες κόλλησαν στα όρια των εργοστασίων.
Πριν από τη λήψη της απόφασης για τη λευκή ζώνη, η ΟΕΒ και η Διαχειριστική Επιτροπή της Βιομηχανικής Ζώνης είχαν κινηθεί δραστήρια για να αποτρέψουν τον αποχαρακτηρισμό. Σε επιστολή του γενικού διευθυντή της ΟΕΒ, Μιχάλη Αντωνίου, προς τον τέως υπουργό Εμπορίου, Γιώργο Παπαναστασίου, ημερομηνίας 8 Μαΐου 2025, τονιζόταν ότι περίπου 50 επιχειρήσεις έχουν επενδύσει τεράστια ποσά σε ιδιωτική γη ανεγείροντας εργοστάσια και δημιουργώντας εκατοντάδες θέσεις εργασίας και ότι τυχόν αποχαρακτηρισμός θα στραγγάλιζε τη βιομηχανία.
Παράλληλα, στις 13 Ιουνίου 2025, η Διαχειριστική Επιτροπή απέστειλε επιστολή προς τον πρόεδρο του ΕΟΑ Λευκωσίας, Κωνσταντίνο Γιωρκάτζιη, ξεκαθαρίζοντας ότι οι ισχυρισμοί των Δήμων για ανεξέλεγκτη ρύπανση είναι αβάσιμοι, καθώς οι τακτικοί έλεγχοι από το Τμήμα Περιβάλλοντος και το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας δεν έδειξαν παραβάσεις εκτός ορίων.
Επιπλέον, υπογραμμιζόταν ότι από το 2023, με τη σύσταση της Επιτροπής, λήφθηκαν αυστηρά μέτρα πυρασφάλειας (εγκατάσταση υδροστομίων, αύξηση εγγυητικών για μονάδες ανακύκλωσης κ.ά.), εκμηδενίζοντας τις πυρκαγιές σε αδειοδοτημένες μονάδες.
Στήριξη του Υπουργείου Εμπορίου κατά του αποχαρακτηρισμού
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η θέση του Υπουργείου Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας. Σε επιστολή της αρμόδιας λειτουργού για τον γενικό διευθυντή του Υπουργείου προς τον διευθυντή του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως, με ημερομηνία 16 Ιουνίου 2025, εκφράζεται η ρητή διαφωνία του Υπουργείου με το αίτημα των Δήμων για αποχαρακτηρισμό. Σύμφωνα με το Υπουργείο Εμπορίου «δεν θα πρέπει να ικανοποιηθεί το αίτημα των σχετικών δήμων για αποχαρακτηρισμό των βιομηχανικών ζωνών Γερίου – Ιδαλίου και Τσερίου από αυξημένου βαθμού οχληρίας σε περιορισμένου βαθμού οχληρίας».
Το Υπουργείο προειδοποιούσε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα επιφέρει αλυσιδωτές αρνητικές συνέπειες τόσο για τις ήδη εγκατεστημένες βιομηχανίες όσο και για μελλοντικές επενδύσεις. Μάλιστα, επικαλέστηκε σχετική Μελέτη Αξιολόγησης Υφιστάμενων Βιομηχανικών και Βιοτεχνικών Ζωνών και Περιοχών και πιθανής Αναγκαιότητας Καθορισμού Νέων σε Παγκύπρια Κλίμακα που εκπονήθηκε το 2022, η οποία κατέγραφε ότι όχι μόνο δεν πρέπει να μειωθούν, αλλά υπάρχει αντικειμενική ανάγκη για ανάπτυξη περισσότερων ζωνών κατηγορίας Α’ στην Κύπρο, καθώς η εξεύρεση κατάλληλων χώρων για βαριά βιομηχανία είναι εξαιρετικά δύσκολη.
Η απόφαση για πάγωμα των αναπτύξεων
Παρά τις προειδοποιήσεις, το Υπουργικό Συμβούλιο προχώρησε στις 11 Μαρτίου 2026 στην έγκριση του διατάγματος για τη λευκή ζώνη, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 20 Μαρτίου και 26 Ιουνίου 2026. Με βάση το διάταγμα, για τα επόμενα δύο χρόνια, έως τις 19 Μαρτίου 2028, αναστέλλεται η χωροθέτηση νέων μονάδων Κατηγορίας Α’. Επιτρέπονται κατ’ εξαίρεση μόνο προσθήκες, κτιριακές αναβαθμίσεις ή αλλαγές τεχνολογικού εξοπλισμού σε νόμιμα υφιστάμενες μονάδες, υπό τον αυστηρό όρο ότι δεν θα αυξάνουν τη δυναμικότητά τους.
Αμέσως μετά τη δημοσίευση, ο ΕΟΑ Λευκωσίας εξέδωσε ανακοίνωση στις 3 Απριλίου 2026 εκφράζοντας την ικανοποίησή του. Ανέφερε ότι η απόφαση λήφθηκε κατόπιν δικών του πιέσεων και εισηγήσεων, σε συνεργασία με τις τοπικές Αρχές, με στόχο τη διασφάλιση των ανέσεων των κατοίκων και τη μείωση της περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Ο ΕΟΑ σημείωσε ότι η ρύθμιση αυτή θέτει τις βάσεις για έναν ουσιαστικό ανασχεδιασμό των βιομηχανικών ζωνών στο πλαίσιο της επικείμενης αναθεώρησης των Τοπικών Σχεδίων, μια αναφορά που επιβεβαίωσε τους χειρότερους φόβους των βιομηχάνων.
Μιχάλης Γρηγορίου (ΟΕΒ): Πολιτική απόφαση αποβιομηχάνισης χωρίς τεκμηρίωση
Ο Μιχάλης Γρηγορίου προϊστάμενος στο Τμήμα Επιχειρηματικής Ανάπτυξης της ΟΕΒ εξαπέλυσε δριμεία κριτική κατά της απόφασης. «Η απόφαση για τη λευκή ζώνη δεν αποτελεί μια απλή διοικητική ρύθμιση, αλλά συνιστά μια διαχρονική απουσία στρατηγικού σχεδιασμού για τη μεταποίηση», αναφέρει χαρακτηριστικά. Ο κ. Γρηγορίου τονίζει ότι η απόφαση στερείται τεκμηριωμένης επιστημονικής μελέτης και αποτελεί μια καθαρά πολιτική απόφαση, υποκύπτοντας στις πιέσεις των Δήμων.
Σύμφωνα με τον ίδιο, το μέτρο πλήττει άμεσα βιομηχάνους που αγόρασαν τεμάχια γης και πλέον δεν μπορούν να τα αναπτύξουν, ενώ παγώνει κρίσιμες επενδύσεις. Παράλληλα, με επιστολή της ΟΕΒ προς τον υπουργό Ενέργειας, Μιχάλη Δαμιανό, ημερομηνίας 19 Μαΐου 2026 μετά την απόφαση, εκφράστηκε η έντονη απογοήτευση του κλάδου. Η ΟΕΒ προειδοποιεί ότι αν ο αποχαρακτηρισμός γίνει μόνιμος μέσω του νέου Τοπικού Σχεδίου, η Λευκωσία θα απωλέσει τη μοναδική βαριά βιομηχανική της ζώνη, κλονίζοντας την αξιοπιστία του κράτους προς τους επενδυτές. «Αν υπάρχουν βιομήχανοι που παρανομούν, να επιβληθούν αυστηρές ποινές, όχι όμως να τιμωρείται το σύνολο των επιχειρήσεων», διαμηνύει η ΟΕΒ, ζητώντας άμεση συνάντηση με το Υπουργείο για να βρεθεί τρόπος υγιούς συνύπαρξης κατοίκων και βιομηχανίας.
Έρικ Σουκιούρογλου: Προπομπός για να μας διώξουν από εδώ
Στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και η δήλωση του προέδρου της Διαχειριστικής Επιτροπής της Βιομηχανικής Ζώνης Γερίου-Ιδαλίου, Ερικ Σουκιούρογλου. Ο κ. Σουκιούρογλου δηλώνει κατηγορηματικά ότι η λευκή ζώνη λειτουργεί ως «προπομπός αποχαρακτηρισμού».
«Στόχος τους είναι να πετύχουν τον πλήρη αποχαρακτηρισμό και ουσιαστικά να μας διώξουν από εδώ», αναφέρει χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για «αυθαίρετες ενέργειες» που γίνονται χωρίς να λαμβάνεται υπόψη ότι οι επιχειρήσεις αυτές προσφέρουν κρίσιμο έργο στην οικονομία, όπως η χειρωνακτική διαχείριση αποβλήτων, η κομποστοποίηση κλαδεμάτων και η κοπή μαρμάρων. Ο κ. Σουκιούρογλου επισημαίνει ότι ήδη έχουν γίνει μεμονωμένες προσφυγές και ενστάσεις από εργοστασιάρχες κατά της πράξης του Υπουργικού Συμβουλίου, καθώς το πάγωμα των επεκτάσεων και η απαγόρευση αύξησης της δυναμικότητας υποσκάπτουν τη βιωσιμότητα των μονάδων τους. Περεταίρω, ανέφερε ότι έχουν εντατικοποιηθεί οι έλεγχοι από το Τμήμα περιβάλλοντος.
Σε σχέση με τη δραστηριότητα της δικής του επιχείρησης, ο διευθύνων σύμβουλος της Premier Shukuroglou Cyprus Ltd, σημείωσε πως είναι αδειούχοι διαχειριστές πράσινων αποβλήτων-παραγωγοί κόμποστ και φυτοχωμάτων. Η δραστηριότητα αυτή, είπε, μόνο σε τέτοια ζώνη μπορεί να γίνει.
Υπογράμμισε ότι η Κύπρος ως γνωστό πληρώνει πρόστιμα για την ελλιπή διαχείριση των αποβλήτων της. «Θέλουμε να επεκταθούμε, αφού τεράστιες ποσότητες κλαδεμάτων καταλήγουν στους ΟΕΔΑ και τελικά θάβονται. Επιπλέον, η Κύπρος οδεύει προς ερημοποίηση. Το φτωχό σε οργανική ύλη έδαφος της χρειάζεται κόμποστ. Η εφαρμογή κόμποστ στην γεωργία -πολύ σωστά- επιδοτείται μέσω του ΚΟΑΠ. Όμως κόμποστ πολύ λίγο υπάρχει!», κατέληξε.
