Κρατική δομή στην κοινότητα Κ. Πολεμιδιών που φιλοξενεί τρία άτομα με σοβαρές νοητικές αναπηρίες, κλείνει τέλος του μήνα με αποτέλεσμα ο ένας εξ αυτών να κινδυνεύει να μπει σε γηροκομείο ή να μεταφερθεί σε μεγάλη δομή.
Σε Έκθεση της Επιτρόπου Διοίκησης Μαρίας Στυλιανού Λοττίδη ως μηχανισμός για την πρόληψη των βασανιστηρίων μετά και από απροειδοποίητη επίσκεψη λειτουργού του Γραφείου της στο σπίτι, προειδοποιεί πως η μεταφορά του προσώπου σε γηροκομείο αντίκειται στις υποδείξεις της CPT και της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όπως αναφέρεται στην Έκθεση, τα τελευταία χρόνια λειτουργούν τα «Σπίτια στην κοινότητα», στο πλαίσιο των δράσεων των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας (ΥΚΕ) για άτομα με αναπηρία. Συνολικά λειτουργούν επτά «Σπίτια στην κοινότητα», σε διάφορες επαρχίες της Κύπρου, στο καθένα από τα οποία διαμένει μικρός αριθμός ατόμων. Σύμφωνα με τις ΥΚΕ, οι δομές αυτές, δημιουργήθηκαν στη βάση των σύγχρονων αντιλήψεων για την αποϊδρυματοποίηση των ατόμων με αναπηρίες και την ένταξη τους στην κοινότητα. Στο Σπίτι στα Κάτω Πολεμίδια, το οποίο είναι το μοναδικό στην Επαρχία Λεμεσού, διαμένουν τρεις άνδρες, ηλικίας μεταξύ 36-54 ετών, με πολλαπλές και σοβαρές αναπηρίες, περιλαμβανομένων βαριά νοητική αναπηρία, μειωμένη κινητικότητα και αυτισμό. Οι ένοικοι διαμένουν στο σπίτι από την έναρξη λειτουργίας της εν λόγω δομής το 2005.
Το «Σπίτι», επιβάλλεται να παραδοθεί στον ιδιοκτήτη στη βάση δικαστικής απόφασης, μέχρι το τέλος Ιουλίου 2026. Σύμφωνα, δε, με την υπεύθυνη του Σπιτιού, για σκοπούς εξυπηρέτησης των ενοίκων, είχε ήδη τροχοδρομηθεί η ένταξη ενός ατόμου σε άλλη δομή στην ίδια Επαρχία, ενώ για τα άλλα δύο άτομα, έχουν ήδη υποβληθεί σχετικές αιτήσεις για ένταξή τους σε ατομικά προγράμματα παροχής υπηρεσιών υποστήριξης στην ανεξάρτητη διαβίωση του Τμήματος Κοινωνικής Ενσωμάτωσης Ατόμων με Αναπηρίες. Εντούτοις, η Κυπριακή Συνομοσπονδία Οργανώσεων Αναπήρων (ΚΥΣΟΑ) έθεσε πρόσφατα υπόψη της Επιτρόπου, επιστολή των γονέων ενός εκ των ενοίκων που επρόκειτο να ενταχθεί σε εξατομικευμένο πρόγραμμα ανεξάρτητης υποστηριζόμενης διαβίωσης, όπου ενώ η αίτηση τους είχε εγκριθεί, το παιδί τους έχει παραμείνει εκτεθειμένο αφού έχουν απορριφθεί οι προσφορές για ανάδοχο του προγράμματος. Αποτέλεσμα τούτου ήταν το Επαρχιακό Γραφείο Ευημερίας να τους ενημερώσει πως θα πρέπει να απομακρυνθεί από το «Σπίτι στην κοινότητα στα Κάτω Πολεμίδια» με μοναδικές πλέον επιλογές τη μετακίνησή του, είτε σε στέγη/ίδρυμα που φιλοξενεί άτομα με νοητική αναπηρία, είτε σε τμήμα των κτιριακών εγκαταστάσεων της Κρατικής Στέγης Ηλικιωμένων στη Λεμεσό όπου θα διενεργηθούν ορισμένες τροποποιήσεις/μετατροπές για να φιλοξενηθεί εκεί.
Η Επίτροπος υπενθυμίζει ότι η CPT υποστηρίζει τη διαδικασία αποϊδρυματοποίησης των ατόμων αυτών, ενώ οι εναλλακτικές λύσεις που εξετάζονται συνιστούν ουσιώδη υποβάθμιση του υφιστάμενου πλαισίου υποστήριξης, το οποίο βασίζεται, μέχρι και σήμερα, σε διαβίωση σε μικρό σπίτι στην κοινότητα και με την παροχή εξατομικευμένων υπηρεσιών φροντίδας. «Προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, καταγράφει η Επίτροπος, το γεγονός ότι, παρά την έγκριση αιτήματος για ένταξη του επηρεαζόμενου προσώπου σε εξατομικευμένο πρόγραμμα υποστηριζόμενης ανεξάρτητης διαβίωσης, η αδυναμία υλοποίησής του λόγω απόρριψης των προσφορών των ενδιαφερόμενων αναδόχων έχει ως αποτέλεσμα να καθίσταται πρακτικά ανεφάρμοστη η άσκηση του συγκεκριμένου δικαιώματος. Επί τούτου, υπογραμμίζεται σαφώς ότι γραφειοκρατικά θέματα δεν επιτρέπεται να αναστέλλουν στην πράξη τα δικαιώματα οποιουδήποτε προσώπου. Υπό το φως των πιο πάνω, διαπιστώνω ότι οι μέχρι σήμερα εξεταζόμενες επιλογές δεν συνάδουν με τις διεθνείς υποχρεώσεις του Κράτους που απορρέουν από το άρθρο 19 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, όπως αυτό έχει ερμηνευθεί από την Επιτροπή για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, ούτε με τα πρότυπα της CPT αναφορικά με την αποϊδρυματοποίηση και τη διαβίωση στην κοινότητα».
Κανένας να μην ιδρυματοποιηθεί
Προς τον σκοπό αυτό Η Επίτροπος υποβάλλει τις ακόλουθες εισηγήσεις:
• Να διασφαλιστεί ότι κανένας από τους ενοίκους του «Σπιτιού στην Κοινότητα» στα Κάτω Πολεμίδια δεν θα μετακινηθεί σε πλαίσιο που συνεπάγεται ιδρυματοποίηση ή υποβάθμιση του επιπέδου φροντίδας και εξατομικευμένης υποστήριξης που απολαμβάνει σήμερα.
• Να ολοκληρωθούν, χωρίς καθυστέρηση, οι διαδικασίες εξεύρεσης κατάλληλων πλαισίων διαβίωσης στην κοινότητα.
• Στο μεσοδιάστημα, οι ένοικοι θα πρέπει να μεταφερθούν προσωρινά σε άλλη κατάλληλη κατοικία την κοινότητα που να μην ισοδυναμεί με ιδρυματοποίησή τους και όπου θα διασφαλίζεται η συνέχεια της παρεχόμενης εξατομικευμένης στήριξης και φροντίδας.
